Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Obliczenie zachowku dla osoby ubezwłasnowolnionej

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-10-25

Rodzice zmarli w 2012 r. Mieli nas dwie, siostra jest całkowicie ubezwłasnowolniona, jej opiekunem prawnym jest jej syn. Rodzice zostawili dwa testamenty, mama przepisała wszystko siostrze, ojca wydziedziczyła. Ojciec zapisał mnie i mamę wydziedziczył. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku potwierdziło, że spadek po mamie na podstawie testamentu nabyła siostra, po ojcu – również na podstawie testamentu – nabywam ja. Cały spadek po rodzicach to wspólne mieszkanie, które rzeczoznawca wycenił na ok. 200 tys. zł. Pominę fakt, że włożyłam niemało w to mieszkanie, ważne, że obecnie wystąpiłam o zniesienie współwłasności i chcę spłacić siostrę, ale jej syn wszystko przeciąga i utrudnia i nie płacił za mieszkanie. A najgorsze jest to, że teraz zażądał zachowku i że to on mnie będzie spłacać. Nie zgadzam się na jedno i drugie, bo on nie ma pieniędzy, żeby mnie spłacić. A co do zachowku, umawialiśmy się słownie przed dwoma laty, że jak ja odstąpię od swoich dodatkowych roszczeń, to on odstąpi od zachowku. Co mam zrobić w takiej sytuacji? Ile może wynieść ten zachowek? Powinnam dodać, że ojciec kupił dzieciom siostry mieszkanie i samochody, czy to się nie liczy? Ja natomiast darowałam rodzicom 30 tys. zł na remont i mam na to pokwitowanie. Czy to ma znaczenie przy obliczaniu tego zachowku?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Przeanalizujmy zatem kwestię zachowku dla siostry, która jest osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, a jej sprawy prowadzi jej syn, jako opiekun prawny.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Według § 2 art. 991 K.c.: „Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Zgodnie z § 1 art. 922 K.c. prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej.

W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 K.c., także inne przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 994, 1000 i 1001.

Według art. 993 K.c.: „Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów ani poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

Zgodnie z art. 994 § 1 K.c.: „Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Zachowek obliczamy w następujący sposób:

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku (wartość spadku + wartość darowizn) x (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x (razy) ułamek należnego zachowku (1/2 lub 2/3) – (minus) darowizny dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość rynkową aktywów spadku pozostawionego przez osobę zmarłą – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez zmarłego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe).

Do tego należy doliczyć wartość darowizn.

Zgodnie z art. 995 Kodeksu cywilnego, wartość przedmiotu darowizny, która jest doliczana do spadku, oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Przejdźmy teraz do wyliczenia zachowku.

Jak wynika z opisu, została Pani jako jedyna powołana do spadku po zmarłym ojcu. Oznacza to, że Pani siostrze należy się od Pani zachowek po śmierci ojca. Aby wyliczyć zachowek należy przyjąć fikcję prawną, jak gdyby Pani ojciec nie sporządził testamentu. Tak więc, gdyby ojciec nie zostawił testamentu, to Pani dziedziczyłaby spadek po ojcu wraz z siostrą po 1/2 (w przykładzie zakładam, że Pani ojciec zmarł po śmierci mamy).

Zachowek należny siostrze wynosi zatem:

  1. 1/2 z 1/2, czyli 1/4 wartości spadku po ojcu – jeżeli w chwili śmierci ojca siostra była pełnoletnia i zdolna do pracy, lub
  2. 2/3 z 1/2,czyli 1/3 wartości spadku po ojcu – jeżeli w chwili śmierci ojca siostra była niezdolna do pracy.

W skład spadku po ojcu wejdzie 1/2 udziału w nieruchomości i od tej wartości będzie liczony zachowek z uwzględnieniem powyższych zasad.

Siostra ma 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu, żeby dochodzić od Pani zachowku.

Co się tyczy poczynionych darowizn na rzecz rodziców, to niestety, nie będzie mogła Pani na ich podstawie obniżyć zachowku należnego siostrze. Gdyby spisała Pani z rodzicami umowę pożyczki, to po śmierci ojca mogłaby Pani połowę pożyczonych pieniędzy odliczyć, jako dług spadkowy, co obniżyłoby wartość spadku, a co za tym idzie – i wysokość zachowku. Jeżeli otrzymywała Pani od ojca darowizny za jego życia, to one będą z kolei zwiększały wartość spadku i będą brane pod uwagę przy obliczaniu zachowku. Natomiast darowizny poczynione przez ojca na rzecz siostry będą zmniejszały należny jej zachowek. Niestety darowizny na rzecz dzieci siostry nie będą obniżały należnego jej zachowku, bowiem dzieci siostry w świetle prawa nie są traktowani jako spadkobiercy ani też osoby uprawnione do zachowku po Pani ojcu.

Ponadto w Pani sprawie będzie miał zastosowanie art. 1000 § 1 K.c., zgodnie z którym – jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny. Czyli osobą zobowiązaną do zapłaty zachowku jest w pierwszej kolejności Pani.

Zgodnie natomiast z art. 999 K.c. – jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

Z drugiej strony ma Pani możliwość domagać się zachowku od siostry jako spadkobierczyni testamentowej po śmierci mamy. Ma Pani na to 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu po śmierci mamy, po upływie tego terminu roszczenie o zachowek ulegnie przedawnieniu. Proszę na poważnie rozważyć taki wariant w sytuacji, gdyby okazało się, że siostra (lub w jej imieniu opiekun) wystąpi z roszczeniem o zachowek do Pani.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Wpływ darowizny na prawo do zachowku

Mój ojciec kilka lat temu przepisał na mnie dom. Była to umowa darowizny. Ojciec może dożywotnio zamieszkiwać ten dom, tzn. ma dożywotnią służebność....

Pominięcie męża w testamencie

Moja żona zmarła kilka miesięcy temu. Jako mąż zostałem pominięty w testamencie. Swój majątek zapisała córce siostry. Ma się odbyć druga sprawa...

5 lat na wystąpienie z roszczeniem o zachowek

Czy po śmierci rodziców mogę domagać się od brata części spadku po rodzicach? Mama zmarła w 1984 roku, a ojciec w 2001 roku. Cały majątek...

Ochrona finansowa dla wspólnego dziecka

Mój mąż ma 10-letniego syna z pierwszego małżeństwa. Wspólnie mamy kilkuletnią córkę, której przyszłość finansową chciałabym chronić. Mamy...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »