Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Przepisanie domu na syna

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-03-05

Mam dwoje dzieci: syna, który niedługo skończy 12 lat, i 18-letnią córkę; ona natomiast ma roczne dziecko). Niestety córka notorycznie mnie okrada, pomimo tego że utrzymuję ją i dziecko. Wiem, że w przypadku mojej niespodziewanej śmierci wyniosłaby z domu wszystko, a dom według prawa dostanie w 50%. Sporządziłam na wszelki wypadek testament, w którym jedynym spadkobiercom ustanowiłam syna, tak aby w przyszłości go chronić. Z mojej wiedzy wynika, że córka i tak mogłaby się starać o zachowek. Jak wobec tego przepisać dom na syna, aby nie musiał jej wypłacać zachowku? Czy mogę z nim podpisać umowę dożywocia, choć jest nieletni?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Polski system prawa wyróżnia dwa tytuły dziedziczenia: testament oraz ustawę. Regulacje dotyczące spadków zawiera Księga IV pod tytułem „Spadki” Kodeksu cywilnego. Dziedziczenie testamentowe ma pierwszeństwo przed dziedziczeniem ustawowym. Przepisy dotyczące dziedziczenia ustawowego stosuje się tylko wtedy, gdy spadkodawca nie pozostawił ważnego testamentu. Jeżeli spadkodawca pozostawił testament, należy postępować zgodnie z jego wolą, którą w nim wyraził.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Z informacji podanych przez Panią wynika, że ma Pani spisany testament na rzecz swojego małoletniego syna. A więc po śmierci Pani kwestia dziedziczenia spadku będzie jasna – cały spadek przypadnie spadkobiercy testamentowemu, czyli synowi.

Co się tyczy kwestii ewentualnego zachowku na rzecz Pani córki, należy stwierdzić, co następuje:

Krąg osób uprawnionych do zachowku reguluje art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo jego uzupełnienia”.

Dopiero w sytuacji jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku w jeden z powyższych sposobów, przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego pokrycia.

O zachowku możemy mówić jedynie po śmierci spadkodawcy. Tak więc po Pani śmierci córka będzie mogła domagać się od brata zachowku od zapisanego na jego rzecz majątku w testamencie lub ewentualnej darowiźnie, jeśli Pani takiej dokona na rzecz syna.

Art. 992. K.c.: „Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni”.

Prawo polskie przewiduje trzy możliwości, żeby móc uchronić się przed wypłatą ewentualnego zachowku.

Sposób 1 – umowa dożywocia (art. 908 § 1 K.c.).

Zgodnie z tym przepisem: „Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

Co istotne, umowa dożywocia nie jest traktowana jak darowizna. Ma to znaczenie ze względu na fakt, że nie jest ona brana pod uwagę dla potrzeb ustalania zachowku. Należy ją sporządzić w formie aktu notarialnego. Stronami umowy dożywocia mogą być pełnoletnie osoby, a więc na dzień dzisiejszy nie ma takiej możliwości, żeby Pani mogła zawrzeć taką umowę z synem, który jest niepełnoletni.

Sposób 2 – wydziedziczenie spadkobiercy, tj. pozbawienie go prawa do zachowku.

Wydziedziczenie jest możliwe zgodnie z prawem, jeżeli uprawniony do zachowku:

  1. wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
  2. dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,
  3. uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

W myśl art. 1009 K.c. przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu.

Oznacza to, że testament powinien określać (opisywać) tę przyczynę. Nie jest przewidywana tutaj szczególna forma testamentu – wystarczy odręcznie sporządzony w formie pisemnej i podpisany testament przez spadkodawcę.

Zstępni (dzieci, wnuki) wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby wydziedziczony przeżył spadkodawcę (art. 1011 K.c.). Udział spadkowy, który przypadłby wydziedziczonemu przez spadkodawcę dziecku, przypada zstępnym wydziedziczonego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1971 r., III CZP 5/71, RPEiS 1972, nr 1, s. 350).

Jeżeli więc wydziedziczy Pani w testamencie córkę, to jej dziecko po Pani śmierci będzie mogło ubiegać się o zachowek od Pani syna. Musiałaby Pani również wydziedziczyć dziecko starszej córki. Oczywiście wydziedziczenie nieletnich osób wiąże się z ryzykiem, że po Pani śmierci zapis o wydziedziczeniu może zostać podważony. Proszę mieć na uwadze, że muszą istnieć przesłanki, które wskazałam powyżej, żeby wydziedziczyć zarówno Pani córkę, jak i jej dziecko.

Sposób 3 – zrzeczenie się dziedziczenia po Pani śmierci przez córkę.

Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego. Według art. 1048 Kodeksu cywilnego: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

Stosownie do art. 1049 § 1 Kodeksu cywilnego: „Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego artykułu zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku.

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się spadku konieczna jest wola zarówno spadkodawcy, jak i spadkobiercy (spadkobierców).

Reasumując, w Pani sprawie na dzień dzisiejszy jedynym skutecznym sposobem, żeby uchronić syna przed wypłatą zachowku w przyszłości jest zrzeczenie się dziedziczenia przez Pani córkę. Umowy dożywocia na dzień dzisiejszy nie da się zawrzeć, chyba że poczeka Pani, aż syn osiągnie pełnoletność.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »