Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odpowiedzialność za długi spadkowe ciotki

Autor: Katarzyna Siwiec • Opublikowane: 2014-06-10

Prawie rok temu zmarła moja ciotka, która nie miała męża ani dzieci. Mieszkała ze swoją matką, a moją babcią, która ma obecnie 82 lata i żyje ze skromnej renty. Ciotka nie posiadała żadnego majątku. Wczoraj babcia otrzymała pismo, z którego wynika, że zmarła ciotka miała kredyt w banku. Jakaś firma odkupiła dług i teraz domaga się spłaty. Babcia nie wiedziała, że musi przeprowadzić sprawę spadkową. Wyczytałem w Internecie, że taka sprawa powinna była zostać przeprowadzona w ciągu 6 miesięcy od śmierci ciotki. Czy babcia może jeszcze jakoś uniknąć odpowiedzialności za długi spadkowe?

Tak, zgodnie z art. 1012 Kodeksu cywilnego (K.c.) spadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić, a stosownie do treści art. 1015 K.c. oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże, gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Jak się domyślam, spadkobierczyni nie jest ubezwłasnowolniona, więc odziedziczyła ona spadek wprost, czyli z długami, z mocy samej ustawy.

Istnieje teoretycznie jedno wyjście z sytuacji. Otóż, mam na myśli skorzystanie z dobrodziejstwa art. 1019 K.c., który stanowi:

„§ 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd”.

Nie jest to jednak postępowanie proste, bo trzeba wykazać, że pozostawało się w błędzie usprawiedliwionym okolicznościami co do stanu majątku spadkodawcy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2005 r. (IV CK 799/04), podstawę uchylenia się przez spadkobiercę od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może stanowić błąd prawnie doniosły (art. 1019 § 2 w zw. z art. 84 § 1 zdanie pierwsze i § 2 K.c.). Błędem takim nie jest nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego. W uzasadnieniu tego orzeczenia sąd wyjaśnił, iż o błędzie co do przedmiotu spadku można mówić wtedy, gdy brak wiedzy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego nie jest wynikiem braku staranności po stronie spadkobiercy, czy też inaczej, gdy „błąd jest usprawiedliwiony okolicznościami sprawy”. Wskazuje się przy tym, że poprzestanie na pozbawionym jakichkolwiek konkretnych podstaw przypuszczeniu dotyczącym stanu majątku spadkowego nie może być uznane za błąd istotny, lecz za lekkomyślność, która nie stanowi podstawy uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia (niezłożenia oświadczenia) woli na podstawie przepisów o wadach oświadczenia woli.

Jeżeli zatem nie podjęło się żadnych kroków celem ustalenia majątku, to losy uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia mogą być niestety negatywne.

Tak więc niestety wygląda ta sprawa, choć zawsze ocena konkretnego przypadku zależy od podejścia danego sędziego do sprawy.

Jeżeli nie zostanie przeprowadzone opisane wyżej postępowanie bądź sąd nie zatwierdzi uchylenia się od tego oświadczenia, przykro mi bardzo, ale zastosowanie mieć będzie art. 1031 § 1 K.c., w myśl którego spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe bez ograniczenia.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Odmowa zgody na odrzucenie spadku przez małoletniego

Sąd rodzinny odmówił zgody na odrzucenie spadku przez małoletniego (naszego syna), uzasadniając to faktem, że wartość spadku może...

Czy jako spadkobierca odpowiadam za dług po ojcu?

Rok temu zmarł mój ojciec. Przyjąłem spadek z dobrodziejstwem inwentarza (wartość majątku wynosi „0”). Dowiedziałem się, że ojciec nie...

Gdzie dowiedzieć się na jaką kwotę był zadłużony zmarły?

Zmarł ojciec mojej bratanicy, który miał długi. Gdzie można dowiedzieć się, na jaką kwotę był zadłużony i u jakich wierzycieli? Czy bratanica...

Odrzucenie testamentu

Moja synowa, która była wdową, zmarła dwa miesiące temu, ustanowiwszy mnie swoim jedynym spadkobiercą. Wydziedziczyła przy tym swoich dwóch wnuków (ich...

Wniosek o odrzucenie spadku w imieniu małoletniego

Mój syn zrzekł się spadku po zmarłym dziadku (26.04.2013 r.) i wystąpił do sądu rodzinnego o wydanie zgody na odrzucenie spadku w imieniu małoletniej...

Dziedziczenie zobowiązań wynikających z poręczenia długu

Właśnie dowiedziałam się, że 14 lat temu tata podżyrował pożyczkę szwagra. Tata nie żyje od 2 lat. Szwagier wyjechał za granicę i nie płaci długów....

W którym momencie można odrzucić spadek?

Półtora roku temu zmarła siostra mojej teściowej. Jej dzieci odrzuciły spadek. Podczas później toczącej się sprawy spadkowej spadek odrzuciło też...

Uniknięcie kłopotów związanych z dziedziczeniem

Matka mojej żony zmarła kilka dni temu. Miała sporo długów i żadnego majątku (mieszkanie socjalne). Żona ma brata, który mieszka w Polsce; my...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »