Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Protokół testamentu ustnego

Autor: Anna Sochaj-Majewska • Opublikowane: 2014-02-27

Gdzie powinien być przechowywany oryginał protokołu testamentu ustnego, otwartego w 1990 r.?

 

W czasie, kiedy prowadzona była sprawa spadkowa, a więc w 1990 r., obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 listopada 1987 r. – regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 218 ze zm.). W świetle przepisu § 187 tego rozporządzenia, w brzmieniu obowiązującym w okresie od 19 marca 1988 r. do 30 czerwca 1996 r., protokół przesłuchania świadków testamentu ustnego sąd przesyła do biura spadku wraz z aktami tej sprawy, chyba że wszczęto już postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku. W tym wypadku stosuje się odpowiednio przepis § 186 ust. 2. Jeżeli świadków testamentu ustnego sąd przesłuchał w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, odpis protokołu tego przesłuchania przesyła się do biura spadku. Od 1 lipca 1996 r. do końca obowiązywania cytowanego rozporządzenia, tj. do dnia 1 kwietnia 2007 r., przepis § 187 uległ nowelizacji i uzyskał brzmienie: „protokół przesłuchania świadków testamentu ustnego pozostawia się w aktach sprawy”, jednak regulacja ta nie ma zastosowania do podanego w pytaniu stanu faktycznego.

Jak zaś stanowi przepis § 186 ust. 2 rozporządzenia (również w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 19 marca 1988 r. do dnia 30 czerwca 1996 r.), po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, w której sąd dokonał ogłoszenia testamentu, testament wraz z protokołem otwarcia i ogłoszenia przekazuje się do biura spadku. Od 1 lipca 1996 r. przepis § 186 ust. 2 uległ także nowelizacji, w świetle której po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, w której sąd dokonał ogłoszenia testamentu, testament z odpisem protokołu otwarcia i ogłoszenia zabezpiecza się w sądzie, w miejscu do tego przeznaczonym. Oryginał protokołu pozostaje w aktach sprawy.

Dokonując wykładni powyższych przepisów, należy wysnuć wniosek, że odpis testamentu ustnego stwierdzonego w protokole zeznaniami świadków został przekazany po uprawomocnieniu się postanowienia do biura spadku, a oryginał pozostawiono w aktach sprawy. Jeśli w tym przypadku szczególny testament ustny został stwierdzony zeznaniami świadków, złożonymi do protokołu w trakcie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku (a tak bywa najczęściej), to został on w odpisie przekazany do biura spadku, a oryginał powinien zostać pozostawiony w aktach.

Instytucja „biura spadku” nie istnieje już od ponad 20 lat, dlatego ów odpis został z powrotem przekazany do sądu i złożony w przeznaczonym do tego miejscu, po zmianie przepisów w tym zakresie. Nie zmienia to jednak faktu, że oryginał protokołu testamentu ustnego pozostał w aktach, które po tak długim czasie są już umiejscowione we właściwym archiwum państwowym. Biurem spadku było dawne państwowe biuro notarialne, właściwe według ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, które przed reorganizacją notariatu w Polsce na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku prowadziło m. in. księgi wieczyste i wykonywało czynności z zakresu prawa spadkowego.

W aktualnym stanie prawnym odpowiedź na Pańskie pytanie zawierałaby treść § 143 i § 144 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. – regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38, poz. 249 ze zm.). W świetle § 144 tego rozporządzenia protokół przesłuchania świadków testamentu ustnego przechowuje się tak, jak oryginał testamentu; kopię protokołu pozostawia się w aktach sprawy. Jak zaś stanowi § 143 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, jeżeli ogłoszenia testamentu dokonuje sąd w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, należy sporządzić oddzielny protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu. W myśl § 143 ust. 2, „po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, w której sąd dokonał ogłoszenia testamentu, testament z odpisem protokołu otwarcia i ogłoszenia zabezpiecza się w sądzie w przeznaczonej do tego celu kasie pancernej. Oryginał protokołu pozostaje w aktach sprawy”. W zakresie dotyczącym oryginału protokołu przepisy poprzednio obowiązujące i obecne są zatem zbieżne.

Wnioskodawca i uczestnicy postępowania oraz ich pełnomocnicy, realizując zasadę jawności także po prawomocnym zakończeniu postępowania, mają prawo pobrać kserokopię dokumentu z akt sprawy, uiszczając opłatę kancelaryjną w kwocie 1 zł za każdą stronę, a jeśli miałaby to być kopia poświadczona, opłata kancelaryjna wynosi 6 zł za każdą rozpoczętą stronę (art. 77 ust. 1 pkt 1 i art. 78 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, j.t.: Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.).

Informuję również, że zgodnie z treścią przepisu art. 53 § 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (j.t.: Dz. U. z 2013 r., poz. 427), akta sprawy przechowuje się w sądzie przez okres niezbędny ze względu na rodzaj i charakter sprawy, terminy przedawnienia, interesy osób biorących udział w postępowaniu oraz znaczenie materiałów zawartych w aktach jako źródła informacji. Po okresie przechowywania w sądzie akta sprawy podlegają przekazaniu do właściwych archiwów państwowych (art. 53 § 3 ustawy).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Ważność testamentu ustnego

Kilka dni przed śmiercią mój dziadek przekazał ustnie swój testament w obecności trzech świadków (dwóch z nich to...

Jak zapisać wnukowi dom w testamencie?

Jesteśmy małżeństwem. Uzgodniliśmy, że zapiszemy nasz dom jednemu z wnuków w testamencie. Jest on na razie niepełnoletni. Jak sporządzić...

Jakie są warunki prawidłowo sporządzonego testamentu ustnego?

Jakie są warunki prawidłowo sporządzonego testamentu ustnego ?

Sporządzenie testamentu tak aby dzieci dziedziczyły dopiero po śmierci obojga małżonków

Chcielibyśmy z mężem sporządzić testament wzajemny, tak aby w razie śmierci jednego z nas cały spadek dziedziczyło drugie. Chcielibyśmy, żeby dzieci...

Nie mogę znaleźć zmienionego testamentu

Moja partnerka zmarła nagle 10 lutego 2014 r. po ciężkiej chorobie. Nie zdążyliśmy wziąć ślubu. Zanim się poznaliśmy, partnerka sporządziła testament...

Choroba alkoholowa a sporządzenie testamentu

Mój wuj, z którym mieszkałem do jego śmierci, sporządził 10 lat temu testament na rzecz swojej bratanicy. Czy fakt, że wuj był dotknięty chorobą...

Testament nieuwzględniający jednego spadkobiercy

Mój dziadek miał żonę, a z nią dwoje dzieci – mojego wujka i mojego tatę. Babcia zmarła, a dziadek powtórnie się ożenił (nie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »