Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podział spadku z uwzględnieniem darowizny

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-10-14

Jeśli podział spadku po babci nastąpi jeszcze za jej życia – w drodze darowizny majątku – czy będzie mi się należał zachowek, jako jej wnukowie? Jaka to będzie część spadku?

Przepisy o zachowku znajdują się w art. 991 i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zmianami, dalej „K.c.”). Prawo do zachowku ustanawia art. 991 K.c., zgodnie z którym:

§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu),
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny lub / i zapisu w testamencie.

Należy mieć bowiem na uwadze, iż nie dolicza się do spadku drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych (np. prezentów urodzinowych) oraz darowizn uczynionych przed więcej niż dziecięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku na rzecz innych osób niż spadkobiercy i uprawnieni do zachowku. Jednocześnie art. 994 K.c. określa, których darowizn nie dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku.

Pozostałe darowizny będą doliczane do spadku przy obliczaniu zachowku. Szczególnie interesujący jest tutaj art. 1000 K.c., który stanowi zabezpieczenie interesów osób, które są uprawnione do zachowku. Często zdarza się bowiem tak, że spadkodawca rozporządza swoim majątkiem w taki sposób, że uczyniona wcześniej darowizna wyczerpuje cały spadek. Nie oznacza to jednak, że uprawniony do zachowku pozbawiony jest roszczeń. Jak słusznie zauważa się w literaturze „osoba uprawniona do zachowku roszczenia z tego tytułu powinna w pierwszej kolejności kierować przeciwko spadkobiercom zmarłego, w drugiej kolejności w stosunku do osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne (art. 999 K.c.), w trzeciej zaś kolejności odpowiadają osoby obdarowane” (A. Kidyba (red.), E. Niezbecka, komentarz elektroniczny Lex do art. 1000 K.c.). Zgodnie z art. 1000 Kodeksu cywilnego, jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku.

Z powyższego wynika, że spisanie testamentu na rzecz wybranej osoby przez spadkodawcę a następnie spisanie na jego rzecz darowizny nie wyłącza możliwości ubiegania się o zachowek od osoby obdarowanej. Osoba uprawniona może domagać się określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu) od wartości darowanej nieruchomości. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Wybudowanie domu na użyczonym terenie a spadek

Na działce, której jedynym właścicielem jest mój ojciec, stoją dwa domy. Pierwszy z nich wybudowali rodzice w latach 80., drugi – kilka lat...

Czy dziedziczę z przyrodnim rodzeństwem?

Moja mama zmarła 15 lat temu, ojciec 18. W trakcie trwania małżeństwa mama zakupiła tylko na swoje nazwisko dom i działkę. Jestem jedyną córką...

Kiedy spadek otrzymuje pasierb?

Przed 3 miesiącami zmarła macocha mojej żony, jej mąż, czyli ojciec mojej żony, żyje. Żona była przez macochę wychowywana od 3 roku życia i do...

Dzielenie spadku z uwzględnieniem darowizn

Zmarł mój mąż, majątek wspólny to dom z działką, poza tym mąż miał majątek odrębny – gospodarstwo rolne o znacznej wartości....

Wspólna lokata terminowa po śmierci wujka

Miałem wspólną lokatę terminową w banku PKO BP z osobą która zmarła. Po śmierci wujka, bo tą osobą był brat mojego ojca, stałem się jedynym...

Jak odrzucić przyjęty spadek?

Czy mogę odrzucić przyjęty już spadek? Moja mama zmarła rok temu, sprawa o stwierdzenie spadku (z wniosku mojej siostry) odbyła się niedawno....

Kto przejmie spadek po zmarłym?

Zmarł mój brat. Pozostało po nim mieszkanie. Nie zostawił testamentu. Był rozwiedziony, ale ma córkę. Córka nigdy nie interesowała się swoim ojcem. Nigdy...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »