Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Odrzucenie spadku - czy prawo zabezpiecza małoletniego?

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-10-11

Rodzina zmarłego wujka odrzuciła spadek, ja także to zrobiłem. Mam jednak syna 14-letniego, w którego imieniu wystąpiliśmy do sądu o zgodę na odrzucenie spadku (czyli długów). Rozprawa odbyła się jednak ponad pół roku od uprawomocnienia postępowania sądowego. Czy prawo jakoś zabezpiecza małoletniego w tej sytuacji?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

W przeciągu 6 miesięcy od momentu, kiedy sam Pan spadek odrzucił, powinien Pan złożyć oświadczenie do sądu spadku o odrzuceniu spadku w imieniu syna i załączyć do tego pisma orzeczenie sądu rodzinnego. Jeżeli w tym okresie orzeczenie sądu rodzinnego jeszcze nie zapadło, to powinien Pan załączyć do oświadczenia pismo z tego sądu, że taka sprawa się tam toczy.

Jeżeli nie zrobił Pan tego w terminie 6 miesięcy od dnia, kiedy sam Pan spadek odrzucił, to Pana syn spadek odziedziczył (wraz z długami).

Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych (czyli właśnie Pana niepełnoletni syn) albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna – brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca odpowiada za długi spadkowe, nie całym swoim majątkiem (jak przy przyjęciu spadku wprost), ale tylko do wysokości uzyskanych w spadku korzyści majątkowych (do wysokości masy czynnej spadku).

Jeżeli np. zmarły pozostawi po sobie majątek o wartości 10 000 zł i jednocześnie długi spadkowe w wysokości 50 000 zł, to spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, odpowiada za długi, ale tylko do wysokości 10 000 zł.

Ma Pan zatem teraz dwie możliwości: albo nie robić nic i spłacić długi zmarłego brata do wysokości odziedziczonych przez Pana syna aktywów spadku, albo postarać się o uchylenie od nabycia spadku przez Pana syna, poprzez udowodnienie przed sądem, że nie odrzucając spadku w przepisowym terminie działał Pan, jako opiekun prawny nieletniego syna, pod wpływem błędu, będąc przekonanym, że wystarczy w tej kwestii samo orzeczenie sądu rodzinnego.

Na tej podstawie może Pan starać się uchylić od skutków braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu syna. Zgodnie z Kodeksem cywilnym:

„Art. 1019. § 1. Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

§ 2. Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

§ 3. Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd”.

Art. 1019 dotyczy tylko dwóch wad oświadczenia woli: błędu i groźby. Nakazuje on do tych dwóch wad stosować przepisy o wadach oświadczenia woli (czyli art. 84–88) ze zmianami w tym przepisie przewidzianymi (o czym niżej). Nie znaczy to jednak, by w rozważanym tutaj zakresie pozbawiona była znaczenia wada oświadczenia woli z art. 82 (brak świadomości lub swobody).

Do błędu, jako podstawy uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, mają zastosowanie art. 84, 86 i 88 ze zmianami wynikającymi z art. 1019.

Spadkobiercy przysługuje przewidziane w art. 88 uprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia, o które chodzi, jeżeli:

  1. składający był w błędzie co do treści czynności prawnej (art. 84 § 1 zdanie 1),
  2. błąd był istotny (art. 84 § 2) zarówno subiektywnie, jak i obiektywnie.

Ograniczenie możności uchylenia się z art. 84 § 1 zdanie 2, obejmujące czynności prawne, przy których oświadczenie woli jest skierowane do oznaczonej osoby, nie ma zastosowania do omawianej czynności prawnej.

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku z powodu błędu lub groźby może nastąpić jedynie w terminach określonych w art. 88 § 2.

Oświadczenie o uchyleniu się powinno być złożone przed sądem spadku (art. 1019 § 1 pkt 1 w powiązaniu z art. 628 Kodeksu postępowania cywilnego; zob. też art. 690 tego Kodeksu).

Prawo do uchylenia się od skutków złożonego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wygasa, w przypadku błędu, po upływie roku od jego wykrycia. Nie ma natomiast znaczenia, czy jest ono wykonywane po stwierdzeniu nabycia spadku lub po dziale spadku, czy też przed tymi zdarzeniami.

Wskazane jest zatem możliwie jak najszybsze wystąpienie z tym do sądu.

Jednocześnie (przed tym samym sądem) powinien Pan oświadczyć, że spadek w imieniu syna odrzuca (art. 1019 § 1 pkt 2). W przypadku braku takiego oświadczenia uchylenie byłoby bezskuteczne.

Uchylenie staje się skuteczne dopiero z chwilą zatwierdzenia przez sąd (art. 1019 § 3).

Zgodnie z art. 690 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w razie uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku sąd przeprowadza rozprawę. Przeprowadzenie rozprawy ma na celu ustalenie, czy w konkretnej sprawie brak złożonego oświadczenia miał miejsce pod wpływem błędu lub groźby. Ciężar dowodu spoczywa na spadkobiercy czyli w tym przypadku na Panu jako przedstawicielu ustawowym syna. Jeżeli uda się Panu przekonać sąd, że nie składając oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu syna działała Pan pod wpływem błędu (nie wiedział Pan, że należy takie oświadczenie złożyć albo że czekał Pan na zakończenie postępowania przed sądem rodzinnym) to sąd uwzględni Pana wniosek.

Reasumując, na dzień dzisiejszy powinien Pan niezwłocznie złożyć oświadczenie w sądzie spadku (właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania zmarłego) o tym, że działał Pan w imieniu syna pod wpływem błędu nie odrzucając spadku. Proszę oczywiście załączyć do tego pisma orzeczenie sądu rodzinnego.

Uprawnienie do uchylenia się wygasa: w razie błędu – z upływem roku od jego wykrycia, a w razie groźby – z upływem roku od chwili, kiedy stan obawy ustał.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>


Podobne materiały

Jak uchronić rodzinę przed długami?

Mam długi, które powoli, ale systematycznie spłacam. Wysokość wraz z odsetkami wielokrotnie przekracza moje możliwości i może tak się zdarzyć,...

Niepokojący spadek sprzed lat

Mieszkam od lat za granicą. W 2009 r. zmarła moja mama, z którą od 2005 r. nie miałam żadnego kontaktu. Teraz dostaję pismo do sądu w sprawie...

Pułapka w spadku – długi brata

Brat zmarł rok temu, był rozwodnikiem, nie miał dzieci. Był kiedyś wspólnikiem upadłej firmy i prawdopodobnie z tego tytułu zostawił długi. Nasi...

Jak nie odziedziczyć długów hazardzisty?

Jak zabezpieczyć przed długami mojej mamy siebie i moje dzieci? Mama zaciąga kredyty i pożyczki (nie spłaca ich), ponieważ jest hazardzistką....

Uniknięcie kłopotów związanych z dziedziczeniem

Matka mojej żony zmarła kilka dni temu. Miała sporo długów i żadnego majątku (mieszkanie socjalne). Żona ma brata, który mieszka w Polsce; my...

Przyjęcie spadku po siostrze i stary kredyt sprzed lat

Siostra zmarła w 2009 roku, spadek odziedziczyłem ja, moja druga siostra i mama. Dostałem teraz pismo o zapłacenie ponad 15 tys. zł za kredyt...

Prywatny spis inwentarza czy sporządzony przez komornika?

Przyjęłam spadek w imieniu małoletniej córki z dobrodziejstwem inwentarza. W skład majątku po zmarłym byłym mężu wchodzą: 2 mieszkania...

Mąż zmarłej nie spłaca wspólnych długów, czy płacić będą dzieci?

Mieszkamy za granicą, nie jesteśmy małżeństwem, mamy dwoje dzieci. Półtora roku temu* zmarła mama mojego partnera, nic nie wskazywało na to, że czekają...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »