Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Niepokojący spadek sprzed lat

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2016-09-28

Mieszkam od lat za granicą. W 2009 r. zmarła moja mama, z którą od 2005 r. nie miałam żadnego kontaktu. Teraz dostaję pismo do sądu w sprawie spadku po matce. Nikt wcześniej mnie nie zawiadamiał o takich kwestiach. Czy naprawdę mogę odpowiadać za jakieś długi matki z jej życia? Nie byłam na pogrzebie, nie mam kontaktu z rodziną. Niepokoi mnie jednak kwestia ewentualnej odpowiedzialności. Co więcej nie mam jak przyjechać na rozprawę. Co robić?

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Zgodnie z polskim prawem prywatnym międzynarodowym co do zasady prawem właściwym jest prawo ojczyste spadkodawcy, chyba że spadkodawca dokonał wyboru prawa ojczystego, prawa miejsca swojego zamieszkania albo miejsca swojego zwykłego pobytu z chwili dokonania czynności lub z chwili swojej śmierci.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z treścią rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) NR 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 r. w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego (art. 4): „Jurysdykcja ogólna Sądy państwa członkowskiego, w którym zmarły miał swoje miejsce zwykłego pobytu w chwili śmierci, mają jurysdykcję do orzekania co do ogółu spraw dotyczących spadku. (rozporządzenie stosuje się od dnia 17 sierpnia 2015 r., z wyjątkiem art. 77 i 78, które stosuje się od dnia 16 stycznia 2014 r., oraz art. 79, 80 i 81, które stosuje się od dnia 5 lipca 2012 r.)”.

„Artykuł 13. Przyjęcie lub odrzucenie spadku, zapisu lub udziału obowiązkowego Oprócz sądu mającego jurysdykcję do orzekania w danej sprawie spadkowej zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, sądy w państwie członkowskim zwykłego pobytu każdej osoby, która na mocy prawa właściwego dla dziedziczenia może złożyć przed sądem oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, zapisu lub udziału obowiązkowego lub oświadczenie mające na celu ograniczenie odpowiedzialności danej osoby za długi spadkowe, mają jurysdykcję do przyjęcia takich oświadczeń, w przypadkach gdy na mocy prawa tego państwa członkowskiego takie oświadczenia mogą być złożone przed sądem”.

Właściwe będzie tu prawo polskie.

Zgodnie z nim miała Pani 6 miesięcy na odrzucenie spadku. Art. 640 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może być złożone przed notariuszem lub w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie. Przepis ten określa tylko właściwość sądu. Co do właściwości notariusza mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (art. 3 tego prawa). Notariusz lub sąd obowiązany jest niezwłocznie przesłać oświadczenie wraz z załącznikami do sądu spadku, czyli z reguły sądu ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy (art. 628 Kodeksu). Omawiane oświadczenia mogą więc być składane przed notariuszem, w sądzie rejonowym, w którego okręgu znajduje się miejsce zamieszkania lub pobytu składającego oświadczenie (art. 640 § 1) lub w sądzie spadku w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (art. 640 § 2).

Oświadczenie (składane zarówno w sądzie, jak i przed notariuszem) powinno zawierać dane określone w art. 641 § 1 i 2. Z oświadczenia złożonego przed notariuszem zostaje sporządzony protokół w formie aktu notarialnego (art. 641 § 4, art. 104 Prawa o notariacie). Składający oświadczenie powinien złożyć notariuszowi akt zgonu spadkodawcy albo prawomocne postanowienie sądu o uznaniu za zmarłego lub o stwierdzenie zgonu (art. 641 § 3). Oświadczenie to obejmuje albo przyjęcie spadku bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste) albo z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), albo też odrzucenie spadku (art. 1012). Jak wyjaśnił SN z postanowieniu z dnia 13 listopada 1990 r. (sygn. akt III CRN 365/90 OSNCP 1991/10-12 poz. 136), „z istoty odrzucenia spadku (por. art. 1012 kc) wynika, że może ono odnieść skutek prawny określony w art. 1020 kc tylko wtedy, gdy składający je dziedziczy spadek”.

Art. 1015 Kodeksu cywilnego określa termin, w ciągu którego może być złożone oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, przyjmując fikcję prawną polegającą na tym, że brak oświadczenia w wymaganym terminie jest równoznaczny z prostym przyjęciem spadku (od tej zasady są wyjątki zawarte w zd. 2 § 2 art. 1015). Wskazany w tym przepisie termin jest terminem zawitym prawa materialnego. W postępowaniu związanym z przyjęciem oświadczenia nie bada się zachowania wymaganego terminu, choć notariusz powinien udzielić składającemu oświadczenie niezbędnych w tym zakresie informacji. Według uchwały SN z dnia 15 stycznia 1991 r. (sygn. akt III CZP 75/90 OSNCP 1991/5-6 poz. 68) „sześciomiesięczny termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku z ustawy rozpoczyna się – zarówno dla spadkobiercy ustawowego powołanego w testamencie do spadku, jak i dla pozostałych spadkobierców ustawowych – z dniem, w którym dowiedzieli się oni o tym, że testament ze względu na niezachowanie prawem przepisanej formy jest nieważny (art. 1015 § 1 kc)”.

Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie może być złożone pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu i jest nieodwołalne (art. 1018 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Istnieje tylko możliwość uchylenia się od skutków prawnych tego oświadczenia złożonego pod wpływem błędu lub groźby, według zasad określonych w art. 1019. Omawiane oświadczenie natomiast jest bezwzględnie nieważne, jeżeli zostało złożone przez osobę znajdującą się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli (art. 82).

Do samego stwierdzenia nabycia spadku nie jest potrzebna Pani obecność, bo nie zmieni to decyzji sądu.

Chyba że chce Pani próbować uchylić się od skutków prawnych przyjęcia spadku – poprzez milczenie i brak jakiejkolwiek czynności przyjęła Pani spadek wprost.

Może Pani próbować uchylić się od skutków milczącego przyjęcia spadku, ale do tego potrzebna jest sprawa sądowa w Polsce. I tu być może przydałby się Pani pełnomocnik.

Zgodnie z art. 1019 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przejęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd”.

Podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (art. 1019 § 2 w zw. z art. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »