Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Niespełnienie warunków dożywocia

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-06-14

Są 3 siostry. Mama przekazała jednej z nich za dożywotnią opiekę swoje mieszkanie. Później napisała testament, czyniąc tę córkę jedyną spadkobierczynią. Tymczasem siostra nie opiekowała się mamą. Czy dwóm pozostałym siostrom należy się wobec tego zachowek i w jakiej wysokości?

Jak wynika z opisu sprawy, mama przepisała nieruchomość na rzecz jednej z córek w formie umowy darowizny wraz z ustanowieniem na jej rzecz służebności osobistej.

Co się tyczy kwestii zachowku, to wskazać należy, iż zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.) „zstępnym (dzieciom, wnukom itp.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Resumując powyższe rozważania, wskazać należy, że pozostałym dzieciom zmarłej przysługuje prawo ubiegania się o zachowek od obdarowanej siostry.  O zachowek można wystąpić w ciągu 5 lat od śmierci spadkodawcy lub od dnia ogłoszenia testamentu.

W Pana sprawie o zachowek należy wystąpić w ciągu 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu, ponieważ, jak wynika z opisu sprawy, taki został sporządzony przez spadkodawcę.

W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 K.c., także inne przepisy tego kodeksu, w szczególności – art. 993–996.

Według art. 993 K.c. przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę.

Według art. 994 § 1 K.c. przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

Natomiast stosownie do art. 995 K.c. wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Reasumując powyższe, w Pana sprawie nie ma znaczenia czas jaki minął od chwili darowizny do śmierci spadkodawcy ponieważ w stosunku do dzieci osoby zmarłej nie ma zastosowania 10-letni termin przedawnienia z art. 994 § 1 K.c.

Zachowek będzie liczony według obecnej wartości darowanej dla siostry nieruchomości ale według stanu w jakim była w chwili darowizny (czyli ewentualne remonty, nakłady które siostra poczyniła nie będą zwiększały jej wartości).

Co się tyczy obliczenia zachowku. Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu.

Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez niego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz uprawnionych do zachowku.

Zachowek wylicza się w następujący sposób:

 Wartość spadku ustalona dla potrzeby obliczenia zachowku × (razy) udział danego spadkobiercy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku - (minus) darowizny (lub wartość majątku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Zakładam, że jedynymi spadkobiercami ustawowymi zmarłej mamy jest jej troje dzieci. Gdyby nie testament na rzecz siostry, to każde z dzieci dziedziczyłoby po 1/3 udziału w spadku, a więc zachowek dla pozostałych córek to 1/2 (gdy na dzień śmierci mamy były pełnoletnie oraz zdolne do pracy) lub 2/3 (gdy na dzień śmierci mamy był nieletnie lub niezdolne do pracy) od przysługującemu im udziału spadkowego. Czyli zachowek dla sióstr będzie wynosił albo 1/6, albo 2/9 od wartości darowanej nieruchomości.

Jeżeli zatem zmarła nie pozostawiła po sobie nic wartościowego w spadku, a jedynym jej majątkiem była darowana siostrze nieruchomość, to właśnie wartość tej nieruchomości, odpowiednio do art. 995 K.c., będzie stanowić podstawę do obliczenia zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

5 lat na wystąpienie z roszczeniem o zachowek

Czy po śmierci rodziców mogę domagać się od brata części spadku po rodzicach? Mama zmarła w 1984 roku, a ojciec w 2001 roku. Cały majątek...

Jaka część należy się wdowie i dzieciom?

Mój ojciec testamentem na wypadek swojej śmierci cały swój majątek zapisał pasierbowi – synowi drugiej żony, z którą zawarł związek...

Mama przepisała mi mieszkanie, które wykupiła za moje pieniądze

Mama przepisała na mnie mieszkanie, które wykupiła od miasta za moje pieniądze. Po 6 latach od tego zdarzenia zmarła. Czy muszę płacić zachowek? Mieszkanie...

Czy od tej darowizny trzeba będzie wypłacić zachowek?

Mój tata posiadał odrębną własność (dom i działkę), którą w 1996 r. otrzymałam od niego aktem darowizny. Mama zmarła dużo wcześniej. Umowa ustna...

Spłata rodzeństwa

Tata przepisał mieszkanie na naszego brata w formie darowizny 15 lat temu. W tym roku tata zmarł, a brat sprzedał to mieszkanie. Czy czwórka...

Czy zapis w testamencie jest ostateczny?

Otrzymałam w testamencie od ojca nieruchomość, w tym samy testamencie majątek otrzymała jego druga żona i córka. Mój udział wynosi...

Czy mogę się zrzec zachowku na rzecz córki?

Kilka miesięcy temu zmarł mój ojciec. Przysługuje mi zachowek. Nie chcę jednak się o niego starać. Czy mogę się zrzec zachowku na rzecz córki? Jakie...

Domaganie się spłaty przez siostrę za darowaną nieruchomość rodziców

Przed 16 laty rodzice darowali mi połowę nieruchomości. Druga połowa nadal pozostawała w ich posiadaniu (po 1/4 każde). Rok temu rodzice aktem...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »