Kategoria: Testament

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Obietnice zmarłego a treść testamentu

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-11-22

Dwa lata temu zmarł mój ojciec. Miał z pierwszego małżeństwa syna. Po rozwodzie ożenił się z moją matką, wówczas matka miała 2 dzieci z pierwszego małżeństwa, a ja jestem jedynym dzieckiem ich obojga. Ojciec obiecywał, że zapisze mi połowę domu, nawet 5 lat temu zrzekłem się na rzecz taty domu po babci, bo ufałem, że spełni obietnicę. Teraz mama twierdzi, że zapisał jej cały dom, choć testamentu nie widziałem. Chciałbym się dowiedzieć, co mi się należy. I czy jest jakiś sposób zapoznania się z treścią tego testamentu?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Dziedziczenie odbywa się albo na podstawie ustawy albo testamentu. Jeżeli zmarły sporządził testament, to dziedziczenie ustawowe zostaje wyłączone i pierwszeństwo ma w tym wypadku wola osoby zmarłej wyrażona w testamencie. Tak więc, jeżeli Pana ojciec sporządził testament, to cały jego spadek przypadnie wyłącznie tym osobom (lub tej osobie), które są wymienione w testamencie. Jeżeli w testamencie jako spadkobiercę do całego spadku Pana ojciec powołał swoją drugą żonę, wówczas cały spadek przypadnie wyłącznie jej. Nie ma niestety żadnego znaczenia, że wcześniej przekazał Pan ojcu swoje udziały w nieruchomości, bowiem liczy się wyłącznie to, że w chwili śmierci to Pana ojciec był wyłącznym właścicielem tej nieruchomości i mógł dowolnie nią rozporządzić.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jak już wyżej napisałam, jeżeli ojciec sporządził testament i powołał w nim do dziedziczenia swoją żonę, Panu niestety nic ze spadku nie będzie się należało. Ma Pan jednak prawo żądać w tej sytuacji zachowku od mamy, która otrzymała cały spadek.

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

  • Roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu).
  • Roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

Na wystąpienie o zachowek ma Pan 5 lat od chwili otwarcia i ogłoszenia testamentu.

Zachowek dla Pana, przyjmując, że w chwili śmierci ojca był Pan pełnoletni i zdolny do pracy, wynosić będzie połowę tego, co by się Panu należało, gdyby nie było testamentu. Skoro zatem po śmierci Pana ojca udział spadkowy każdego spadkobiercy wyniósłby po 1/3 (Pan, żona i drugi syn), to zachowek dla Pana wyniesie 1/6 wartości spadku, który otrzymała Pana mama, pod warunkiem że nie otrzymał Pan od ojca, jeszcze za jego życia, żadnej wartościowej darowizny.

W celu odpowiedzi na Pana drugie pytanie, dotyczące tego, jak dowiedzieć się, czy testament faktycznie istnieje i jaką ma treść, należy sięgnąć do przepisów Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) dotyczących spraw z zakresu prawa spadkowego.

Na wstępie pragnę zaznaczyć, że przepisy przewidują obowiązek złożenia testamentu przez osobę, która go posiada. Zgodnie bowiem z dyspozycją przepisu art. 646 K.p.c., każda osoba, u której znajduje się testament, obowiązana jest złożyć go w sądzie spadku (czyli sądzie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy), gdy dowie się o śmierci spadkodawcy.

W przypadku testamentów notarialnych, zdeponowanych u notariusza, z wykonaniem przedmiotowego obowiązku nie będzie zapewne większego problemu, bowiem notariusz ma obowiązek przesłać każdy testament do właściwego sądu rejonowego. W pozostałych przypadkach, jeśli testament, o którym wiadomo, że został spisany, do sądu jednak nie wpływa, ten, kto bezzasadnie uchyla się od wykonania obowiązku jego przedłożenia, ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę. Ponadto sąd spadku może nałożyć na uchylającego się grzywnę.

Czasami mogą pojawić się jednak wątpliwości, czy testament w ogóle istnieje i gdzie się znajduje.

W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę na treść art. 647 K.p.c., zgodnie z którym „w celu stwierdzenia, czy istnieje testament i gdzie się znajduje, sąd spadku może nakazać złożenie oświadczenia w tym przedmiocie, stosując odpowiednio tryb przewidziany do wyjawienia przedmiotów spadkowych”.

Powyższy przepis dotyczy postępowania o wyjawienie testamentu, umożliwiając sądowi spadku stwierdzenie, czy testament w ogóle istnieje oraz gdzie się znajduje, poprzez odebranie oświadczenia w tym przedmiocie od osoby, co do której istnieje pewne prawdopodobieństwo, że taki testament sama posiada lub wie, gdzie się on znajduje.

Nakazania złożenia oświadczenia co do tego, czy istnieje testament, a jeżeli tak, to gdzie się znajduje, sąd spadku dokonuje na wniosek lub z urzędu. Należy przyjąć, że owe nakazanie może nastąpić w stosunku do każdej osoby, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament się u niej znajduje, bądź że w ogóle wie o istnieniu testamentu.

Do postępowania o wyjawienie testamentu stosuje się odpowiednio przepisy art. 655-660 K.p.c. Oznacza to m.in., że oświadczenie, o którym mowa w art. 647, winno być złożone na rozprawie, na którą należy wezwać wszystkich zainteresowanych, w tym osoby, w stosunku do których uprawdopodobniono, że u nich znajduje się testament, albo wiedzą o jego istnieniu i ewentualnie miejscu przechowywania.

Mając na uwadze powyższe, może Pan skierować do sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania Pana ojca wniosek o wyjawienie istnienia testamentu, wymieniając w nim jako uczestników wszystkich potencjalnych spadkobierców, a także inne osoby, które mogą posiadać wiedzę odnośnie faktu sporządzenia testamentu przez spadkodawcę.

Sąd, jeśli uzna wniosek za uzasadniony, powinien wyznaczyć rozprawę, na którą wezwie wskazane osoby. Na rozprawie sąd wezwie dane osoby do złożenia stosownego oświadczenia. Po wysłuchaniu zaś osoby, u której według uzyskanych wiadomości testament się znajduje, sąd wyda postanowienie nakazujące jej złożenie testamentu w wyznaczonym terminie, który to obowiązek, w razie potrzeby, może być przezeń następnie egzekwowany. Wniosek podlega stałej opłacie sądowej w kwocie 40 zł.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »