Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Plany pozbawienia zachowku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-02-17

Tata przepisał mieszkanie dla syna siostry 4 lata temu. Dowiedziałam się od siostry, że reszta rodzeństwa jest wydziedziczona. Rozumiem jednak, że naszym dzieciom należy się zachowek? Siostra ma chyba plan pozbawienia ich zachowku, bo twierdzi, że darowizna nie wchodzi do masy spadkowej. Co o takiej sytuacji mówi prawo?

Zacznijmy od tego, że kwestia zachowku będzie wchodziła w grę w sytuacji, jeśli Pani zstępni nie odrzucą spadku po zmarłym spadkodawcy. Po odrzuceniu spadku nie będą mogli bowiem wystąpić o zachowek. A więc warto, żeby Pani dzieci przyjęły spadek co najmniej z dobrodziejstwem inwentarza, o ile chcą wystąpić z roszczeniem o zachowek.

Kwestia zachowku została uregulowana w Kodeksie cywilnym. Stosownie do art. 991 § 1 „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z powyższych przepisów wynika, że za zapłatę zachowku zobowiązani są w pierwszej kolejności spadkobiercy.

Natomiast zgodnie z art. 1000 § 1 „jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny”.

W drugiej kolejności za zapłatę zachowku odpowiedzialni są również osoby, które otrzymały od spadkodawcy darowizny (czyli w tej sytuacji obdarowany syn Pani siostry).

Stosownie do art. 994 § 1 „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Darowizna nieruchomości na rzecz syna siostry będzie zaliczana do spadku, ponieważ nie jest to drobna darowizna i została dokonana przed mniej niż 10 laty, licząc wstecz od otwarcia spadku (od chwili śmierci spadkodawcy).

Kwestia zaliczania lub niezaliczania darowizny do schedy spadkowej nie ma wpływu na wysokość zachowku. Tę wylicza się bowiem w oparciu o tzw. substrat zachowku – analogicznie do obliczania schedy spadkowej.

Przepisy dotyczące zachowku posiadają własne normy dotyczące zaliczania do substratu darowizn (co również przemawia na rzecz tego, aby dwóch instytucji – schedy spadkowej i substratu zachowku nie traktować jako jednej).

A więc jeśli spadkodawca w akcie darowizny zwolnił darowiznę z zaliczania na poczet schedy spadkowe, to nie ma ten fakt żadnego wpływu na kwestię zachowku. Zachowek od takiej darowizny się należy.

Pani dzieci są niewątpliwie osobami uprawnionymi do zachowku o ile spadkodawca nie wydziedziczył ich w testamencie. Zgodnie z art. 1011 „zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę”. „Udział spadkowy, który przypadłby wydziedziczonemu przez spadkodawcę dziecku, przypada zstępnym wydziedziczonego” (tak orzeczenie SN z 28 maja 1971 r., sygn. akt III CZP 5/71, LexisNexis nr 1067795, RPEiS 1972, nr 1, s. 350).

Tak więc w ciągu 5 lat od dnia śmierci Pani ojca Pani dzieci mogą żądać od obdarowanego syna Pani siostry zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Zstępni rodzeństwa nie są uprawnieni do otrzymania zachowku

Ciotka zapisała w testamencie mieszkanie mojej chrzestnej, czyli siostrze mojego nieżyjącego taty. Czy w takiej sytuacji mogę wystąpić...

Rodzeństwo z ustawy nie dziedziczy po sobie

Przed 18 laty zmarła moja mama, a jej mąż 4 lata temu. Mąż mamy był osobą samotną, gdyż nie ożenił się już drugi raz, nie miał swoich dzieci,...

Czy dalszej rodzinie należy się zachowek?

W 1987 roku zmarł mąż mojej ciotki. Obecnie myślimy o przeprowadzeniu sprawy spadkowej. Jakie przepisy będą obowiązywać, czy te z 1987 roku? Czy...

Darowizna nie pozbawia prawa do zachowku

W 2000 r. moi dziadkowie aktem notarialnym przekazali mi w darowiźnie swoje mieszkanie. Dziadkowie mają trójkę żyjących dzieci. W 2004 r. zmarł...

Jeśli zachowek jest zasadny to trzeba go zapłacić

Dostałam od ojca akt notarialny dotyczący otrzymania domu z zapisem „wyłączeniem zaliczenia darowizny na schedę spadkową”. Czy od tej...

Krewna i powołanie do spadku obcej osoby

Moja bezdzietna ciotka zapisała w testamencie cały swój majątek obcej osobie. Nie posiadała ona dzieci, jej rodzice i jedyny brat (mój ojciec) nie...

Co zrobić, aby zachowek był jak najwyższy?

Umarła babcia, która w testamencie przepisała wszystko na wnuczkę, wydziedziczyła mojego ojca i mnie, moja siostra jest niepełnoletnia. Za chwilę...

Dziedziczenie roszczenia o zachowek

Odziedziczyłam w zapisie windykacyjnym po swojej siostrze mieszkanie. Mieszkanie to miało nieduży dług hipoteczny, który po otwarciu spadku uregulowałam....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »