Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Pominięcie w testamencie a należny zachowek

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2018-01-15

Moja ciocia i mój ojciec zapisali mi w testamencie cały swój spadek. Ciocia oddzielnie i ojciec też oddzielnie. Jest jeszcze mój brat, którego pominęli w swoich testamentach. Ciocia zmarła w 2015 r., a tato w styczniu 2017 r. W jakiej wysokości bratu pominiętemu w testamencie należy się zachowek ze spadku po cioci (siostry ojca) i ojca? Nie założyłem jeszcze sprawy spadkowej w sądzie.

Krąg osób uprawnionych do zachowku reguluje art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„Art. 991 § 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo jego uzupełnienia.

Art. 992. Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.”

Ustawodawca przewidział zamknięty katalog osób uprawnionych do zachowku. W tym kręgu nie znajduje się rodzeństwo.

Art. 991 wskazuje zakres podmiotowy regulacji instytucji zachowku. Zgodnie z jego treścią Pana bratu należy się od Pana jako jedynego spadkobiercy ojca zachowek, pod warunkiem że brat nie otrzymał żadnej wartościowej darowizny od Pana ojca, jeszcze dopóki ojciec żył, która byłaby równa lub wyższa niż przysługujący Pana bratu zachowek.

Co się tyczy zachowku po cioci – Pana bratu nie należy się takowy zachowek, bowiem brat nie znajduje się w kręgu osób uprawnionych do zachowku po zmarłej (pisałam o tym powyżej).

Wracając do kwestii zachowku po Pana ojcu, wskazać należy, że roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu). Roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

Przy obliczaniu zachowku do spadku dolicza się wszystkie darowizny prócz drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych oraz darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami lub osobami uprawnionymi do zachowku dokonanych przed więcej niż 10 lat, licząc wstecz od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), co wynika z art. 993 i 994 K.c.

Sposób na wyliczenie zachowku jest następujący:

Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku (wartość spadku + wartość darowizn) × (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku (1/2 w przypadku osób pełnoletnich) – (minus) darowizny (lub wartość spadku który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Tak więc w Pana sprawie, przyjmując, że Pana brat nie otrzymał niczego wartościowego w darowiźnie od ojca, jeszcze dopóki ojciec żył, Pana bratu należy się w ramach zachowku połowa wartości tego, co by odziedziczył, gdyby nie było testamentu. Przyjmując, że jedynymi spadkobiercami ustawowymi po Pana ojcu byłby Pan i Pana brat, wówczas Pana brat odziedziczyłby połowę spadku po ojcu (Panu przypadłaby „druga” połowa). Zatem zachowek dla Pana brata wynosi połowę tego, a więc wartość ¼ całego spadku, który odziedziczył Pan po ojcu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Przekazanie całego majątku siostrze a zachowek dla brata

Moja mama kilka lat przed śmiercią w darowiźnie przekazała mojej siostrze cały majątek. Siostra poczyniła nakłady na tej nieruchomości. Obecnie...

Przedawniony zachowek

Sprawa dotyczy przedawnionego zachowku. Przed 26 laty umową darowizny otrzymałem od rodziców dom w zamian za ich dożywocie w tym domu. Dom...

Przepisanie gospodarstwa bratu a zachowek po śmierci ojca

Za dwa miesiące minie 5 lat od śmierci ojca. Mama nadal żyje i cieszy się dobrym zdrowiem. Ile mam jeszcze czasu, by wnioskować o zachowek, skoro nie...

Zachowek dla dziecka z pierwszego małżeństwa od darowizny dla dziecka z drugiego małżeństwa

Mój przyjaciel jest synem z pierwszego małżeństwa swojego ojca. Jego ojciec zmarł w 2015 r., ale dużo wcześniej rozwiódł się z jego...

Mieszkanie zapisane w testamencie wnukowi a prawo do zachowku dla córki

Moja mama jest właścicielką mieszkania. Ostatnio poinformowała mnie, że sporządziła u notariusza testament, w którym mieszkanie zapisuje wnukowi...

Jak przekazać mieszkanie żeby nie płacić zachowku?

Pozostało mi niewiele czasu, jestem nieuleczalnie chora, dlatego chciałabym przekazać córce mieszkanie własnościowe, tak by nie płaciła zachowku drugiej...

Czy rodzeństwu zmarłego męża należy się zachowek?

W 2003 r. matka mojego męża przeniosła na niego tytułem darmowym prawo do swojego całego majątku. Pół roku wcześniej na każde z rodzeństwa męża...

Testament ciotki a prawo do spadku jej sióstr

Niedawno zmarła moja ciotka, zostawiła testament (w formie aktu notarialnego), w którym wszystko mi zapisała. Ciotka nie miała męża ani dzieci....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »