Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rodzinne sprawy spadkowe

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-09-12

Dwa miesiące temu zmarła moja mama. Zostawiła testament, w którym jestem jedynym spadkobiercą. Spadek przyjęłam i posiadam poświadczenie dziedziczenia, że jestem jedynym spadkobiercą. Mam ojca i dwóch braci. Odziedziczyłam środki pieniężne i 1/2 mieszkania własnościowego bez księgi wieczystej. W wyniku niezadowolenia pozostałych osób uprawnionych do dziedziczenia postanowiłam wypłacić zachowek i zrzec się odpłatnie prawa do mieszkania (połowa mieszkania jest warta ok 100 000 zł myślę, że zażądam spłaty w wysokości ok. 40 000 zł). Proszę podać, jak najprościej i najszybciej załatwić te sprawy.

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Przeanalizujmy na początek kwestię zachowku. Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Zgodnie z § 1 art. 922 K.c. „prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej”.

W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 K.c., także inne przepisy K.c., w szczególności art. 994, 1000 i 1001.

Według art. 993 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów ani poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

Zgodnie z art. 994 § 1 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Zachowek obliczamy w następujący sposób. Wartość spadku ustalona dla potrzeb obliczenia zachowku (wartość spadku + wartość darowizn) x (razy) udział danego spadkodawcy wynikający z dziedziczenia ustawowego x (razy) ułamek należnego zachowku (1/2 lub 2/3) - (minus) darowizny dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość rynkową aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawczynię – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez zmarłego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na Pana rzecz.

Zgodnie z art. 995 K.c. „wartość przedmiotu darowizny, która jest doliczana do spadku, oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

Przejdźmy teraz do wyliczenia zachowku. Jak wynika z opisu sprawy, została Pani jako jedyna powołana do spadku po zmarłej mamie. Oznacza to, że Pani ojcu i dwóm braciom należy się od Pani zachowek. Aby wyliczyć zachowek, należy przyjąć fikcję prawną, jak gdyby Pani mama nie sporządziła testamentu. W takiej sytuacji miałoby miejsce dziedziczenie ustawowe, a więc dziedziczyłaby Pani wraz z ojcem i dwoma braćmi. Tak więc każdy ze spadkobierców odziedziczyłby udział wynoszący 1/4 spadku.

Zachowek należny Pani braciom i ojcu wynosi zatem:

  1. 1/8 wartości spadku po mamie – jeżeli w chwili śmierci mamy dany spadkobierca był pełnoletni i zdolny do pracy,
  2. 1/6 wartości spadku po mamie – jeżeli w chwili śmierci mamy dany spadkobierca był niepełnoletni lub niezdolny do pracy

    – dla każdego oddzielnie.

Jak zatem powinna Pani zachowek zapłacić? Wbrew pozorom można to wykonać bardzo prosto. Wystarczy, że spisze z Pani osobą żądającą zachowku porozumienie, że przekazuje Pani tej osobie określona kwotę tytułem zachowku, a ta osoba poświadczy, iż kwotę tę przyjmuje i zrzeka się jednocześnie jakichkolwiek roszczeń względem Pani z tego tytułu na przyszłość. Jeżeli będzie Pani dokonywała przelewu bankowego, koniecznie w tytule należy wskazać, że jest on przekazywany tytułem spłaty zachowku. Oczywiście wszystko można też takie porozumienie poświadczyć notarialnie.

Przejdźmy teraz do kwestii sprzedania/przekazania Pani udziału w mieszkaniu. Mamy tutaj dwa wyjścia. Jeżeli będzie Pani przekazywała swoją połowę mieszkania osobie, która jest już właścicielem drugiej połowy, to może to Pani uczynić w ramach postępowania o zniesienie współwłasności. Zniesienie współwłasności nieruchomości może nastąpić w drodze umowy sporządzonej przed notariuszem lub w drodze orzeczenia sądowego. Wybór sposobu zniesienia współwłasności należy do stron.

Umowa znosząca współwłasność może być zawarta tylko przez wszystkich współwłaścicieli i powinna zawierać wszystkie postanowienia istotne, a więc: określać sposób zniesienia, zawierać oświadczenia o przeniesieniu udziałów lub postanowienia dotyczące spłat i dopłat oraz terminów ich uiszczenia. Umowa tak winna być zawarta pod rygorem nieważności (tj. pod rygorem uznania, iż nie doszła do skutku) w formie aktu notarialnego.

I tak każdy ze współwłaścicieli może żądać sądowego zniesienia współwłasności, wskazując jeden z możliwych sposobów, a mianowicie:

  1. podział fizyczny rzeczy pomiędzy współwłaścicieli z ewentualnym wyrównaniem różnicy wartości powstałych z podziału części przez dopłaty,
  2. przyznanie całej rzeczy jednemu ze współwłaścicieli za jego zgodą i zasądzenie od niego spłat na rzecz drugiego współwłaściciela,
  3. licytacyjną sprzedaż rzeczy wspólnej (a następnie podział pieniędzy).

W Pani sprawie wchodziłaby w grę opcja nr 2.

Opłata sądowa od wniosku zawierającego zgodny projekt podziału wynosi 300 zł. Dowód uiszczenia opłaty należy załączyć już do samego wniosku, w przeciwnym razie sąd wezwie wnioskodawcę do uzupełnienia opłaty w terminie 7 dni pod rygorem zwrócenia wniosku i nienadania dalszego biegu sprawie.

Postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności toczy się przed sądem rejonowym wydziałem cywilnym miejsca położenia nieruchomości, i do tego sądu należy skierować wniosek.

Wspominałam również, iż jest możliwe zniesienie współwłasności w drodze zgodnej umowy przed notariuszem. Tutaj wszystko da się załatwić praktycznie w jeden dzień jednakże koszty są dużo wyższe. Koszty notarialne oblicza notariusz w zależności od tego, jaką stawkę przyjmie. Stawki określone są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28.06.2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Maksymalna stawka taksy notarialnej jest zależna od wartości majątku podlegającego działowi i wynosi od wartości:

  • wartość majątku do 3000 zł – maksymalna opłata 100 zł,
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł,
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000zł,
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1000000zł,
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowiźnie więcej niż 7500 zł.

Powyższe kwoty są kwotami maksymalnymi, jakie może naliczyć notariusz. Do powyższych kwot notariusz doliczy 23% podatku VAT.

Jeżeli osoba, na której rzecz chce Pani przekazać udział w nieruchomości, nie jest jej współwłaścicielem, to będziemy mieli tutaj do czynienia z umową kupna–sprzedaży. Oznacza to, że musi się Pani w tym celu udać wraz z kupującym do notariusza i spisać umowę kupna–sprzedaży połowy mieszkania w formie aktu notarialnego. Koszty notarialne podane są powyżej. Tym samym sprzeda Pani swoją połowę mieszkania i uzyska w zamian zapłatę od kupującego.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »