Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Oświadczenie o stanie majątkowym a zachowek

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2014-09-18

Zakończyła się sprawa spadkowa i złożyłam pozew o zachowek. Sąd w odpowiedzi chce bym przedstawiła stan majątkowy rodziny, dochody, posiadane zasoby pieniężne, papiery wartościowe, itd. Czy mam podać tylko swoje dochody, czy dochody i oszczędności swoich dzieci również?

Z Pani relacji wynika, iż po zakończeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, wystąpiła Pani przeciwko określonej osobie (spadkobiercy lub obdarowanemu) z roszczeniem o zachowek.

Na dalszym etapie mam wątpliwości, gdyż z treści Pani pytania można wywnioskować, iż sąd wezwał Panią do uzupełnienia formularza oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Wątpliwości moje biorą się stąd, że w pytaniu nie wspominała Pan, że składała wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych lub ustanowienie adwokata lub radcę prawnego z urzędu.

Wnioskuję więc, że w pozwie jeden z tych wniosków został złożony, zaś albo nie dołączono oświadczenia na formularzu w ogóle, albo po prostu zostało niewypełnione.

Zgodnie z art. 102 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych:

1. Zwolnienia od kosztów sądowych może się domagać osoba fizyczna, jeżeli złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

2. Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów. Oświadczenie sporządza się według ustalonego wzoru. Jeżeli oświadczenie nie zostało złożone albo nie zawiera wszystkich wymaganych danych, stosuje się art. 130 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego.

3. Sąd może odebrać od osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych przyrzeczenie o treści: „Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem zapewniam, że złożone przeze mnie oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania jest prawdziwe i rzetelne”. Przed odebraniem przyrzeczenia należy pouczyć osobę ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych o treści art. 111.

Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest pismem procesowym, powinien więc zawierać przede wszystkim wyraźne stwierdzenie, że strona domaga się takiego zwolnienia wraz z określeniem jego zakresu, a ponadto przedstawienie opisu sytuacji finansowej wnioskodawcy wraz z dowodami na poparcie przytoczonych okoliczności (art. 126 § 1 pkt 3 K.p.c.). Możliwe jest zawarcie tego wniosku w treści pisma procesowego podlegającego opłacie, co jednak nie oznacza, że w takiej sytuacji rygory dotyczące jego wymaganej treści są mniejsze. Osoba fizyczna domagająca się zwolnienia od kosztów sądowych zobowiązana jest złożyć oświadczenie, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno być dołączone oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania osoby fizycznej ubiegającej się o zwolnienie od kosztów, sporządzone według ustalonego wzoru.

Jak Pani zapewne wie wzór oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, jest dostępny w siedzibach sądów, a także na stronie ministerstwa sprawiedliwości.

Złożone przez ubiegającego się o zwolnienie od kosztów sądowych oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania stanowi podstawę do decyzji jurysdykcyjnej sędziego lub referendarza sądowego o przyznaniu zwolnienia.

Informacje zawarte w oświadczeniu powinny być na tyle szczegółowe, aby ich pełne zestawienie ułatwiło rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przez sędziego albo referendarza sądowego. Szczegółowość danych o sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych powinna uchronić zarówno sędziego, jak i referendarza sądowego od zarzutów dotyczących arbitralności decyzji zawartej w postanowieniu sądu lub w orzeczeniu referendarza, ograniczyć zażalenia na postanowienia sądu i skargi na orzeczenia referendarza, odmawiające zwolnienia od kosztów, ponadto umożliwić ujednolicenie w skali kraju ocen co do tego, czy osoba ubiegająca się o zwolnienie od kosztów sądowych spełnia ustawowe kryteria do uzyskania takiego zwolnienia.

W pkt 3 przedmiotowego oświadczenia należy wpisać wszystkich, którzy pozostają z Panią we wspólnym gospodarstwie domowym. Oczywiście nie podaje już Pani swojej osoby w tym wykazie (Pani jest wnioskodawcą).

W pkt 4 wyraźnie jest mowa o majątku jedynie wnioskodawcy, a nie osób tworzących gospodarstwo domowe. Nie wpisuje więc Pani w tym miejscu papierów wartościowych dzieci, czy innego majątku należącego wyłącznie do nich.

Następnie w pkt 5 należy wypisać dochody wszystkich osób tworzących gospodarstwo domowe, czyli Panią, męża, dzieci pozostające pod opieką lub pełnoletnie ale mieszkające z Panią oraz ich dochody (nie majątek). Chodzi w tym miejscu o to, aby wskazać jakie dochody kreuje całe gospodarstwo domowe, gdyż gospodarstwo jako całość będzie np. ponosiło wspólne utrzymanie mieszkania.

Oczywiście, jeżeli Pani dzieci pracują sezonowo (tylko w okresie wakacyjnym) to moim zdaniem nie ma potrzeby uwzględniania ich w tych dochodach, a jedynie należy je wymienić i wskazać, że się jeszcze uczą.

W pkt 6 formularza proszę wskazać wszystkie zobowiązania, jakie obciążają gospodarstwo domowe (jeżeli w dochodach wpisała Pani dochody syna, to w tym miejscu należy wpisać także jego, a nie tylko swoje wydatki), chodzi o raty pożyczek, kredytów, opłat czynszowych, opłat za media, opłat za lekarstwa czy rehabilitację, itp.

Oczywiście ocena wiarygodności złożonego oświadczenia należy do sądu. Niezależnie od tego sąd może odebrać od osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych stosowne przyrzeczenie, którego treścią jest zapewnienie, że złożone oświadczenie jest prawdziwe i rzetelne (art. 102 ust. 3). Przed odebraniem przyrzeczenia należy pouczyć osobę ubiegającą się o zwolnienie od kosztów sądowych o treści art. 111, a zatem o możliwości ukarania jej grzywną, niezależnie od obowiązku uiszczenia wszystkich przepisanych opłat i pokrycia obciążających ją wydatków, jeżeli okaże się, że złożone przyrzeczenie – podobnie jak wcześniejsze oświadczenie – są niezgodne z prawdą, a osoba ta uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie świadomego podania nieprawdziwych okoliczności. Sankcją zatem za złożenie fałszywego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania nie jest odpowiedzialność karna (tak jak za złożenie fałszywych zeznań), a jedynie kara porządkowa o charakterze finansowym (w postaci grzywny). Odebranie od strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych przyrzeczenia ma zatem raczej charakter perswazji natury psychologicznej.

Skazanie na grzywnę w wysokości do 1000 zł za świadome podanie nieprawdziwych okoliczności w celu uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych i uzyskanie tego zwolnienia na podstawie nieprawdziwych okoliczności (art. 111 ust. 1), nie jest jednak uzależnione od wcześniejszego odebrania przyrzeczenia, o jakim mowa w art. 102 ust. 3, ani od przewidzianego w tym przepisie pouczenia.

Uznanie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania za dostateczne do podjęcia decyzji o zwolnieniu od kosztów należy do sądu lub referendarza sądowego. Można zażądać dodatkowych wyjaśnień pisemnych lub ustnych od strony, nie jest też wykluczone zarządzenie stosownego dochodzenia z urzędu (art. 109 ust. 1) albo uwzględnienie faktów znanych sądowi urzędowo (art. 228 § 2 K.p.c.).

Postanowienie sądu pierwszej instancji oddalające – choćby w części – wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega zaskarżeniu zażaleniem do sądu drugiej instancji (art. 394 § 1 pkt 2 K.p.c.).

Na postanowienie sądu drugiej instancji oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych (w całości lub w części) nie przysługuje ani skarga kasacyjna, ani zażalenie do Sądu Najwyższego (por. postanowienie SN z 3 kwietnia 1997 r., I CZ 27/97, LexPolonica nr 324231, OSNC 1997, nr 9, poz. 130).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jak uniknąć zachowku?

Mój ojciec zostawił testament, w którym powołał do spadku syna (mnie), pomijając córkę. Jak długo po przeprowadzeniu sprawy spadkowej moja...

Czy należy mi się zachowek?

Moja matka zmarła w 1995 r. Mieszkała z moim ojcem w mieszkaniu komunalnym, nie zostawiła testamentu. W 2005 r. ojciec wykupił mieszkanie;...

Umowa darowizny a zachowek

Kilka lat temu babcia przepisała na mnie dom poprzez umowę darowizny (akt notarialny bez wpisu wiecznego użytkowania na rzecz babci). Dodatkowo...

Dochodzenie roszczenia o zapłatę zachowku

Moja babcia przed śmiercią przekazała mi aktem notarialnym mieszkanie. Babcia miała cztery córki. Teraz jedna z nich złożyła wniosek...

Coś mi się przecież należy od darowizny zmarłego rodzica

Dziesięć lat temu opiekę nad chorą matką przejęła jedna z córek. Postawiła jednak warunek pozostałej piątce rodzeństwa: skoro ona podejmuje się...

Wezwanie do zapłaty zachowku

Dostałam wezwanie do zapłaty zachowku od syna mojego zmarłego brata. Jak uchylić się od zapłaty? Oto opis sprawy: W 2011 r. zmarł mój ojciec,...

Zachowek dla rodzeństwa po bezdzietnym bracie

Brat był wdowcem i nie miał dzieci. Po jego śmierci zostało rodzeństwo. Brat napisał testament w którym przekazał mieszkanie krewnej swojej...

Spadkobierca pominięty w podziale rodzinnego majątku

Nie wiem, w jaki sposób doszło do podziału rodzinnego majątku bez mojej wiedzy. Dwaj bracia podzielili cały majątek między siebie. Doszło do tego...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »