Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Najbliższym należy się zachowek

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-11-04

Mama przekazała w darowiźnie dom mojemu bratu. Aktualnie brat chciałby przepisać dom na naszą najstarszą siostrę. Pozostała dwójka naszego rodzeństwa twierdzi, że będzie domagać się swojej części domu. Czy mają możliwość wysuwania jakichś roszczeń? Czy po śmierci mamy będą mogli domagać się czegoś od najstarszej siostry?

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.) zachowkiem jest przysługująca zstępnym (dzieciom, wnukom itd.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy (z braku testamentu spisanego przez spadkodawcę), część (1/2 lub 2/3) wartości udziału spadkowego, który by im przypadł przy dziedziczeniu ustawowym. Przy czym, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy testamentowemu (względnie obdarowanemu przez spadkodawcę) roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Oznacza to, że po śmierci Pani mamy osobami uprawnionymi do zachowku po niej będzie Pani oraz Pani rodzeństwo. Zachowek należy się tylko wtedy, gdy uprawniony nie otrzymał swego udziału w żadnej innej postaci, czy to jako darowizny, czy w ramach dziedziczenia z testamentu, czy też z zapisu.

Do skutecznego dochodzenia prawa do zachowku konieczne jest wystąpienie z roszczeniem o jego otrzymanie przed upływem terminu przedawnienia przewidzianego w przepisach Kodeksu cywilnego.

Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego roszczenie osoby uprawnionej do zachowku przedawnia się z upływem 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu, natomiast roszczenie przeciwko osobie zobowiązanej do zachowku z tytułu otrzymanych od spadkodawcy zapisu windykacyjnego lub darowizny przedawnia się z upływem lat 5 od dnia otwarcia spadku, czyli od dnia śmierci spadkodawcy.

W kwestii zachowku trzeba wziąć pod uwagę, prócz art. 991 § 2 K.c., także inne przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 993, 994, 1000 i 1001.

Z tych innych przepisów regulujących problematykę zachowku wynika, że zobowiązany do wypłaty zachowku w pierwszej kolejności jest spadkobierca. Poza spadkobiercą odpowiedzialność z tytułu zachowku mogą ponosić również osoby, które otrzymały od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku.

Według art. 993 K.c. przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę.

Zgodnie z art. 994 § 1 K.c. przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Zachowek będzie liczony od wartości darowanej nieruchomości na dzień wystąpienia z roszczeniem o zachowek, ale w stanie w jakim ta nieruchomość była w momencie poczynienia darowizny.

Zgodnie z art. 995 Kodeksu cywilnego, wartość przedmiotu darowizny, która jest doliczana do spadku, oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Jeśli będzie spór co do wartości nieruchomości to sąd wówczas powoła biegłego w ewentualnej sprawie o zachowek.

Zachowek obliczamy w następujący sposób:

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku (wartość spadku + wartość darowizn) x (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x (razy) ułamek należnego zachowku (1/2 lub 2/3) – (minus) darowizny (lub wartość spadku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Reasumując, poczyniona na rzecz Pani brata darowizna domu będzie zaliczana na poczet zachowku. Zachowek będzie się należał rodzeństwu Pani brata pod warunkiem, że mama nie przekaże innych darowizn na rzecz swoich dzieci lub też nie otrzymają oni nic wartościowego w spadku po mamie. Jeżeli mama jakieś wartościowe darowizny poczyni na rzecz swoich pozostałych dzieci lub przekaże im coś w spadku, ale wartość tych darowizn lub spadku będzie mniejsza niż przysługujący im zachowek będą wówczas mogli żądać uzupełnienia zachowku od obdarowanego brata.

Ważna informacja – fakt zbycia nieruchomości przez Pani brata na kogokolwiek innego nie ma wpływu na to, że to Pani brat nadal jest i będzie odpowiedzialny za zapłatę zachowku, ponieważ to on bezpośrednio od mamy otrzymał darowiznę i to on będzie odpowiedzialny za zapłatę zachowku bez względu na to komu ten dom w przyszłości sprzeda lub daruje.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Testament z wydziedziczeniem a zachowek

Zmarła moja mama. Posiadała znaczny majątek. Zostawiła testament, w którym mnie wydziedziczyła, a tacie nic nie zapisała. Wobec tego, o jak...

Czy nie będzie dla mnie spadku?

W 2000 r. rodzice i siostra kupili działkę i wybudowali na niej dom – stając się współwłaścicielami. W 2005 r. znieśli...

Umowa, która blokuje roszczenia o zachowek

Moja prawie 90-letnia mama jest od 3 lat wdową. Ojciec testamentem zapisał jej mieszkanie, co zostało potwierdzone aktem poświadczenia dziedziczenia. Mama chce...

Zachowek za pominięcie lub dziedziczenie z ustawy

Moja babcia w testamencie zapisała gospodarstwo mojemu tacie, jego siostrze i bratu. Mój ojciec i wuj zmarli. Po śmierci ojca babcia zmieniła...

Rozrządzenie majątkiem na wypadek śmierci, gdy miały miejsce darowizny

Przed 35 laty, jako jedynemu z czworga rodzeństwa, który miał uprawnienia do prowadzenia gospodarstwa rolnego, rodzice przekazali mi gospodarstwo rolne na...

Zachowek dla pominiętych

Mój ojciec z mamą kupili plac i postawili dom, po czym mama zmarła. Zostałem ja i siostra. Po kilku latach ojciec się powtórnie ożenił...

Rozliczenie darowizny w kontekście zachowku

Od mamy otrzymałam tytułem darowizny działkę budowlaną. Aktualnie matka chce pominąć mnie w swoim testamencie. Zastanawiam się, czy darowizna, którą...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »