Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nieodpłatne przekazanie udziałów a przyszłe roszczenie o zachowek

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2019-01-07

Moi rodzice posiadali duże gospodarstwo rolne, które ja obecnie prowadzę. Sześć lat temu, po śmierci mamy zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe (dział spadku), w wyniku którego zostaliśmy współwłaścicielami: tata 4/6 udziału, ja i brat po 1/6. Rok później u notariusza zgodnie znieśliśmy współwłasność w ten sposób, że tata i brat przenieśli na mnie swoje udziały bez obowiązku spłaty. Tata zastrzegł sobie tylko dożywotnią służebność. Obecnie moje relacje z bratem nie są dobre i on zapowiada, że po śmierci taty będzie chciał zachowku. Czy faktycznie mu się należy, a jeżeli tak, to w jakim udziale? Przy sporządzaniu umowy o dział spadku i zniesieniu współwłasności brat nie zastrzegł sobie żadnej spłaty.

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

Uprawnienie do zachowku opiera się na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Ustawa zakreśla więc krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z powyższym przepisem są to jedynie zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Jako zasadę ustawa przyjmuje, że wysokość zachowku należnego uprawnionemu odpowiada połowie wartości udziału, który przypadałby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Odstępstwo od tej zasady zostało przewidziane jedynie w przypadku małoletnich zstępnych oraz dla osób trwale niezdolnych do pracy. Te kategorie uprawnionych są traktowane w sposób uprzywilejowany – ich zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego, który otrzymaliby przy dziedziczeniu ustawowym.

Podała Pani, że Pani ojciec i brat przekazali swój udział w gospodarstwie rolnym na rzecz Pani bezpłatnie (czyli w formie darowizny). Jeżeli zatem po śmierci ojca Pani brat nie otrzyma w spadku po nim majątku o wartości odpowiadającej wysokości należnemu mu zachowku, to wówczas oczywiście o zapłatę tego zachowku będzie mógł wystąpić do Pani jako osoby obdarowanej przez ojca.

Zachowek będzie liczony od wartości 4/6 udziału, który otrzymała Pani od ojca. Czyli jeżeli po śmierci ojca będzie 2 spadkobierców: Pani i brat, a brat będzie zdolny do pracy, to należny mu zachowek wyniesie połowę jego udziału w spadku, czyli 1/4 od wartości darowanego Pani przez ojca udziału, oczywiście pod warunkiem, że ojciec w spadku nic wartościowego po sobie nie pozostawi. Wartość służebności dla ojca będzie dodatkowo zmniejszała wartość darowanego Pani udziału, czyli tym samym wartość należnego Pani bratu zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Remont odziedziczonej nieruchomość a zachowek

Odziedziczyłem nieruchomość, która jest zaniedbana. Będę przeprowadzał jej remont. Mój przyrodni brat zamierza złożyć wniosek o zachowek....

Obawy o roszczenia rodzeństwa po śmierci rodziców.

Otrzymałam 10 lat temu od rodziców w darowiźnie dom ze służebnością osobistą mieszkania dla nich, tj. mogą dożywotnio i nieodpłatnie korzystać...

Czy mam prawo do zachowku?

Mam pytanie, czy mam prawo do zachowku po mamie? Zmarła moja mama, która nie pozostawiła testamentu. Do dziedziczenia po niej zostaliśmy powołani: ja, brat...

Zabezpieczenie darowizny przed roszczeniami o zachowek

Mąż rozwiódł się z pierwszą żoną przed kilkunastu laty, zrzekł się całego majątku na jej rzecz. Majątek stanowiło mieszkanie 2-pokojowe zakupione...

Pominięcie przy darowiźnie domu a żądanie zachowku

Przed 25 laty ojciec przepisał w formie darowizny dom moim dwóm siostrom, ich udział w posesji wynosi po 1/3 i ojciec ma 1/3. Ja zostałem...

Zachowek dla dzieci wydziedziczonej matki

Niedawno zmarł dziadek. Mama dostała pismo z sądu, że jest wydziedziczona. Czy nam, jako dzieciom wydziedziczonej matki, należy się zachowek od jej...

Darowizna mieszkania ze służebnością a zachowek

W 2003 r. babcia przepisała darowizną (akt notarialny) mieszkanie siostrze, która poszła do klasztoru. Siostra 5 lat temu przepisała darowizną mieszkanie na...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »