Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Prawa do nieruchomości przepisanej na mnie i brata

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-06-30

Mój ojciec w pierwszym małżeństwie posiadał dwójkę dzieci. Po rozwodzie i powtórnym zawarciu związku małżeńskiego kupił dom, w którym zamieszkał wraz z moją mamą. W tym domu wychowałem się wraz z moim bratem. Z dziećmi ojca z poprzedniego małżeństwa nigdy z bratem nie mieliśmy kontaktu. Kilka lat temu ojciec przepisał darowizną dom na mnie i brata po połowie. Ojciec i matka w akcie notarialnym mają zapewnione mieszkanie. Czyli obecnie właścicielami nieruchomości jesteśmy tylko my z bratem po połowie. Czy po śmierci ojca dzieci z pierwszego małżeństwa będą posiadać jakiekolwiek prawa do nieruchomości, która jest przepisana na mnie i mojego brata?

Jak wynika z opisu sprawy, ojciec przepisał nieruchomość na rzecz Pana i brata w formie umowy darowizny wraz z ustanowieniem na rzecz jego i małżonki służebności osobistej.

Co się tyczy kwestii zachowku, to wskazać należy, iż zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.), „zstępnym (dzieciom, wnukom itp.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Resumując powyższe rozważania, wskazać należy, że pozostałym dzieciom ojca przysługuje prawo ubiegania się o zachowek od osób obdarowanych, czyli Pana i brata.  O zachowek można wystąpić w ciągu 5 lat od śmierci spadkodawcy lub od dnia ogłoszenia testamentu.

W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 K.c., także inne przepisy tego kodeksu, w szczególności – art. 993–996.

Według art. 993 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

Według art. 994 § 1 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Natomiast stosownie do art. 995 K.c. „wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

Reasumując powyższe, w Pana sprawie nie ma znaczenia czas, jaki minie od chwili darowizny do śmierci Pana ojca ,ponieważ w stosunku do dzieci osoby zmarłej nie ma zastosowania 10-letni termin przedawnienia z art. 994 § 1 K.c.

Zachowek będzie liczony według obecnej wartości darowanej nieruchomości, ale według stanu, w jakim była w chwili darowizny (czyli ewentualne remonty, nakłady, które Pan i brat poczyniliście, nie będą zwiększały jej wartości).

Co się tyczy obliczenia zachowku. Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu.

Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez niego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz uprawnionych do zachowku.

Zachowek wylicza się w następujący sposób:

Wartość spadku ustalona dla potrzeby obliczenia zachowku × (razy) udział danego spadkobiercy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku – (minus) darowizny (lub wartość majątku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Zakładam, że jedynymi spadkobiercami ustawowymi po Pana ojcu będzie jego druga żona (zakładam, że będzie żyła w chwili śmierci ojca) oraz czworo jego dzieci. Małżonkowi nie może przypaść w spadku mniej niż 1/4 udziału, a zatem pozostałe 3/4 spadku po ojcu przypadnie w równych częściach jego dzieciom, czyli każdemu po 3/16 udziału w spadku. Tak więc zachowek dla pozostałych dzieci to 1/2 (gdy na dzień śmierci ojca będą oni pełnoletni oraz zdolni do pracy) lub 2/3 (gdy na dzień śmierci ojca będą nieletni lub niezdolni do pracy) od przysługującemu im udziału spadkowego. Czyli zachowek dla pozostałych dzieci Pana ojca będzie wynosił albo 3/32 albo 1/8 od wartości darowanej nieruchomości. Zakładam, że właścicielem całej darowanej nieruchomości był przed darowizną wyłącznie Pana ojciec.

Jeżeli zatem Pana ojciec nie pozostawi po sobie nic wartościowego w spadku, a jedynym jego majątkiem była darowana Panu i bratu nieruchomość, to właśnie wartość tej nieruchomości, odpowiednio do art. 995 K.c., będzie stanowić podstawę do obliczenia zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Darowizna teściów dla żony a zachowek

Rodzice żony żyją. Otrzymała ona od mamy połowę nieruchomości w formie darowizny (9 lat temu). Żona ma brata. Czy darowizna od teściów doliczy się...

Spłata rodzeństwa

Tata przepisał mieszkanie na naszego brata w formie darowizny 15 lat temu. W tym roku tata zmarł, a brat sprzedał to mieszkanie. Czy czwórka...

Czy zapis w testamencie jest ostateczny?

Otrzymałam w testamencie od ojca nieruchomość, w tym samy testamencie majątek otrzymała jego druga żona i córka. Mój udział wynosi...

Czy mogę się zrzec zachowku na rzecz córki?

Kilka miesięcy temu zmarł mój ojciec. Przysługuje mi zachowek. Nie chcę jednak się o niego starać. Czy mogę się zrzec zachowku na rzecz córki? Jakie...

Zachowek a „dalsza” darowizna

Dostałem od matki nieruchomość, na którą mam sporządzony akt darowizny. Jestem żonaty, po kilku latach małżeństwa przepisałem darowaną nieruchomość na...

Darowizna wyłączona ze spadku i zachowku

Jak darować kwotę pieniędzy albo samochód córce z drugiego małżeństwa, aby nie weszły do schedy spadkowej po mnie i nie były podstawą do...

Obliczanie zachowku a darowizna

Umarł dziadek, później mój tata, a ja dostałem zachowek po dziadka części. Babcia najprawdopodobniej dała darowiznę drugiemu synowi. Czy mi należy...

Jak zapisać nieruchomość synowej, gdy córki są temu przeciwne?

Po śmierci żony przeprowadziliśmy sprawę o nabycie spadku po niej i w ten sposób troje moich dzieci nabyło po 1/8 mieszkania, ja – 5/8....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »