Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Postępowanie zgodne z wolą zmarłego

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2014-08-28

Niedawno zmarł mój tata. Jestem w posiadaniu jego potwierdzonego notarialnie testamentu, w którym jedynym spadkobiercą ustala moją siostrę, która na stałe mieszka w Australii. Nie wiem, czy siostra będzie chciała wykonać testament, chociaż mi zależy na postępowaniu zgodnym z wolą zmarłego. Jakie ma teraz obowiązki? A może to ja powinnam zgłosić testament do sądu – tylko czy może być o inny sąd niż w pobliżu zamieszkania taty? Czy należy mi się zachowek?

Poruszyła Pani szereg istotnych problemów. Kwestie związane z posiadaniem testamentu regulują przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, tj. art. 646:

„§ 1. Osoba, u której znajduje się testament, jest obowiązana złożyć go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła go u notariusza.

§ 2. Kto bezzasadnie uchyla się od wykonania powyższego obowiązku, ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę. Ponadto sąd spadku może nałożyć na uchylającego się grzywnę”.

Obowiązek złożenia testamentu w sądzie spadku ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich osób fizycznych i prawnych, a także organów państwowych i samorządowych, mających – na jakiejkolwiek podstawie – testament w swoim dzierżeniu. Powstaje on z chwilą powzięcia wiadomości o śmierci testatora i dotyczy wszystkich testamentów, nawet tych, które są nieważne lub zostały odwołane.

Art. 646 nie formalizuje obowiązku złożenia testamentu w sądzie spadku, jednakże jest wskazane, aby osoba dysponująca testamentem dokonała złożenia go osobiście lub za pośrednictwem zaufanego posłańca. Jeśli uzasadniają to okoliczności, dopuszczalne jest złożenie testamentu przez przesłanie go przesyłką poleconą. Oryginału testamentu nie wydaje się osobom zainteresowanym – a tym bardziej niezainteresowanym – ani w toku postępowania spadkowego, ani po jego zakończeniu. Odpowiedzialność osoby bezzasadnie uchylającej się od obowiązku wydania testamentu ma charakter cywilnoprawny i opiera się na art. 415 Kodeksu cywilnego. Poszkodowany (np. spadkobierca lub zapisobierca) może więc dochodzić odszkodowania w drodze odrębnego procesu, przy czym obciąża go dowód istnienia szkody i jej wysokości, związku przyczynowego oraz winy zobowiązanego.

Sformułowanie „bezzasadnie uchyla się od wykonania obowiązku” jest o tyle wadliwe, o ile ustawa nie przewiduje jakichkolwiek wypadków pozwalających lub usprawiedliwiających niewydanie testamentu, a zatem każde uchylanie się od jego złożenia jest - wobec kategorycznego nakazu ujętego w § 1 – „bezzasadne”.

Niezależnie od tego, czy powstała szkoda i czy poszkodowany jej dochodzi, sąd może nałożyć na uchylającego się grzywnę w wysokości do 5000 zł (art. 163 § 1 w zw. z art. 13 § 2).

Na siostrze nie ciążą obowiązki, a jedynie uprawnienia. Siostra może wystąpić do sądu o potwierdzenie praw do spadku, ale nie musi. Uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nabycia spadku z testamentu przysługuje każdemu zainteresowanemu, w tym Pani. Niestety w sprawach spadkowych mamy do czynienia z właściwością miejscową wyłączną. Sądem wyłączenia właściwym do rozpoznania sprawy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w Polsce. Niestety nie ma możliwości zmiany sądu właściwego.

Natomiast bez wątpienia przysługuj Pani roszczenie o zachowek. Zstępnym (dzieciom), którzy byliby powołaniu z ustawy, przysługuje zachowek w wysokości połowy udziału spadkowego, jaki by otrzymał w razie dziedziczenia ustawowego.

Konieczne jest przeprowadzenie wcześniejszej sprawy spadkowej. Po stwierdzeniu nabycia spadku określony zostanie krąg osób uprawnionych do dziedziczenia, a jednocześnie zobowiązanych do zachowku. Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem lat 5 od dnia otwarcia i ogłoszenia testamentu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Nieważny testament

Nasz ojciec zmarł w październiku 2005 r., zaś dopiero w 2011 r. dowiedzieliśmy się o istnieniu testamentu. Ja i mój brat mamy wątpliwości, czy tata z...

Podważenie testamentu osoby chorej na Parkinsona

Moja siostra mieszkała z naszym ojcem i znęcała się nad nim. W związku z tym była sprawa sądowa. Dopiero po śmierci taty zapadł wyrok uniewinniający...

Wniosek o nabycie praw do spadku

W listopadzie zmarł mąż mojej ciotki (siostry mamy), a kilka tygodni temu – ciotka. Wujek w testamencie wydziedziczył ich jedynego syna,...

Spłaty z zysków gospodarstwa rolnego

W 1983 r. dziadkowie przepisali gospodarstwo rolne na moich rodziców w zamian za emeryturę. Od początku rodzice zajmują się gospodarstwem. Tama ma troje...

Testament na rzecz dwóch osób

Jestem samotną osobą, mam tylko ojca i brata mojej mamy (wuja). Dysponuję połową mieszkania (drugą tata) i innym mieszkaniem – moją własną...

Testament ustny jako szczególna forma testamentu

Moja ciocia zmarła kilka lat temu. Przy jej śmierci byłam ja, moja siostra oraz brat mojego męża. Ciocia sporządziła testament ustny w obecności wyżej...

Jak zmienić porządek dziedziczenia?

Mam mieszkanie, którego współwłaścicielem jest mój mąż. Mamy dorosłą córkę, a mąż ma jeszcze dorosłego syna z pierwszego małżeństwa....

Mieszkanie po sąsiedzie w testamencie

Rok temu mój sąsiad w obecności notariusza sporządził testament, w którym do całego spadku (mieszkanie) powołał mnie. W dniu wczorajszym...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »