Kategoria: Testament

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podważenie testamentu

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2013-03-13

W 2008 r. rozwiodłam się. Mąż zmarł rok temu. Przed śmiercią zapisał w testamencie notarialnym swoją część mieszkania synowi naszych znajomych. Mąż od lat leczył się u psychiatry. Czy mam szanse na podważenie testamentu?

 

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof

Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego spadek to ogół praw i obowiązków należących do spadkodawcy w chwili jego śmierci i przechodzących na jego następców prawnych.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Powołanie do spadku może wynikać z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą.

W opisanej przez Panią sytuacji mamy do czynienia z dziedziczeniem testamentowym, ponieważ zmarły spadkodawca spisał testament na rzecz syna znajomych.

Gdyby doszło do podważenia testamentu, to w grę wchodziłoby dziedziczenie ustawowe i nowy krąg spadkobierców po zmarłym.

Zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

Od dziedziczenia z ustawy wyłączony jest „były małżonek”. Przez to określenie należy rozumieć:

  • Osobę, w stosunku do której zapadł prawomocny wyrok orzekający rozwód ze spadkodawcą.
  • Osobę, w stosunku do której orzeczono unieważnienie małżeństwa; unieważnienie małżeństwa może w pewnych sytuacjach zostać orzeczone po śmierci jednego z małżonków (o istnieniu takiej możliwości przesądza wyraźny przepis ustawy – art. 18 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Ponadto Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że toczące się postępowanie o unieważnienie małżeństwa w razie śmierci jednego z małżonków zawiesza się; umorzenie takiego postępowania następuje natomiast dopiero wtedy, gdy zstępni małżonka, który wytoczył powództwo, nie zgłoszą – w ciągu sześciu miesięcy po wydaniu postanowienia o zawieszeniu – wniosku o podjęcie postępowania.
  • Osobę, w stosunku do której zapadło orzeczenie stwierdzające nieistnienie małżeństwa pomiędzy nią a spadkodawcą; proces o stwierdzenie nieistnienia małżeństwa może wytoczyć każdy, kto ma w tym interes prawny (art. 1 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 447-448 Kodeksu postępowania cywilnego); śmierć jednego z rzekomych małżonków nie stoi na przeszkodzie wytoczeniu powództwa, a także kontynuowaniu toczącego się już procesu.
  • Małżonka, co do którego zapadło prawomocne orzeczenie o separacji – por. art. 9351 Kodeksu cywilnego.

Z powyższego wynika, że w razie podważenia testamentu nie będzie Pani miała żadnego prawa do spadku, ponieważ Kodeks cywilny wyłącza możliwość dziedziczenia ex małżonka.

Co do ewentualnego podważenia testamentu, jeśli mimo to nadal chciałaby Pani to zrobić, to stwierdzić należy, że zasadniczo istnieje możliwość podważenia ważności testamentu, jeżeli zachodzi jedna z przesłanek z art. 945 § 1 Kodeksu cywilnego. Mianowicie testament nie jest ważny, jeżeli został sporządzony:

  1. w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (w przypadku testamentów własnoręcznych oraz notarialnych zarzuca się nieważność testamentu także gdy istnieją wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, przykładowo gdy istniały podstawy trwałego naruszenia czynności umysłowych spadkodawcy, np. choroba Alzheimera, delirium, zespół psychoorganiczno-otępienny (aczkolwiek nie zawsze skutecznie),
  2. pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści,
  3. pod wpływem groźby.

Zgodnie z art. 945 § 2 K.c. „na nieważność testamentu z powyższych przyczyn nie można się powołać po upływie lat trzech od dnia, w którym osoba mająca w tym interes dowiedziała się o przyczynie nieważności, a w każdym razie po upływie lat dziesięciu od otwarcia spadku”.

Podnosić nieważność testamentu może każdy, kogo praw dotyczy wynik postępowania spadkowego. Gdy zatem z okoliczności wynika, że spadkodawca mógł powołać do spadku osobę trzecią w testamencie, kwestionować go może osoba, która mogłaby być powołana do spadku na mocy ustawy, a więc dziecko, małżonek lub ich spadkobiercy czy też rodzice, gdyby nie było dzieci. W przypadku braku dzieci i ich dalszych zstępnych oraz rodziców, podważać testament może rodzeństwo lub ich zstępni, a w przypadku także ich braku dziadkowie lub ich zstępni. W przypadku braku nawet tych osób negować skuteczność testamentu może gmina właściwa dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarb Państwa, gdy takiego miejsca nie da się ustalić lub miejsce zamieszkania było za granicą. Poddawać w wątpliwość ważność testamentu może nawet inna osoba trzecia, jeżeli uprawdopodobni, że ona może wchodzić w grę jako spadkobierca, np. na podstawie testamentu.

„Kwestionować testament można w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku lub w postępowaniu o uchylenia lub zmianę tego postanowienia. Dopuszcza się powództwo o ustalenie ważności lub nieważności testamentu, jeżeli interes powoda w powyższym postępowaniu nie może być zaspokojony” (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 grudnia 1968 r., sygn. akt III CZP 103/68, OSNCP 1969, nr 5, poz. 85).

Mając jednak na uwadze powyższe informacje, należy stwierdzić, że żeby unieważnić testament, a szczególnie testament notarialny, muszą zajść naprawdę szczególne okoliczności.

Na osobie, która chce podważyć taki testament, ciąży bowiem (zgodnie z art. 6 Kodeksu cywilnego) ciężar udowodnienia faktu, z którego osoba ta wywodzi skutki prawne.

Zainteresowana osoba, żeby podważyć testament, będzie więc musiała udowodnić przez sądem, że spadkodawca sporządził testament np. w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji. Będzie musiała powołać się przed sądem na naprawdę przekonujące dowody, jak np. zeznania świadków, lekarzy, orzeczenia lekarskie. Same twierdzenia, niepoparte żadnymi dowodami, są absolutnie niewystarczające.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »