Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Różne wartości darowizn od rodziców a obliczenie zachowku

Autor: Katarzyna Nosal • Opublikowane: 2021-06-04

Rodzice przepisali siostrze majątek na 1 milion złotych, nieruchomości gruntowe i dom, ja dostałam działkę i materiały budowlane na dom - całość nie przekroczyła 50 tys. zł. Jak wygląda sprawa o zachowek, co w takiej sytuacji, jakie mam prawa do roszczeń? Różnice kwotowe w darowiznach od rodziców są naprawdę znaczące.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Różne wartości darowizn od rodziców a obliczenie zachowku

Darowizny od rodziców dokonane za życia

W sytuacji, o której Pani pisze, nie ma obaw, by utracić prawo do zachowku. Wprawdzie już za życia rodzice rozdysponowali majątkiem, jednak majątek ten stanowi punkt wyjściowy do oceny schedy spadkowej po śmierci rodziców. Od tego zaś zależy wysokość należnego zachowku oraz ewentualnych dopłat do niego.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału. Wynika z tego, że zawsze najbliższym spadkodawcy przysługuje określona wartość, która winna mu przypaść po śmierci tego spadkodawcy”. Zgodnie z § 2 tego przepisu „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Rozliczanie się rodzeństwa z darowizn od rodziców

Niezależnie od tego, czy po śmierci rodziców pozostanie jeszcze jakiś dodatni majątek, czy też nie, Pani i siostra będziecie spadkobierczyniami i będziecie wówczas mogły wzajemnie rozliczać się ze swoich darowizn.

Obliczanie należnego zachowku mimo różnic kwotowych w darowiznach

W celu ustalenia należnych zachowków oraz dokonania rozliczeń, w pierwszej kolejności należy ustalić wysokość udziału w spadku. Dokonam tu uproszczenia, wskazując rodziców jako jednego spadkodawcę. Te wielkości będą się inaczej kształtować, bowiem zazwyczaj wcześniej umiera jeden z rodziców i w pierwszej kolejności rozliczenia odbywają się z udziałem drugiego z rodziców. Dla odpowiedzi na Pani pytanie, co do której chciałabym wskazać na schemat postępowania, nie ma to znaczenia, a skomplikuje zrozumienie istoty. Zatem przyjmując, że spadkodawca miał dwie córki, ich udział w majątku spadkowym wynosi 1/2 dla każdej. W następnej kolejności ustalamy wysokość ułamkową zachowku z tych udziałów. Każda z córek ma prawo do zachowku w wysokości 1/2 swojego udziału. Zatem każda z córek powinna od spadkodawcy otrzymać co najmniej 1/4 wartości jego majątku.

W następnym punkcie działania należy obliczyć tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość będącą majątku spadkodawcy stanowiąca podstawę do obliczenia konkretnej sumy wyrażającej zachowek.

W celu obliczenia substratu majątku należy:

  • określić tzw. czystą wartość spadku;
  • doliczyć do niej wartość darowizn oraz zapisów windykacyjnych dokonanych przez spadkodawcę.

Czysta wartość spadku to nic innego jak różnica między wartością wszystkich praw należących do spadku, według ich stanu z chwili otwarcia spadku i cen z chwili orzekania o zachowku a sumą długów spadkowych, z pominięciem długów wynikających z zapisów zwykłych i poleceń. Czyli po śmierci spadkodawcy należy ustalić, co dokładnie po nim zostało realnie i jaką miało wartość, oraz odjąć od tego długi, które powinny zostać spłacone. Dopiero teraz do uzyskanej kwoty dolicza się darowizny poczynione za życia przez spadkodawcę. Obowiązują tu oczywiści pewne reguły i rzeczywiście, zgodnie z art. 994 § 1 Kodeksu cywilnego: „Przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”. To oznacza, że w przypadku darowizn dla dzieci do spadku darowizny te dolicza się do spadku bez względu na to, kiedy zostały uczynione. zatem w przypadku przez Panią opisanym także tę poczynioną w 2008 r. na rzecz siostry.

Ubieganie się o zachowek od siostry, która dostała znaczną darowiznę

Załóżmy dla wygody, że substrat majątku w Pani przypadku wyniesie 0 zł. W takim przypadku do takiego substratu dla celów obliczenia zachowków dodamy 1 mln zł z darowizny siostry oraz 50 000 zł darowizny dla Pani. Mamy zatem do podziału kwotę 1 050 000 zł. Z tego 1/4 to 262 500 zł. Zachowek każdej z Pań wynosi właśnie tyle. Siostra swój zachowek dostała z naddatkiem. Pani jedynie w zakresie kwoty 40 000 zł. Czyli do odzyskania od siostry pozostanie kwota 212 500 zł. Zgodnie z art. 991 § 2 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia” – ma Pani prawo tej kwoty do zapewnienia Pani zachowku żądać od siostry. Tu trzeba jedynie pamiętać, że art. 999 stanowi, iż „jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek”. Czyli siostra odpowiada wobec Pani kwotą pozostałą po odliczeniu od tego, co dostała wartości jej zachowku. A ta kwota jest znacznie wyższa od tego, co może Pani żądać, zatem powinna Pani tę kwotę uzupełniającą zachowek odzyskać w całości.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Szukamy prawnika »