Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Problem z ustaleniem wartości zachowku

Autor: Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2014-10-28

Moja mama w 1994 r. przepisała swoją część domu na siostrę, ustanawiając służebność dożywotnią. Aktualnie wartość udziału po mamie to ok. 200 tys. zł. Jak ustalić kwotę zachowku obecnie (mama zmarła niedawno)? Co dolicza się do masy spadkowej, jakie wartości?

Zgodnie z art. 991 § 1 zstępnym (np. dzieciom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału, tzw. zachowek. Zgodnie z § 2 tego przepisu, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Udział spadkowy, o którym mowa w art. 991 § 1, należy rozumieć jako ułamek określający, jaka część majątku spadkowego przypadłaby uprawnionemu do zachowku, gdyby doszo do dziedziczenia na podstawie ustawy. Wielkość tego udziału określana jest zgodnie z art. 931 i nast., z uwzględnieniem szczególnego uregulowania zawartego w art. 992 Kodeksu cywilnego.

„Art. 993. Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.

Art. 994. § 1. Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

§ 2. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

§ 3. Przy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarcie z nim małżeństwa.

Art. 995. § 1. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku. § 2. Wartość przedmiotu zapisu windykacyjnego oblicza się według stanu z chwili otwarcia spadku, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

Pierwszą czynnością niezbędną do obliczenia zachowku należnego uprawnionemu jest ustalenie wartości spadku. Kodeks cywilny nie przejął uregulowania zawartego w art. 160 § 1 Prawa spadkowego, który wyraźnie wskazywał, że należy określić czystą wartość spadku, tzn. obliczyć wartość aktywów spadkowych i odjąć od tego pasywa.

Obliczenie wartości stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu pozwala na ustalenie tzw. substratu zachowku. Jest to wartość, która stanowi podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek należny uprawnionemu.

Tak więc – wartość połowy domu, minus wszelkie długi spadkowe, zobowiązania – daje sumę, od której zależy wartość zachowku. Służebność wpływa na wartość nieruchomości, ale zostanie wyceniona w momencie otwarcia spadku, nie według cen z aktu notarialnego. Jeśli mama zostawiła po sobie inne długi i zobowiązania – też trzeba je odjąć od wartości darowizny.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Dział części spadku

Zmarł mój ojciec, który był prezesem i wspólnikiem w spółce z o.o. Czy można przeprowadzić częściowy dział spadku ...

Jak zmusić ojca do podziału spadku po mamie?

Jako jedyny syn odziedziczyłem po mamie 1/4 domu, pozostałe 3/4 należy ojciec. Nasze relacje są złe, właściwie nie utrzymujemy kontaktu, ojciec założył...

Kara umowna za sprzedaż odziedziczonej nieruchomości

Dwa miesiące temu zawarłam umowę przedwstępną w formie aktu notarialnego na zakup przeze mnie nieruchomości. Dwa tygodnie temu jednak właściciel...

Dziedziczenie między rodzeństwem

Zmarła moja siostra, która była wdową. Nasi rodzice nie żyją, a siostra zostawiła swojego pełnoletniego syna. Dawniej wspomagałem siostrę finansową....

Testament napisany przez babcię i jej ostatnie życzenia

Teściowa aktem darowizny 4 lata przed śmiercią przekazała mieszkanie wnukowi, zaznaczając, by nie chce, żeby weszło do spadku po niej (taka forma...

Połowa lub 2/3 wartości udziału spadkowego

Dwa lata temu rodzice aktem notarialnym darowali mi mieszkanie, zachowując sobie prawo mieszkania w nim do śmierci. W chwili przekazywania wartość...

Dziedziczenie przez matkę zmarłego

Rodzice męża przekazali nam 20 lat temu swoje gospodarstwo rolne, w zamian dostali emerytury. My ustaliliśmy dla rodziców prawo służebności mieszkania....

Zstępni rodzeństwa nie są uprawnieni do otrzymania zachowku

Ciotka zapisała w testamencie mieszkanie mojej chrzestnej, czyli siostrze mojego nieżyjącego taty. Czy w takiej sytuacji mogę wystąpić...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »