Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Słowne ustalenia i ich moc prawna

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-12-21

Mam czworo rodzeństwa. 7 lat temu zmarła nasza mama (a 20 – ojciec), nie pozostawiła testamentu. Zostałem w domu rodzinnym (podobnie jak drugi brat z żoną), potem się przeprowadziłem. Jak wygląda sprawa podziału domu i majątku po rodzicach? Pozostałe rodzeństwo przy słownych ustaleniach zrzekło się majątku na rzecz moją i brata mieszkającego w domu. Jaka jest moc prawna takich słów? Obecnie brat doinwestowuje dom (okna, dach) i nie wiem, czy nie stracę jego części. Jak rozwiązać mój problem?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Do czasu przeprowadzenia działu spadku każdy ze spadkobierców ma prawo do współposiadania przedmiotów należących do spadku, a jednocześnie jest ograniczony w możliwości rozporządzania swoim udziałem w majątku spadkowym i aby takie rozporządzenie było skuteczne, konieczna jest zgoda pozostałych współspadkobierców. Do czasu podzielenia spadku po mamie wszystkie jej dzieci są współwłaścicielami jej majątku w równych częściach. Aby przydzielić nieruchomości jednemu ze spadkobierców z obowiązkiem spłaty pozostałych (lub też bez takiej spłaty – to już zależy od spadkobierców jak się ze sobą umówią), należy właśnie przeprowadzić dział spadku. Okoliczność taka, że Pana brat mieszka aktualnie w domu po mamie, nie daje mu żadnych dodatkowych praw do niego. Póki co każde z dzieci babci dziedziczy po 1/4 udziału w spadku, czyli w każdej nieruchomości i ruchomości, która należała do Pana mamy. Państwa ustne ustalenia, kto się „zrzeka” spadku, a kto nie, nie mają żadnej mocy prawnej i póki co wszyscy Państwo jesteście współwłaścicielami majątku po zmarłej. Co więcej brat nie powinien sam dokonywać teraz żadnych poważnych remontów w domu ponieważ nie może tego w świetle prawa zrobić bez zgody pozostałych współwłaścicieli. W myśl przepisu art. 199 Kodeksu cywilnego (K.c.) do rozporządzenia rzeczą wspólną oraz do innych czynności, które przekraczają zakres zwykłego zarządu (czyli np. wymiana okien, dachu), potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli. Zwracam uwagę, że w świetle wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 7 lutego 2006 r. (sygn. akt I ACa 829/05): „czynności prawne dokonane bez zachowania wymagań z art. 199 KC [a zatem bez koniecznej zgody wszystkich współwłaścicieli lub stosownego orzeczenia sądu – przyp. aut.], są bezwzględnie nieważne, nie mogą być później potwierdzone przez innych współwłaścicieli”. Poza tym dokonywanie nakładów na dom przez Pana brata w żaden sposób nie spowoduje, że będzie on przez to miał większe prawa do domu niż reszta rodzeństwa. Co zatem w zaistniałej sytuacji może Pan zrobić? Powinien Pan wnieść do sądu wniosek o dział spadku lub spisać u notariusza umowę o dział spadku. Jeśli między spadkobiercami nie będzie porozumienia co do sposobu dokonania działu spadku, to pozostaje tylko droga sądowa.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 1037 § 1 K.c. „dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy pomiędzy spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu, wydanego na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców”.

Przeprowadzenie umownego działu spadku jest możliwe tylko w sytuacji, kiedy istnieje zgoda wszystkich spadkobierców, co do dokonania działu spadku. Wszyscy spadkobiercy muszą się zgodzić co do warunków i sposobu działu. Jeżeli choćby jeden ze spadkobierców nie wyrazi zgody na dokonanie umownego działu spadku, zawarcie umowy nie będzie możliwe i wówczas pozostaje jedynie postępowanie sądowe.

Dokonanie działu spadku wymaga ustalenia składu i wartości spadku. Zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego wartość i skład spadku ustala sąd. Skład spadku jest ustalany przede wszystkim na podstawie oświadczeń uczestników i ewentualnie według spisu inwentarza, jeżeli został sporządzony. Jeżeli te oświadczenia są sprzeczne, sąd musi wyjaśnić te rozbieżności.

W postępowaniu o dział spadku jego stan ustala się według chwili otwarcia spadku, a więc chwili śmierci spadkodawcy, a wartość spadku według cen z chwili dokonania działu spadku. Oznacza to, że przy podziale sąd będzie uwzględniał wartość nieruchomości na dzień dokonywania działu.

Jeżeli uczestnicy zgodnie określą wartość przedmiotów wchodzących w skład spadku, sąd nie będzie ustalał wartości przedmiotów spadkowych. W przypadku sporu pomiędzy uczestnikami co do wartości poszczególnych przedmiotów spadkowych sąd powoła biegłego.

Spadkobierca, który dokonał nakładów i wydatków na nieruchomość będzie mógł żądać zwrotu części tych nakładów, odpowiednio do udziałów w nieruchomości, od pozostałych spadkobierców.

Sąd w wyroku z dnia 21 maja 2010 roku, sygn. akt II Ca 346/10, stwierdził, że „do postępowania działowego nie należy dochodzenie między współspadkobiercami innych roszczeń, niż przewidziane w art. 686 kodeksu postępowania cywilnego (kpc). Zgodnie z treścią tego przepisu w postępowaniu o dział spadku rozliczeniu między współspadkobiercami podlegają wyłącznie roszczenia z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytków i innych przychodów, czynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych. Roszczenia te mają charakter procesowy, lecz na zasadzie wyjątku są rozpoznawane w postępowaniu nieprocesowym o dział spadku. W myśl ogólnych zasad wyjątki nie mogą być wykładane rozszerzająco, co oznacza, że roszczenia inne, niż przewidziane w art. 686 kpc, nie należą do postępowania działowego”.

Sąd może dokonać działu spadku na trzy sposoby:

  1. Przez podział fizyczny przedmiotów wchodzących w skład spadku, co oznacza, że poszczególne przedmioty zostają podzielone i przyznane spadkobiercom według wielkości ich udziałów w spadku. Jeżeli nie doprowadzi to do zniszczenia rzeczy, można również podzielić pojedynczą rzecz wchodzącą w skład spadku. W ramach tego podziału dopuszczalne jest ustalenie dopłat na rzecz niektórych spadkobierców, jeżeli nie da się podzielić spadku tak, aby wartość przedmiotów przyznanych spadkobiercą była równa udziałowi w spadku.
  2. Przez przyznanie niektórych przedmiotów ze spadku jednemu albo kilku spadkobiercom z ustaleniem obowiązków spłat na rzecz pozostałych spadkobierców lub bez takich spłat.
  3. Przez podział cywilny składników majątkowych, co oznacza sprzedaż majątku spadkowego i podział uzyskanych ze sprzedaży środków pomiędzy spadkobierców według wielkości ich schedy spadkowej.

W zasadzie sąd związany jest sposobem podziału podanym przez spadkobierców w zgodnym wniosku. Sąd może od tego odstąpić jedynie wówczas, gdy występuje sprzeczność proponowanego podziału z prawem, z zasadami współżycia społecznego lub gdy podział naruszałby w sposób rażący interesy osób uprawnionych. W razie braku zgodnego wniosku uczestników postępowania sąd powinien dokonać działu spadku z uwzględnieniem składu dzielonego spadku oraz interesów poszczególnych współspadkobierców. Powinien dążyć w miarę możliwości do dokonania podziału fizycznego.

Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych opłatę stałą w kwocie 500 złotych pobiera się od wniosku o dział spadku, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych. Zaś opłatę stałą w kwocie 1000 złotych pobiera się od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności, pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 złotych.

Wymaganymi dokumentami będą:

  • postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku (jeśli było postępowanie) albo akt poświadczenia dziedziczenia sporządzony przez notariusza,
  • dokumenty dotyczące poszczególnych przedmiotów spadku (np. odpis z księgi wieczystej nieruchomości, wypis z ewidencji gruntów).

Złożenie sprawy do sądu jest rozwiązaniem tańszym niż wizyta u notariusza, trzeba się natomiast liczyć z dość długimi terminami oczekiwania na rozprawę i wydanie postanowienia o dziale.

Należy zaznaczyć, iż każdy ze spadkobierców może złożyć wniosek do sądu o dział spadku. Wniosek należy sporządzić w tylu kopiach ilu jest spadkobierców + 1 dla sądu. Jeśli składany wniosek jest popierany przez wszystkich spadkobierców – do wniosku powinno załączyć się plan podziału – podpisany przez wszystkich uprawnionych. Wniosek składamy do sądu rejonowego ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego.

Dobrze zatem, jeżeli pomiędzy Panem a pozostałymi spadkobiercami byłaby zgoda co do podziału, co ułatwiłoby przeprowadzenie całej sprawy i ograniczyło dodatkowe koszty (np. koszty reprezentacji, wynagrodzenie rzeczoznawcy majątkowego itp.). W trakcie podziału Pana pozostałe rodzeństwo może np. przekazać swoje udziały nieodpłatnie na rzecz Pana i brata, natomiast Pan może przekazać swoje udziały na rzecz brata za spłatą. Oczywiście brat lub któreś z Państwa musi się zgodzić na przejęcie np. całego spadku w zamian za spłaty (lub bez nich). Jeżeli żaden ze spadkobierców nie będzie chciał otrzymać całości spadku, a nie da się go podzielić na równe części pośród wszystkich spadkobierców, wówczas sąd zarządzi sprzedaż majątku na licytacji i podzieli między spadkobiercami tak uzyskanych pieniędzy. Przed działem spadku musi zostać przeprowadzone postępowanie spadkowe o stwierdzenie nabycia spadku zarówno po Pana mamie jak i tacie. Jeżeli dotychczas nie zostało ono przeprowadzone, to może Pan na jednym wniosku zawnioskować o stwierdzenie nabycia spadku i o dział spadku. Na przeprowadzenie obydwu tych postępowań nie ma żadnego limitu czasowego, można je przeprowadzić w każdym czasie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »