Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Roszczenie o zachowek po zmarłych rodzicach

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-01-13

Moi rodzice przepisali gospodarstwo rolne wraz ze starym domem w latach 70-tych mojemu bratu za emeryturę. Ojciec zmarł w 1996 roku, a matka w 2006 roku. Brat w ubiegłym roku sprzedał część ziemi. Czy należy mi się coś po rodzicach?

Rozumiem, że rodzice przekazali gospodarstwo rolne Pani bratu nie na podstawie umowy darowizny, a umowy o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy, zgodnie z ustawą z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin.

Odnośnie kwestii zaliczenia gospodarstwa przekazanego przez rolnika następcy do podstawy ustalania zachowku należnego spadkobiercom tegoż rolnika, należy stwierdzić, iż zgodnie z orzecznictwem sądów przy ustalaniu wartości spadku dla obliczenia zachowku należnego uprawnionym nie uwzględnia się wartości gospodarstwa rolnego przekazanego następcy.

Ważnym orzeczeniem w tej kwestii jest uchwała Sądu Najwyższego – Izba cywilna z dnia 19 lutego 1991 r. (sygn. akt. III CZP 4/91), gdzie Sąd przyjął stanowisko, iż wartości gospodarstwa rolnego przekazanego następcy na podstawie art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin (Dz. U. z 1977 r. Nr 32, poz. 140) nie uwzględnia się przy ustalaniu zachowku.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wskazał na niejednorodny charakter umowy o przekazaniu gospodarstwa rolnego następcy, zawierającej elementy prawa administracyjnego, ubezpieczeniowego i cywilnego, co przemawia przeciwko uznaniu, że z punktu widzenia uprawnień do zachowku umowa taka może być traktowana jako umowa darowizny.

Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 r. (sygn. akt. VI ACa 99/2006). Stwierdził on, iż umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego (np. za emeryturę), wobec zawarcia w niej elementów z różnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 Kodeksu cywilnego.

W sytuacji, gdyby gospodarstwo rolne zostało przekazane zwykłą umową darowizny (nie na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych), czyli nie za emeryturę, to Pani mogłaby żądać zapłaty określonej kwoty tytułem zachowku.

Na marginesie należy jednak dodać, że ewentualne roszczenie o zachowek należny po zmarłych rodzicach i tak uległo już przedawnieniu. Zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego (art. 1007 § 1 i 2) roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku do dnia 23 października 2011 roku przedawniały się z upływem 3 lat od ogłoszenia testamentu, a w przypadku kiedy ma miejsce dziedziczenie ustawowe – z upływem 3 lat od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy).

Ponieważ Pani ojciec zmarł w 1996 roku, a mama w 2006 roku to roszczenie o zachowek, przyjmując nawet, że należałby się on, uległo już przedawnieniu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jak nie zapłacić zachowku od darowizny połowy nieruchomości?

Pięć lat przed śmiercią mamy otrzymałam od niej aktem darowizny połowę nieruchomości (domu) w zamian za opiekę do końca jej dni. Po śmierci mamy nie...

Jak najkorzystniej przekazać nieruchomość wnuczce?

Dziadkowie posiadają udział w nieruchomości zabudowanej domem, mają dzieci, lecz chcą przekazać swoją część wnuczce. Jak najbezpieczniej...

Czy mamy prawo do zachowku od spadku, który otrzymała wnuczka zmarłej?

Nasza mama zmarła w 2013 r. W 1997 r. darowizną przekazała swoje mieszkanie wnuczce. Czy mamy prawo do zachowku od wnuczki zmarłej – jako jej...

Jaka wysokość zachowku?

Przed 8 laty obaj z bratem otrzymaliśmy od rodziców umową darowizny po 1 h ziemi rolnej. Prawdopodobnie niedługo później rodzice w obecności brata...

Darowizny nieruchomości w rodzinie a zachowek

Dokonaliśmy dwóch darowizn w rodzinie – mama darowała mi swoje mieszkanie, a ja dałam jemu moje (otrzymane od dziadka). Taka była nasza umowa...

Co zrobić, aby nie płacić zachowku?

Moja mama jest właścicielką mieszkania, które w testamencie przepisała na mnie (moja siostra nie została ujęta w testamencie). Mama jest rozwódką...

Wykluczenie z dziedziczenia dzieci ze względu na nieutrzymywanie kontaktów

Mąż mój ma dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa, a ja jedno. Mamy także dwójkę wspólnych dzieci. Wszyscy są już dorośli i mają swoje...

Zasady współżycia społecznego a zachowek

Zmarły pozostawił dwie córki z pierwszego małżeństwa i jedną z obecnego oraz żonę. Już uprawomocniło się orzeczenie o stwierdzeniu...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »