Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Dziedziczenie po dziadku

Anna Pabis • Opublikowane: 2013-04-03

Sprawa dotyczy dziedziczenia po dziadku. Nasz dziadek zmarł kilka miesięcy temu, był wdowcem. Miał jedną córkę, naszą mamę, która zmarła 7 lat temu, była po rozwodzie z tatą. Czy ja i siostra możemy udać się do notariusza po notarialne poświadczenie dziedziczenia po dziadku? Kiedy to zrobić? Czy brat dziadka jest również uprawniony do dziedziczenia?

Anna Pabis

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Krąg spadkobierców ustawowych i stwierdzenie nabycia spadku (potwierdzenie dziedziczenia) określa Kodeks cywilny (w skrócie K.c.).

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 924 K.c. „spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy”. Z chwilą otwarcia spadku spadkobierca nabywa spadek (art. 925 K.c.). Powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu.

W myśl art. 931 K.c.:

„§ 1 W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

Zgodnie z art. 932 K.c.:

„§ 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy”.

Z powyższych przepisów wynika, że spadkobierca ustawowy czy testamentowy nabywa spadek z chwilą śmierci spadkobiercy. Przy dziedziczeniu ustawowym, jeżeli istnieją spadkobiercy powołani w „pierwszej kolejności”, to osoby powołane do spadku w dalszej kolejności w ogóle nie dochodzą do spadku.

Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz na zasadach określonych w przepisach odrębnych sporządza notarialne poświadczenie dziedziczenia (art. 1025 § 1 K.c.).

Stosownie do art. 1026 K.c. „stwierdzenie nabycia spadku oraz poświadczenie dziedziczenia nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku”.

Zgodnie z art. 1015 § 1 K.c. „oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania”.

Brak oświadczenia spadkobiercy o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia lub osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Z przytoczonych przepisów wynika, że nie ma przeszkód, by przed upływem 6 miesięcy od dnia śmierci spadkodawcy spadkobiercy uzyskali w sądzie stwierdzenie nabycia spadku lub by notariusz sporządził notarialne poświadczenie dziedziczenia.

Możliwość potwierdzenia faktu dziedziczenia przez notariuszy pojawiła się w związku z wejściem w życie w dniu 2 października 2008 roku ustawy z dnia 1 października 2007 roku o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz niektórych innych ustaw, która wprowadziła do prawa polskiego instytucję umożliwiającą stwierdzenie nabycia spadku poza postępowaniem sądowym. Poświadczenie dziedziczenia jest szczególnym rodzajem postępowania z udziałem notariusza w sytuacjach, gdy nie ma sporu co do osób będących spadkobiercami i wysokości nabytych przez nich udziałów w spadku. Postępowanie to kończy się sporządzeniem przez notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia, który po jego zarejestrowaniu w Rejestrze Aktów Poświadczenia Dziedziczenia prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu spadku.

W myśl art. 95a ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie z dnia 14 października 2008 r. (Dz. U. Nr 189, poz. 1158) „notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych”.

Przed sporządzeniem aktu poświadczenia dziedziczenia notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi (art. 95b ustawy).

Jeżeli został złożony wniosek o sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia, a od dnia otwarcia spadku nie upłynęło sześć miesięcy, notariusz powinien w protokole dziedziczenia zamieścić oświadczenia spadkobierców o prostym przyjęciu spadku lub przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku, chyba że oświadczenia tej treści zostały już przez spadkobierców uprzednio złożone. W takim przypadku należy zamieścić wzmiankę o dacie, miejscu i treści złożonych przez poszczególnych spadkobierców oświadczeń (art. 95c § 3 wspomnianej ustawy).

Zgodnie z art. 95e ustawy:

„§ 1. Po spisaniu protokołu dziedziczenia notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku.

§ 2. Notariusz odmawia sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia, jeżeli:

1) w stosunku do spadku został już uprzednio sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia lub wydane postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku;

2) w toku sporządzania protokołu dziedziczenia ujawnią się okoliczności wskazujące, że przy jego sporządzeniu nie były obecne wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi lub testamentowi albo istnieją lub istniały testamenty, które nie zostały otwarte i ogłoszone;

3) wskutek braku małżonka spadkodawcy i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy spadek przypada, jako spadkobiercy ustawowemu, gminie albo Skarbowi Państwa;

4) spadkodawca w chwili śmierci był cudzoziemcem lub, nie posiadając żadnego obywatelstwa, nie zamieszkiwał w Rzeczypospolitej Polskiej albo w skład spadku wchodzą prawa rzeczowe lub posiadanie nieruchomości położonej za granicą”.

Z powyższych przepisów wynika, że notariusz może sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia tylko wtedy, gdy przy tej czynności uczestniczą wszystkie osoby, które mogą wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, oraz gdy złożą one zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia.

W przypadku dziedziczenia ustawowego chodzi o osoby powołane do dziedziczenia po danym spadkodawcy, a nie wszystkie osoby należące do kręgu spadkobierców ustawowych po tym spadkodawcy.

Notariusz sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli nie ma wątpliwości co do osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku. Oznacza to, że w niektórych przypadkach notariusz, oceniając wszystkie okoliczności sprawy, może uznać, że dokonanie notarialnego poświadczenia dziedziczenia jest niedopuszczalne.

Jeżeli od otwarcia spadku nie upłynęło sześć miesięcy, a spadkobiercy nie składali wcześniej oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, oświadczenia te składane są przed notariuszem. Treść tych oświadczeń zostaje wpisana do protokołu dziedziczenia.

Reasumując:

  • Możliwe jest wystąpienie do notariusza z wnioskiem o notarialne poświadczenie dziedziczenia, jeżeli od śmierci spadkobiercy nie upłynęło jeszcze 6 miesięcy. Wówczas notariusz odbiera od spadkobierców oświadczenia o prostym przyjęciu spadku lub przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza albo o odrzuceniu spadku, jeżeli nie były uprzednio składane.
  • W czynnościach przed notariuszem w przypadku braku testamentu biorą udział spadkobiercy ustawowi, a nie osoby, które nie dochodzą do spadku, a według ustawy mogą być spadkobiercami w innych okolicznościach faktycznych. Jeżeli istnieją zstępni spadkodawcy, którzy dziedziczą spadek „w pierwszej kolejności”, to nie ma potrzeby, żeby stawało przed notariuszem na przykład rodzeństwo spadkodawcy, które jest wówczas wyłączone od dziedziczenia.
  • W opisanej sytuacji krąg spadkobierców ustawowych przedstawia się następująco: Pan i Pana siostra w 1/2.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego

Mój mąż zmarł wiele lat temu. Zostałam na gospodarstwie rolnym z dwoma nieletnimi synami. W lutym odbyła się sprawa o...

Dziedziczenie przez dziecko z pierwszego małżeństwa

Jestem dzieckiem ojca z pierwszego małżeństwa. Moi rodzice się rozwiedli i samodzielnie podzielili majątek, nie spisując tego na papierze. Ojciec ponownie...

Dziedziczenie po bracie

Czy dziedziczę spadek po bracie, który był kawalerem, nie miał dzieci, a jego rodzice nie żyją?

Dziedziczenie po żonie

Moja żona zmarła kilka lat temu, nie zostawiła testamentu. Nie przeprowadziliśmy postępowania spadkowego. Z żoną mieliśmy dwoje...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »