Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Rozporządzenie konkretnymi składnikami majątku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-08-26

Mam córkę i żonę oraz syna z pierwszego związku. Chciałbym sporządzić testament, przekazując konkretne składniki majątku dla danej osoby (np. dla syna tylko udziały w firmie) bez prawa ubiegania się o dodatkowy zachowek czy korzyści. Czy to jest możliwe?

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zasadą w polskim prawie spadkowym jest to, że spadkodawca może zadysponować w testamencie całym swoim spadkiem lub udziałem w spadku, nie zaś konkretną rzeczą czy prawem (np. mieszkaniem czy wierzytelnością pieniężną).

Wyjątkowo tylko spadkodawca może w testamencie zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (tzw. zapis testamentowy zwykły) – art. 968 Kodeksu cywilnego. W braku odmiennej woli spadkodawcy taki uprawniony zapisobierca może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu.

Z mocy ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw Sejm ustanowił nową instytucje prawną: zapis windykacyjny. Istotą nowej instytucji prawnej jest to, że w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego spadkodawca będzie mógł postanowić, że oznaczona osoba nabywa (z mocy samego prawa) przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (a nie ogłoszenia testamentu). Przedmiotem zapisu windykacyjnego będzie mogła zostać:

  • Rzecz oznaczona co do tożsamości.
  • Zbywalne prawo majątkowe.
  • Przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne. W literaturze podnosi się, że brak jest przeciwwskazań do uczynienia przedmiotem zapisu windykacyjnego zorganizowanej części przedsiębiorstwa lub wyodrębnionej części gospodarstwa rolnego (tak np. E. Niezbecka, Kodeks cywilny, t. 4, 2012; komentarz do art. 9811 k.c., pkt 14, a odnośnie do zorganizowanej części przedsiębiorstwa [w:] E. Gniewek, O niedopuszczalności…, s. 22). Tak więc spadkodawca może w ten sposób przekazać również zbywalne prawa majątkowe, takie jak na przykład udziały w spółce.
  • Ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytko­wania lub służebności.

Przedmiotem zapisu windykacyjnego, odmiennie niż zapisu zwykłego, nie może być oznaczona kwota pieniędzy.

Zapis windykacyjny będzie bezskuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie będzie należał do spadkodawcy albo spadkodawca będzie zobowiązany (np. na podstawie umowy przedwstępnej) do jego zbycia.

Ustanowienie zapisu windykacyjnego wymaga precyzyjnego sformułowania stosownego rozrządzenia. Z jego treści musi jednoznacznie wynikać, że wolą spadkodawcy jest, aby wskazana osoba nabyła przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku.

Zapis windykacyjny może zostać ustanowiony przez osobę mającą zdolność testowania i tylko w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego (wyłączenie dopuszczalności ustanowienia takiego zapisu w testamencie sporządzonym w innej niż notarialna formie może budzić wątpliwości). Rozrządzenie, z którego wynika, że wolą spadkodawcy jest, aby określona osoba nabyła przedmiot zapisu automatycznie z chwilą otwarcia spadku, znajdujące się w testamencie sporządzonym w innej formie, należy, co do zasady, traktować jako ustanowienie zapisu zwykłego.

Na podstawie powyższego spadkodawca może ustanowić zapis windykacyjny (udziały w firmie) na rzecz syna) a do pozostałego spadku (ruchomości i pieniędzy) powołać żonę i córkę np. w częściach równych. Po śmierci spadkodawcy syn otrzyma udziały w firmie a żona z córką podzielą pozostały majątek spadkowy odpowiednio do ich udziałów w spadku.

Żeby syn nie miał żadnych roszczeń w razie śmierci jego ojca od żony i córki, udziały w firmie, które ten syn dostanie, muszą pokrywać się co najmniej z należnym mu zachowkiem, czyli ich wartość musi być co najmniej równa bądź większa niż 1/2 lub 2/3 (w przypadku gdyby syn w chwili śmierci ojca był małoletni lub niezdolny do pracy) wartości udziału syna w całym spadku po ojcu. Oznacza to, że jeżeli spadkobiercami po ojcu są syn, córka i żona, to każde z nich dziedziczy po 1/3. Tak więc zachowek należny synowi wynosi albo 1/2 razy 1/3, czyli 1/6, lub 2/3 razy 1/3, czyli 2/9 wartości całego spadku. Jeżeli wartość przekazanych synowi udziałów w firmie będzie mniejsza niż podane wyżej wartości, będzie on uprawniony do żądania od żony i córki spadkodawcy uzupełnienia należnego mu zachowku.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼


Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):



Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Szukamy prawnika »