Podział mieszkania po śmierci męża

Dziedziczenie ustawowe i testamentowe

Prawo przewiduje dwie możliwości dziedziczenia po osobie zmarłej: na podstawie ustawy albo testamentu. Dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Zatem w Pani sytuacji będzie miało miejsce dziedziczenie testamentowe i jeżeli tylko testament okaże się ważny, spadek po mężu odziedziczy Pani i syn zmarłego po połowie.

W pierwszej kolejności powinna Pani przeprowadzić procedurę dotyczącą otwarcia i ogłoszenia testamentu. Ustawodawca uregulował w przepisach art. 646-654 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) – ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – sposób, w jaki zainteresowane osoby oraz organy mają oficjalnie dowiadywać się o powołaniu do spadku, o zapisach, poleceniach itp. Ujawnienie testamentu następuje w drodze tzw. ogłoszenia testamentu przeprowadzanego przez sąd.

Otwarcie i ogłoszenie testamentu

W protokole otwarcia i ogłoszenia testamentu sąd opisuje jego stan zewnętrzny oraz wymienia się jego datę, datę złożenia i osobę, która testament złożyła.

Testament wraz z protokołem otwarcia i ogłoszenia przechowuje się w sądzie spadku. Oryginału testamentu nie wydaje się osobom zainteresowanym – a tym bardziej niezainteresowanym – ani w toku postępowania spadkowego, ani po jego zakończeniu (§ 142 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – Regulamin urzędowania sądów powszechnych). Zawsze jednak można wnosić o wydanie jego kserokopii (uwierzytelnionej lub zwykłej) z akt sprawy.

Gdy już testament będzie otwarty, będzie Pani mogła wystąpić do sądu o stwierdzenie nabycia spadku.

Złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku można złożyć bez względu na to, ile czasu upłynęło od śmierci spadkodawcy. Jeśli jednak złoży go Pani przed upływem 6 miesięcy od daty śmierci spadkodawcy, potrzebne będzie złożenie w sądzie lub u notariusza oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku przez wszystkich spadkobierców.

Wniosek powinien być złożony w sądzie rejonowym odpowiednim dla ostatniego adresu zamieszkania spadkodawcy.

We wniosku trzeba wymienić wszystkich spadkobierców (imiona, nazwiska, stopień pokrewieństwa ze zmarłym).

Na rozprawie w sądzie musi być osoba, która złożyła wniosek, pozostali spadkobiercy zostaną powiadomieni, ale nie muszą być obecni, chyba że zostaną wezwani przez sąd.

Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia, w którym sąd orzeka, kto i w jakiej części dziedziczy majątek zmarłego. Sąd nie ustala udziałów w poszczególnych ruchomościach i nieruchomościach wchodzących w skład spadku, a wskazuje tylko, w jakiej części ułamkowej każdy spadkobierca dziedziczy spadek.

W Pani przypadku, skoro spadkobiercami testamentowymi jest tylko Pani i syn zmarłego, to sąd orzeknie zapewne, że spadek przypadnie Wam po połowie, czyli po 1/2 udziału. Co się tyczy konkretnego udziału w mieszkaniu – z uwagi na to, że mieszkanie należało do Państwa wspólnie, w skład spadku po Pani mężu weszła tylko połowa tego mieszkania. „Druga” połowa jest cały czas Pani własnością. Zatem w wyniku dziedziczenia po mężu Pani otrzymała połowę z połowy męża, a więc 1/4 całości mieszkania, co łącznie z cały czas należącą do Pani 1/2 daje udział 3/4 we własności mieszkania dla Pani, natomiast syn zmarłego w wyniku dziedziczenia po swoim ojcu stał się właścicielem 1/4 udziału w mieszkaniu.

Notarialne poświadczenie dziedziczenia

Od marca 2009 r. drugim sposobem na potwierdzenie przez spadkobiercę prawa do spadku jest notarialne poświadczenie dziedziczenia. Taki dokument ma taką samą moc prawną jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Warto pamiętać, że akt poświadczenia dziedziczenia może sporządzić każdy notariusz i nie ma tutaj znaczenia ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (jak to jest w postępowaniu sądowym).

Spadkobiercy nie muszą składać żadnych wniosków oraz pism procesowych. Muszą spełnić następujące warunki:

• do kancelarii notarialnej przychodzą wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi;
• nie może być żadnych sporów między nimi w kwestii podziału spadku – czyli tego, kto jest spadkobiercą (gdy spadkobiercy sprzeczają się w tej sprawie, to spór rozstrzyga się na drodze sądowej);
• spadek musi być otwarty po 1 lipca 1984 roku (otwarcie następuje z chwilą śmierci spadkodawcy).

Wybór notariusza zapewnia sprawne, szybkie, łatwiejsze, a przede wszystkim mniej sformalizowane przeprowadzenie sprawy spadkowej.

Na początek należy umówić się na spotkanie z notariuszem. Można to zrobić osobiście lub telefonicznie. Notariusz informuje o tym, jakie dokumenty trzeba ze sobą zabrać, aby móc poświadczyć dziedziczenie (m.in. akt zgonu spadkodawcy, akty urodzenia i małżeństwa potencjalnych spadkobierców, testament, gdy dziedziczenie jest na podstawie testamentu).

W kancelarii notarialnej spotykają się wszystkie osoby, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy. Notariusz w obecności spadkobierców testamentowych oraz ustawowych, a także osób, które mogą być brane pod uwagę jako spadkobiercy ustawowi, sporządza protokół dziedziczenia (będzie to akt notarialny).

Stanie się tak tylko wtedy, gdy pomiędzy spadkobiercami nie będzie sporu o spadek (o to, kto jest spadkobiercą, a nie – jak podzielić poszczególne składniki spadku – to rozstrzyga inny akt, dotyczący działu spadku.

Gdy spadkodawca pozostawił po sobie testament, to notariusz go otwiera i ogłasza. W przypadku poświadczenia dziedziczenia, które następuje przed upływem sześciu miesięcy od daty śmierci spadkodawcy, spadkobiercy składają oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Akt poświadczenia dziedziczenia

Notariusz na podstawie protokołu dziedziczenia sporządzi akt poświadczenia dziedziczenia. Określi on krąg spadkobierców oraz ich udziały w dziedziczonym majątku. Nabierze jednak mocy prawnej dopiero, gdy zostanie zarejestrowany w elektronicznym rejestrze poświadczeń dziedziczenia.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza kosztuje 150 zł (100 zł za protokół dziedziczenia, 50 zł za sporządzenie aktu poświadczenia). Cena jest taka sama bez względu na liczbę osób, które biorą udział w tej czynności. Do tej sumy należy dodać jeszcze 23% podatku VAT.

Opłaty nie obejmują jednak kosztów, które są związane z wypisem aktów poświadczenia dziedziczenia. Każdy spadkobierca, którego dotyczy sprawa, może żądać wypisów aktu w dowolnej ilości. Taki wypis kosztuje 6 złotych netto od każdej strony dokumentu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.