Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Śmierć współwłaściciela mieszkania, z którym od lat nie było kontaktu

Autor: Katarzyna Nosal • Opublikowane: 2015-05-06

Mąż siostry zmarł rok temu. Był współwłaścicielem ich mieszkania, nie zostawił testamentu. Był Włochem z polskim obywatelstwem. Siostra nie miała z nim jednak kontaktu od 25 lat. Nie zna jego krewnych. Jak powinna zabezpieczyć swoje interesy?

W obecnej sytuacji Pana siostra, pomimo że jest spadkobierczynią swojego męża (kwestia, że był Włochem, nie ma żadnego znaczenia – zgodnie z art. 1108 Kodeksu postępowania cywilnego „do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej”), nie może samodzielnie dysponować stanowiącym ich wspólny majątek mieszkaniem, bowiem formalnie nie ustalono spadkobierców jednego ze współwłaścicieli, czyli męża.

Wspólny majątek małżonków po śmierci jednego z nich dzieli się na dwie części. Jedna z tych części stanowi własność pozostałego przy życiu małżonka, druga stanowiąca własność zmarłego staje się majątkiem spadkowym. Aby dysponować tą częścią, należy uzyskać formalne potwierdzenie, że jest się spadkobiercą. Wynika to z art. 1027 Kodeksu cywilnego: „względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia”. Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Notariusz może też sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia. W tym jednak przypadku lepiej będzie dokonać tego przez sąd.

Nie wiem, jaka była sytuacja rodzinna szwagra we Włoszech. Jest to dość istotne, bo od tego zależy, czy siostra będzie miała komplikacje przy stwierdzeniu nabycia spadku, czy też sprawa będzie bardzo prosta.

Ponieważ szwagier miał polskie obywatelstwo, kwestię kręgu spadkobierców regulować będzie prawo polskie. Zgodnie z art. 931 Kodeksu cywilnego „w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku”. Jeżeli siostra i szwagier nie mieli wspólnych dzieci, wówczas małżonka dziedziczy w zestawieniu z rodzicami zmarłego. Warunek jest jednak taki, aby dożyli oni otwarcia spadku, czyli śmierci spadkobiercy. Tę informację siostra na pewno posiada.

Jeśli rodzice nie dożyli otwarcia spadku, wówczas ich udział przypada rodzeństwu zmarłego. Jeśli rodzeństwa nie ma, w takim przypadku cały spadek przypada małżonkowi. Sąd musi to jednak formalnie potwierdzić.

Pierwszą zatem rzeczą, jaką musi zrobić siostra, jest ustalenie, czy mąż miał żyjące jeszcze rodzeństwo lub czy żyją jego rodzice.

Siostra musi złożyć do sądu rejonowego w miejscu ostatniego zamieszkania męża wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. We wniosku należy wskazać, kto z kręgu spadkobierców żyje, oraz przekazać dokumenty świadczące o pokrewieństwie. Oczywiście, jeśli chodzi o rodziców męża, to takich dokumentów nie będzie. Na pewno należy podać dokument, z którego wynika nadanie obywatelstwa polskiego mężowi, odpis aktu małżeństwa, oraz podać sądowi najbardziej wiarygodne dane dotyczące rodziny męża. Sąd sam powinien spróbować, poprzez współpracę z zagranicznymi sądami, ustalić dokładniejsze dane, ponieważ siostra, rzecz jasna, nie ma takich możliwości.

Kwestie dotyczące postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku uregulowane są w Kodeksie postępowania cywilnego w art. 669 do 679. Postępowanie to toczy się trybie postępowania nieprocesowego. Zgodnie z art. 670 „sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą. W szczególności bada, czy spadkobierca pozostawił testament, oraz wzywa do złożenia testamentu osobę, co do której będzie uprawdopodobnione, że testament u niej się znajduje.” Ponieważ, zgodnie z art. 670, sąd z urzędu bada, kto jest spadkobiercą, treść wniosku złożonego przez wnioskodawcę nie wiąże go. Doskonale wyjaśnił to Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 lipca 1998 r. (sygn. akt II CKN 838/97, LexPolonica nr 1617587), stwierdzając:

„Istotę sprawy w rozumieniu art. 378 kpc określa przedmiot i zakres postępowania sądowego. W postępowaniu nieprocesowym wyznacza je jednak nie zawsze tylko treść wniosku skoro w wypadkach oznaczonych w ustawie postępowanie może być wszczęte z urzędu. W takich wypadkach choćby postępowanie zostało wszczęte na wniosek osoby zainteresowanej, sąd nie jest związany treścią wniosku, ale nawet w wypadkach, w których wszczęcie postępowania nieprocesowego może nastąpić tylko na wniosek, sąd nie jest w oparciu o przepisy szczególnie związany bezwzględnie treścią wniosku a przykładem tego jest sprawa o stwierdzenie nabycia spadku, w której sąd ma dążyć do ostatecznego uregulowania sprawy, zgodnie z prawem i jej rzeczywistym stanem. Stosownie zatem do art. 670 i art. 677 kpc sąd bada z urzędu kto jest spadkobiercą i stwierdzi nabycie spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż te, które wskazali uczestnicy”.

Zgodnie z art. 671 Kodeksu postępowania cywilnego „za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę”.  W zapewnieniu zgłaszający się powinien złożyć oświadczenie co do wszystkiego, co mu jest wiadome:

  • o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi;
  • o testamentach spadkodawcy.

Pod względem skutków karnych zapewnienie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym sędzia powinien uprzedzić składającego zapewnienie.

Zatem siostra może podać to, co jest jej wiadome na temat rodziny męża, twierdząc, że nie są jej znane szczegóły, że kontaktów z rodziną męża nie było od lat 25. Wówczas to sąd podejmie działania w celu ustalenia szczegółów.

Zgodnie z art. 672 „jeżeli zapewnienie nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lub inne dowody nie będą uznane przez sąd za wystarczające, postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może zapaść dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie. Ogłoszenie powinno zawierać:

1) imię, nazwisko, zawód oraz ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy;

2) datę śmierci spadkodawcy;

3) wskazanie majątku pozostałego po spadkodawcy;

4) wezwanie, aby spadkobiercy w ciągu sześciu miesięcy od dnia wskazanego w ogłoszeniu zgłosili i udowodnili nabycie spadku, gdyż w przeciwnym razie mogą być pominięci w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Ogłoszenie powinno być umieszczone w piśmie poczytnym na całym obszarze Państwa i podane publicznie do wiadomości w miejscu ostatniego zamieszkania spadkodawcy na tym obszarze, w sposób w miejscu tym przyjęty.

Przy czym, jeżeli wartość spadku jest nieznaczna, sąd może zaniechać umieszczenia ogłoszenia w piśmie.

Po upływie sześciu miesięcy od daty ogłoszenia sąd wyznaczy w celu rozpoznania zgłoszonych żądań rozprawę, na którą wezwie także osoby, które zgłosiły żądanie i podały miejsce zamieszkania. Jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobierców nikt nie zgłosił nabycia spadku albo, zgłosiwszy je, nie udowodnił go na rozprawie, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców, których prawa zostały wykazane, a w ich braku – przez Skarb Państwa jako spadkobiercę ustawowego. Sąd ma prawo ogłosić o poszukiwaniu spadkobierców także w prasie zagranicznej, jeżeli zajdzie taka potrzeba”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Spadek a obciążona hipoteka

Dwóch braci było właścicielami nieruchomości (50/50). Jeden z nich zmarł, zostawiwszy długi przekraczające wartość spadku. Część tych długów jest...

Uporządkowanie spraw spadkowych po śmierci rodziców

Mieszkam z mamą w domu, którego w połowie jestem właścicielką, a druga połowa należy do moich rodziców. Tata zmarł 3 lata temu. Mam...

Dziedziczenie po rodzicu – dopełnienie formalności

Jakie kroki prawne podjąć, aby dopełnić formalności spadkowych po śmierci ojca i przejąć spadek? Tato niedawno zmarł, był od 3 lat wdowcem, jego...

Spadek po mężu

Kto po śmierci męża ma prawo do spadku? Dzieci nie mieliśmy, mąż posiada rodzeństwo, rodzice męża nie żyją.

Ojciec nie spisał ostatniej woli, jak podzielić majątek?

Pół roku temu zmarł mój ojciec, niestety nie spisał swojej ostatniej woli, ale nieraz mówił, że majątek po nim ma przypaść po połowie nam, jego dwóm...

Jeden właściciel majątku spadkowego

Dwa miesiące temu zmarła moja mama. Ja i rodzeństwo chcemy, by tata został jedynym właścicielem majątku spadkowego (mieszkania, samochodu). Od czego...

Wpisanie nabycia spadku do księgi wieczystej

Jest nas trzy siostry; po rodzicach odziedziczyłyśmy dom z dużą działką. Najpierw zmarła mama i ojciec prawdopodobnie uregulował sprawy spadkowe...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »