Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Nieodrzucenie spadku i spłata wysokich długów

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2014-05-21

W 2007 r. zmarł mój ojciec, z którym od lat 80. nie miałam kontaktu, bo zostawił mnie i mamę. Ponieważ nie otrzymałam żadnego spadku, nie interesowałam się jego finansami. Kilka miesięcy temu otrzymałam pismo z kancelarii, że mam spłacać wysokie długi ojca. Próbowałam wygrać tę sprawę w sądzie, ale jak się okazało – nieznajomość prawa (bo nie odrzuciłam spadku) mnie nie uchroniła. Sprawa trafiła do komornika. Wzięłam kredyt na spłatę długu. Obecnie spłacam raty z emerytury i żyję na granicy ubóstwa. Dostałam jednak kolejne pismo w sprawie innego kredytu. Już nie wiem, co robić, proszę o pomoc.

W przypadku, gdy nastąpi śmierć dłużnika, prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest niemożliwe, ale zgodnie z ogólną zasadą prawa obowiązki zmarłego przechodzą na jego spadkobierców. Krąg spadkobierców określają przepisy prawa cywilnego*.

Śmierć dłużnika, pomimo że na określony czas niweczy możliwość prowadzenia egzekucji, może skutkować zwiększeniem możliwości zaspokojenia wierzyciela, w przypadku gdy spadek obejmie większą ilość osób lub gdy dotychczasowa egzekucja z majątku dłużnika była bezskuteczna, a po jego śmierci spadkobiercy przyjęli spadek wprost, tj. bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe.

Zgodnie z art. 779 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego „do egzekucji ze spadku konieczny jest – aż do działu spadku – tytuł egzekucyjny przeciwko wszystkim spadkobiercom”. Powyższy paragraf ma zastosowanie, jeśli wierzyciel nie uzyskał jeszcze tytułu wykonawczego przeciwko spadkodawcy. § 2 powyższego artykułu stanowi, że „jeżeli tytuł był wydany przeciwko spadkodawcy, przejście obowiązków na spadkobierców następuje stosownie do art. 788 K.p.c.” Ma on zastosowanie, gdy wierzyciel już uzyskał tytuł wykonawczy przeciwko spadkodawcy.

Zgodnie z art. 788 Kodeksu postępowania cywilnego:

„§ 1. Jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym.

§ 2. Za przejście uprawnień lub obowiązków, o których mowa w paragrafie poprzedzającym, uważa się również zmiany w prawie rozporządzania mieniem wywołane ustanowieniem zarządcy masy majątkowej, kuratora spadku lub wykonawcy testamentu, jak również wygaśnięciem funkcji tych osób”.

Tym samym w przypadku śmierci dłużnika, w celu prowadzenia egzekucji ze spadku konieczne jest w pierwszej kolejności stwierdzenie nabycia spadku. To, czy spadek po dłużniku został stwierdzony, możemy ustalić w sądzie rejonowym ostatniego miejsca zamieszkania dłużnika. Informacja o ostatnim miejscu zamieszkania dłużnika znajduje się także w jego akcie zgonu.

Jeżeli sąd stwierdził nabycie spadku, wierzyciel złożył wniosek o wydanie odpisu prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Następnie takie postanowienie wraz z tytułem wykonawczym przeciwko zmarłemu dłużnikowi przesyłał do sądu, aby uzyskać klauzulę wykonalności przeciwko spadkobiercy dłużnika (w tym wypadku Pani). Tak uzyskany tytuł wykonawczy możemy ponownie złożyć do komornika sądowego w celu wyegzekwowania roszczenia.

Jeżeli spadkobiercy dłużnika przyjęli spadek wprost, tj. bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiadają za całość długu zmarłego dłużnika. Pani na skutek upływu 6-miesięcznego od chwili śmierci ojca jest uważana niestety przez prawo jako osoba, która przyjęła spadek wprost, bez ograniczenia za długi.

Niestety, jeżeli przeciwko Pani ojcu został wydany wyrok, to przerwał on bieg przedawnienia, na którym mogłaby Pani ewentualnie opierać swoją obronę. Stwierdzenie danej należności wyrokiem sądowym powoduje, że roszczenie nim stwierdzone przedawnia się dopiero po upływie 10 lat od jego uprawomocnienia.

Jeżeli to komornik wszczyna egzekucję, to znaczy, że wierzyciel dysponuje wyrokiem zaopatrzonym w klauzulę wykonalności przeciwko Pani. Warto dowiedzieć się, czy od wydania wyroku minęło 10 lat. Takie informacje można uzyskać bezpośrednio u komornika. Jeżeli doszło do upływu takiego terminu, można zgłaszać zarzut przedawnienia w powództwie przeciwegzekucyjnym.

Zgodnie z art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego:

„§ 1. Dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia, jeżeli:

1) przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu albo gdy kwestionuje przejście obowiązku mimo istnienia formalnego dokumentu stwierdzającego to przejście;

2) po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane; gdy tytułem jest orzeczenie sądowe, dłużnik może powództwo oprzeć także na zdarzeniach, które nastąpiły po zamknięciu rozprawy, a także zarzucie spełnienia świadczenia, jeżeli zarzut ten nie był przedmiotem rozpoznania w sprawie;

3) małżonek, przeciwko któremu sąd nadał klauzulę wykonalności na podstawie art. 787, wykaże, że egzekwowane świadczenie wierzycielowi nie należy się, przy czym małżonkowi temu przysługują zarzuty nie tylko z własnego prawa, lecz także zarzuty, których jego małżonek wcześniej nie mógł podnieść.

§ 2. Jeżeli podstawą egzekucji jest tytuł pochodzący od organu administracyjnego, do stwierdzenia, że zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane, powołany jest organ, od którego tytuł pochodzi”.

Gdy będziemy mieli do czynienia z opisywanym przedawnieniem, to zastosowanie będzie miał § 1 pkt 2 powyższego artykułu. Zdarzeniem, wskutek którego zobowiązanie nie może być egzekwowane, jest przedawnienie roszczenia stwierdzonego tytułem egzekucyjnym (art. 117 § 2).

Musi Pani jednak pamiętać, aby uzyskać pewność, czy rzeczywiście roszczenie stwierdzone tytułem egzekucyjnym jest przedawnione. W przeciwnym razie sąd oddali powództwo i obciąży Panią dodatkowo kosztami procesu.

Niestety obecnie przed komornikiem nie ma Pani wyboru i innej drogi obrony. Według prawa jest Pani spadkobiercą bez ograniczenia odpowiedzialności i obecnie wierzyciele z wyrokami przeciwko Pani ojcu kierują sprawy o zapłatę przeciwko Pani.

Może się jeszcze zdarzyć, iż wierzyciele nie wystąpili przeciwko Pani ojcu o zapłatę, dlatego może Pani mieć jeszcze inne sprawy sądowe, wskutek zadłużenia Pani ojca. Jednak gdy nie będą to sprawy u komornika, a przed sądem, to może Pani się bronić przed sądem właśnie zarzutem przedawnienia roszczeń. Innych środków obrony Pani nie posiada.

Z komornikiem, na etapie postępowania egzekucyjnego, proszę próbować negocjować terminy spłaty należności. Należy pamiętać, że komornik ma obowiązek pozostawić pewne kwoty wolne od zajęć komorniczych. W Pani przypadku będzie to 50% kwoty najniższej emerytury lub renty – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne.

Najniższe emerytury i renty oraz kwoty wolne: emerytura, renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i renta rodzinna 728,18 zł, a kwota wolna od potrąceń – 50%, czyli 364,09 zł.

Są wprawdzie projekty zmian, które mają na celu pozostawienie dłużnikowi kwotę minimalnej emerytury jako kwoty wolnej od potrąceń, jednak jest to dopiero projekt, który na razie nie wejdzie w życie.

* Stan prawny z dnia 11.02.2013 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Odrzucenie spadku przez wnuki

Niedawno zmarła matka mojej żony, która zostawiła po sobie same długi. Moja żona ma zamiar odrzucić spadek i nie chce oczywiście, żeby długi przeszły na...

Przyjęcie spadku po bracie który miał dług

W 2009 roku zmarł mój brat. Ja i siostra przyjęłyśmy spadek z dobrodziejstwem inwentarza. W skład spadku wszedł nasz rodzinny dom, do...

Gdzie dowiedzieć się na jaką kwotę był zadłużony zmarły?

Zmarł ojciec mojej bratanicy, który miał długi. Gdzie można dowiedzieć się, na jaką kwotę był zadłużony i u jakich wierzycieli? Czy bratanica...

Odrzucenie spadku po ojczymie

Dwa miesiące temu zmarł mój ojczym. Ponieważ miał wiele długów, kilka dni temu jego żona – moja mama – i syn z pierwszego...

Uwolnienie się od odpowiedzialności za długi

Co zrobić, aby w razie mojej śmierci rodzina (żona, dzieci) mogła uwolnić się od odpowiedzialności za moje długi?

Sprzedaż ruchomości objętej spisem inwentarza majątku spadkowego

Przyjąłem jako jedyny spadkobierca ustawowy spadek z dobrodziejstwem inwentarza, wartość długów przekracza wartość majątku. Składnikiem majątku...

Śmierć jednego z kredytobiorców

Dom był zapisany na tatę, który zmarł. Spadkobiercami są: mama, mój brat i ja (każda osoba dziedziczy 1/3). Na ww. dom rodzice wspólnie zaciągnęli...

Wezwanie do zapłaty starego długu po zmarłym

W 2011 roku zmarł mój ojciec, pozostawiając w spadku jedynie długi. Nie odrzuciłem spadku w ustawowym terminie, bo o długach nie wiedziałem....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »