Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nie złożyłam oświadczenia w ciągu 6-ciu miesięcy po śmierci mamy - czy dziedziczę dług?

Autor: Janusz Polanowski • Opublikowane: 2019-09-23

Ponad cztery lata temu zmarła moja mama. Został po niej dług w banku, żadnych aktywów nie zostawiła. Nie złożyłam stosownego oświadczenia w ciągu 6-ciu miesięcy po śmierci mamy, ani nie przeprowadziłam postępowania spadkowego. Czy odziedziczę dług? Czy można tego uniknąć?

Nie złożyłam oświadczenia w ciągu 6-ciu miesięcy po śmierci mamy - czy dziedziczę dług?

Dług prawdopodobnie został przez Panią odziedziczony. Napisałem „prawdopodobnie”, ponieważ dziedziczy się z ustawy lub na podstawie testamentu. Z uwagi na sformułowaną w art. 926 Kodeksu cywilnego (skrótowo: K.c.) regułę, pierwszeństwo ma dziedziczenie testamentowe (art. 941 i następne K.c.) przed dziedziczeniem ustawowym (art. 931 i następne K.c.). Pani nie wspomniała na temat (ewentualnego) testamentu swej mamy. Jeżeli został pozostawiony testament przez spadkodawczynię, to wyzwanie może dotyczyć spadkobiercy testamentowego (spadkobierców testamentowych). Jeśli zaś po Pani mamie ma miejsce dziedziczenie ustawowe (art. 931 i następne K.c.), to problem (a nie „tylko” wyzwanie) może dotyczyć Pani oraz ewentualnych innych spadkobierców ustawowych. Zapewne dziedziczenie ustawowe byłoby (jest) oparte na artykule 931 K.c., ale proponuję (nawet na wszelki wypadek) zapoznać się także z innymi przepisami (w tym dotyczącymi dziedziczenia ustawowego) – akty prawne są teraz szeroko dostępne.

Artykuł 925 K.c. stanowi: „Spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku”. Jeżeli ma miejsce dziedziczenie ustawowe po Pani mamie oraz jeśli Pani należy do grona jej spadkobierców ustawowych to problem jest poważny. Problem dotyczy odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 1035 i następne K.c.). Trzeba też pamiętać, że dopiero od jesieni 2015 roku zaczęła obowiązywać nowa wersja artykułu 1015 K.c. Wprawdzie został (także po nowelizacji) utrzymany wspomniany przez Panią sześciomiesięczny termin (od dowiedzenia się o „tytule swego powołania”), ale zasadniczo odmienne są skutki niezłożenia oświadczenia co do spadku (art. 1012 i następne K.c.) w tym terminie. Teraz skutkiem jest sytuacja taka, jak w przypadku przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza – z czym wiąże się także obowiązek przygotowania wykazu inwentarza (i przedstawienia go sądowi) albo dokonanie spisu inwentarza przez komornika (często z udziałem rzeczoznawcy majątkowego). Według wersji wcześniejszej art. 1015 K.c., skutek był taki, jak przy prostym przyjęciu spadku.

Wierzyciel spadku (jako podmiot mający interes prawny) jest uprawniony skierować do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po spadkodawcy. Proszę zwrócić uwagę na treść artykułu 1025 K.c.:

„§ 1. Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza akt poświadczenia dziedziczenia.

§ 2. Domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą.

§ 3. Przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia.”

Czasami – zwłaszcza wtedy, gdy (potencjalny) spadkobierca wykaże, że został zaskoczony informacją o długach spadku – sąd zezwala na złożenie oświadczenia co do spadku po terminie ustalonym w art. 1015 K.c. Praktycznie rzecz biorąc, pozostaje Pani albo odpowiadać za długi spadku – i to (w przypadku dziedziczenia z ustawy) bez ograniczenia (co ustawodawca wskazał w art. 1031 K.c.) – albo postarać się o uzyskanie zgody sądu na złożenie faktycznie spóźnionego oświadczenia co do spadku oraz niezwłoczne (to jest bez zbędnej zwłoki) złożenie oświadczenia co do spadku. Składanie oświadczeń co do spadku uregulowano głównie w art. 640 i następnych Kodeksu postępowania cywilnego (skrótowo: K.p.c.).

Gdyby Pani (mając zgodę sądu na złożenie oświadczenia co do spadku) przyjęła spadek z dobrodziejstwem inwentarza, to w celu ograniczenia odpowiedzialności za długi spadku należałoby wykonać wykaz inwentarza i skierować go do sądu lub doprowadzić do sporządzenia spisu inwentarza przez komornika sądowego. W przypadku odrzucenia spadku należałoby wskazać wszystkich innych (Pani wiadomych) potencjalnych spadkobierców (w tym np. Pani dzieci); także w związku z taką ewentualnością może się przydać uważna lektura przepisów o dziedziczeniu ustawowym (art. 931 i następne K.c.). Według ustalonej wykładni przepisów o władzy rodzicielskiej i jej wykonywaniu – art. 92 i następne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – dla odrzucenia spadku w imieniu dziecka (niepełnoletniego) niezbędne jest uzyskanie zgody „sądu opiekuńczego”.

Trudno przewidzieć, czy sąd zgodzi się na złożenie przez Panią oświadczenia co do spadku – upłynęło dużo czasu od zakończenia ustanowionego artykułem 1015 K.c. terminu sześciomiesięcznego (bo zapewne Pani dość szybko dowiedziała się o śmierci swej mamy). Jednak podjęcie starań o uzyskanie takiej zgody wydaje się niezbędne – by Pani mogła mieć szansę na zmniejszenie problemów (już samo załatwianie spraw będzie wyzwaniem, związanym z wydatkami).

Jeżeli po Pani mamie dziedziczy jeszcze ktoś (nie tylko człowiek niepełnoletni), to proszę zorientować się, czy przez kogoś innego z grona spadkobierców spadkodawczyni zostało złożone oświadczenie co do spadku oraz jakie. W takich sytuacjach mogą występować różne warianty – np. przyjęcie przez kogoś innego spadku z dobrodziejstwem inwentarza (co mogłoby dawać Pani nadzieję na ograniczenie Pani odpowiedzialności za długi spadkowe) lub odrzucenie spadku przez kogoś innego (wskutek czego Pani stałaby się spadkobierczynią). Proszę nie tylko przeanalizować przepisy o oświadczeniach co do spadku (art. 1012 i następne K.c.) oraz o składaniu takich oświadczeń (art. 640 i następne K.p.c.), ale również zestawić z nimi sytuację. Oświadczenia co do spadku powinny być składane jednoznacznie oraz precyzyjnie (np. ze wskazaniem, jakiego dziedziczenia dotyczy oświadczenie – z ustawy, czy z testamentu).

W sprawach cywilnych (zwłaszcza spornych lub złożonych) należy sumiennie wywiązać się z prawnego obowiązku udowodnienia okoliczności (faktów), z których wywodzi się skutki prawne (art. 232 K.p.c., art. 6 K.c.). Ponadto przydaje się odpowiednia aktywność w postępowaniu (art. 230 K.p.c.).

Jeżeli Pani ma niewielkie doświadczenia w załatwianiu spraw przed sądami, to proponuję pytać – np. o wysokość opłat sądowych oraz o liczbę egzemplarzy (pism i załączników do złożenia w sądzie). Proszę także pamiętać o uprawnieniu do zapoznawania się z aktami spraw cywilnych, w których się uczestniczy (art. 9 K.p.c.).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Czy prawidłowo odrzuciliśmy spadek?

Brat zmarł w styczniu 2015 r. Zostawił spadek w postaci długu – niespłaconej pożyczki. Jedynym spadkobiercą jest bezdzietny syn, który...

Odrzucenie spadku przez dzieci po siostrze ojca

Odrzucenie spadku przez dzieci po siostrze ojca

Ojciec moich dwóch córek (19 lat i 15) został pozbawiony praw rodzicielskich w Anglii, gdzie mieszkamy na stałe. Było to kilkanaście lat temu, od...

Chcemy zrzec się spadku - jak i w jakiej kolejności?

Chcemy zrzec się spadku - jak i w jakiej kolejności?

Moja mama i jej siostra będą miały sprawę o zrzeczenie się spadku po zmarłym kuzynie. Czy mama może zrzec się również spadku w imieniu...

Pomoc mamie w spłacie długów po tacie

Pomoc mamie w spłacie długów po tacie

Niedawno zmarł nasz tata, pozostawił po sobie długi. Mama oraz dzieci (4 rodzeństwa) żyje. Mama mieszka w mieszkaniu własnościowym. Nie wiemy, jak...

Co zrobić z rzeczami zmarłego?

Co zrobić z rzeczami zmarłego?

Mam problem natury majątkowej i spadkowej. Ojciec jest umierający, leży w szpitalu, a ma spore długi. Komornik zajął część jego emerytury....

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza po osobie, która nie zostawiła żadnego majątku

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza po osobie, która nie zostawiła żadnego majątku

Zmarła nasza mama, nie pozostawiła po sobie żadnego majątku, ani nieruchomości, ani ruchomości, ani żadnych oszczędności. Nie zostawiła także testamentu....

Odrzucenie spadku po ciotce w imieniu dzieci

Odrzucenie spadku po ciotce w imieniu dzieci

Dowiedziałam się, że siostra mojego teścia zmarła. Zostawiła po sobie ogromne długi. Jej mąż nie żyje, dzieci oraz jej rodzeństwo zrzekli się majątku....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »