Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Rozporządzenie majątkiem rodziców przez siostrę a zachowek

Autor: Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2017-03-31

Siostra otrzymała wiele lat temu mieszkanie od rodziców. Zrzekłam się praw do niego. Później wzięła do siebie rodziców i samodzielnie rozporządziła ich majątkiem – tj. sprzedała ich drugie mieszkanie i środki zainwestowała w swój dom. Czy należy mi się zachowek? Siostra twierdzi, że dostała to w darowiźnie od rodziców i już nie ma tych pieniędzy.

W przedstawionym stanie faktycznym jest kilka wątpliwości. Mianowicie, czy nieruchomość (inny majątek) zostały przekazane w drodze umowy darowizny czy też umowy dożywocia? Ta druga wyklucza możliwość dochodzenia roszczeń o zachowek. Sam fakt otrzymania darowizny nie wyłącza możliwości dochodzenia zachowku.

Podstawę prawną dla przedstawionego zagadnienia stanowią przepisy kodeksu cywilnego (K.c.). Zgodnie bowiem z treścią art. 1000:

„§ 1. Jeżeli uprawniony nie może otrzymać należnego mu zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz został uczyniony zapis windykacyjny, może on żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku. Jednakże obdarowany jest obowiązany do zapłaty powyższej sumy tylko w granicach wzbogacenia będącego skutkiem darowizny.

§ 2. Jeżeli obdarowany sam jest uprawniony do zachowku, ponosi on odpowiedzialność względem innych uprawnionych do zachowku tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.

§ 3. Obdarowany może zwolnić się od obowiązku zapłaty sumy potrzebnej do uzupełnienia zachowku przez wydanie przedmiotu darowizny”.

Jeżeli jednak uprawniony nie może uzyskać od tych podmiotów należnego mu zachowku, odpowiedzialność ponoszą także osoby, które otrzymały od spadkodawcy darowiznę podlegającą doliczeniu do spadku (art. 993 i nast.). Odpowiedzialność ta ma miejsce zarówno wtedy, gdy uprawniony uzyskał jedynie część sumy należnej mu z tytułu zachowku, jak i wówczas, gdy nie uzyskał jej w ogóle. Wprawdzie z brzmienia art. 1000 § 1 wynika – jak się zdaje – że odpowiedzialność obdarowanych oraz zapisobierców windykacyjnych wystąpi jedynie w pierwszej sytuacji, ale taka wykładnia pozostawałaby w sprzeczności z ratio legis omawianego przepisu.

Ocena istniejącego wzbogacenia powinna być dokonywana według stanu istniejącego w chwili wystąpienia przez uprawnionego z żądaniem zapłaty. Nie można przyjąć innej chwili, np. otwarcia spadku, gdyż brak podstaw do obciążenia obdarowanego ujemnymi skutkami utraty lub zużycia korzyści po otwarciu spadku, jeżeli nie wiedział o obowiązku zaspokojenia roszczenia z tytułu zachowku (tak C. Tabęcki, Zachowek…, s. 1129). Jeżeli jednak obdarowany zużył korzyść po otwarciu spadku, a przed wystąpieniem z roszczeniem przez uprawnionego, wiedząc o ciążącym na nim obowiązku zaspokojenia roszczenia o zachowek, to zużycia tego nie bierze się pod uwagę i ponosi on odpowiedzialność w granicach wzbogacenia istniejącego przed zużyciem korzyści (por. R. Czarnecki, Wspólność majątku spadkowego i dział spadku. Umowy dotyczące spadku, Katowice 1966, nr 33, s. 45).

Obdarowani będący jednocześnie uprawnionymi do zachowku ponoszą odpowiedzialność niezależnie od tego, jak dawno otrzymali darowiznę (art. 994 § 1 w zw. z art. 1000 § 2). Granice ich odpowiedzialności wyznacza różnica pomiędzy wartością wzbogacenia będącego skutkiem darowizny a wartością przysługującego im zachowku. Istniejące po stronie takiej osoby wzbogacenie ustala się według tych samych zasad, jakie obowiązują w odniesieniu do pierwszej grupy obdarowanych.

Jeżeli więc siostra wiedziała o ciążącym na niej obowiązku zaspokojenia roszczenia o zachowek, to wyzbycie się przedmiotu darowizny jest prawnie bezskuteczne.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jakie kroki prawne powinno podjąć nieślubne dziecko, aby dojść do spadku po rodzicu?

Zmarł mój ojciec. Byłam nieślubnym dzieckiem, ale jest wyrok sądu i ojciec płacił alimenty do czasu ukończenia przeze mnie nauki. Ojciec powtórnie...

Mieszkanie dla syna, a dla córki pieniądze

5 lat temu matka przepisała synowi mieszkanie w formie darowizny. Zmarła w zeszłym roku. Córka o fakcie darowizny dowiedziała się dopiero po...

Testament babci i ubezwłasnowolniony dziadek

Sąd uznał testament zmarłej babci, który odnalazła synowa po śmierci męża (syna babci). Pozbawia to obecnie chorego dziadka (męża babci) połowy jego...

Jak obliczyć części majątku po zmarłym?

Ojciec się rozwiódł z matką dawno temu i poślubił nową żonę. Jest nas 5 dzieci z tego małżeństwa. Ojciec się znów ożenił...

Zasady współżycia społecznego a zachowek

Zmarły pozostawił dwie córki z pierwszego małżeństwa i jedną z obecnego oraz żonę. Już uprawomocniło się orzeczenie o stwierdzeniu...

Darowizna majątku rodziców a zachowek

Jest nas 3 siostry. Rodzice przepisali swój majątek jako darowiznę dla jednej siostry. Ona twierdzi, że nam się nic nie należy. Chciałabym otrzymać od niej...

Propozycja ugody w sprawie zachowku

Najpierw zmarła babcia, kilka lat później dziadek. Ich dzieci nie opiekowały się swymi rodzicami i spadku nie otrzymały. Majątek po babci...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »