Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spadek i długi w spisie inwentarza

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-08-23

Niedawno zmarł mój mąż. Przed śmiercią sporządził umowę dożywocia, w wyniku której otrzymałam dom. Mąż miał dzieci z pierwszego małżeństwa. Przyjęliśmy spadek z dobrodziejstwem inwentarza, sąd wyznaczył komornika do spisu. Czy dom wejdzie w masę spadkową? Po śmierci męża oddałam za dług kosiarkę – co z tym faktem? Spłaciłam też debet męża ze swoich środków, czy to uzna komornik za dług? Czy będę musiała opłacić komornika, choć to nie ja złożyłam wniosek do sądu? Czy rzeczy nienależące do męża (np. moich rodziców) komornik może wciągnąć do spisu – jak tego uniknąć?

Sporządzenie spisu inwentarza przez komornika jest przewidziane w art. 635 § 4 kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) w związku z wykonaniem postanowienia sądu o spisie inwentarza. Postanowienie o sporządzeniu inwentarza, którego wykonanie sąd zlecił komornikowi, powinno być zaopatrzone we wzmiankę o jego wykonalności.

Postanowienie o spisaniu inwentarza z urzędu następuje w dwu wypadkach:

  1. gdy złożono oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a inwentarz nie był przedtem sporządzony (art. 644), oraz
  2. gdy sąd ustanowił kuratora dla zarządu spadku nieobjętego, jeżeli oczywiście inwentarz nie był przedtem spisany.

Spis inwentarza zmierza do ustalenia składu i wartości całego spadku. Obejmuje on zatem zarówno aktywa (stan czynny), jak i pasywa (stan bierny) spadku. Celem sporządzenia spisu jest także ograniczenie odpowiedzialności spadkobierców za długi spadku. Przy sporządzaniu spisu inwentarza stosuje się odpowiednio art. 947–949 K.p.c. Do spisu wciąga się majątek oraz długi spadkodawcy z zaznaczeniem wartości każdego przedmiotu oraz wysokości długu. W spisie wykazuje się także wartość czystego spadku, z uwzględnieniem wartości rzeczy i praw spornych. W razie ujawnienia majątku lub długu nie wciągniętego do spisu inwentarza, może nastąpić uzupełnienie spisu inwentarza. W wypadkach, w których z mocy ustawy postanowienie o spisaniu inwentarza wydaje się z urzędu, postanowienie o uzupełnieniu spisu wydaje się również z urzędu.

A teraz przejdźmy do Pani konkretnych pytań.

Dom nie będzie wchodzić w masę, ponieważ Pani mąż nie był na dzień śmierci właścicielem nieruchomości, które przepisał na rzecz Pani.

Komornik może do spisu inwentarza wciągnąć kosiarkę, o ile ktoś ze spadkobierców złoży oświadczenie w temacie lub komornik będzie w posiadaniu dokumentów, z których będzie wynikało, ze zmarły był właściciel tej kosiarki. Oczywiście komornik sporządzający spis inwentarza nie ma możliwości wymuszenia na Pani ujawnienia wszystkich informacji, co do stanu spadku. Jednakże wierzyciele, gdyby okazało się, że utrudnia Pani spis inwentarza lub też celowo zataja, co wchodziło w skład spadku, mają możliwość przeprowadzenie postępowania o wyjawienie przedmiotów spadkowych. Żądanie wyjawienia przedmiotów spadkowych może być skierowane tylko przeciwko spadkobiercy, czyli Pani, a celem postępowania jest wykrycie przedmiotów, które na skutek zatajenia lub usunięcia ich ze spadku zostały w spisie inwentarza pominięte. Jeśli nie ma Pani spisanej umowy pożyczki, to warto byłoby, aby pożyczkodawca na piśmie oświadczył, że przyjął od Pani kosiarkę na poczet spłaty długu.

Spłata debetu powinna to być uznana za dług.

Niestety będzie Pani musiała zapłacić komornikowi. Sporządzenie spisu inwentarza wiąże się z koniecznością dokonania stosownych opłat sądowych.

Jak wskazuje art. 49 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych od wniosku o sporządzenie spisu inwentarza pobiera się opłatę stałą w wysokości 50 zł.

Stosownie zaś do art. 53 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę.

Można się ubiegać o zwolnienie z tych kosztów. Sąd może zwolnić stronę z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jeżeli strona wykaże, że nie jest ich w stanie ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania własnego i rodziny.

Jeżeli sąd zwolni stronę z kosztów sporządzenia spisu inwentarza, to zastosowanie będzie miał § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 1 października 1991 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania przy zabezpieczaniu spadku i sporządzaniu spisu inwentarza. Stosownie do tego przepisu, jeżeli postanowienie o zabezpieczeniu spadku lub o sporządzeniu spisu inwentarza wydane zostało, z urzędu lub na wniosek osoby nie mającej obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, sąd postanawia ściągnięcie tych kosztów z majątku spadkowego.

Jeśli w Pani przypadku sąd wydał postanowienie o spisie inwentarza z urzędu, to sąd powinien również wydać postanowienie o ściągnięciu tych kosztów z majątku spadkowego.  

Podmiot dokonujący spisu inwentarza ma prawo zakładać, że rzeczy związane ze spisem inwentarza zostaną udostępnione. Ich dostępność powinna leżeć w interesie spadkobierców, ponieważ na nich (w pierwszej kolejności) spoczywa ekonomiczny ciężar dokonania opłat.

Przedmiotem spisu inwentarza jest wyłącznie majątek spadkowy – czyli majątek spadkodawcy. Miejsce zamieszkania spadkodawcy jest bez większego znaczenia; w spisie inwentarza chodzi o zagadnienia majątkowe, które spadkodawca zostawił po swojej śmierci. Biegły (jak każdy człowiek) ma prawo nie wiedzieć, jak się sprawy miały, trzeba więc przedstawiać informacje oraz dowody na poparcie określonych stanowisk. Musi Pani zatem przedstawić dowody, co faktycznie należało do osoby zmarłej. Pomocnymi będą zeznania świadków, dokumenty, rachunki, faktury itp.

Pani najprawdopodobniej wie, czy w domu znajdują się wchodzące w skład spadku rzeczy ruchome, które należały do spadkodawcy. Jeżeli tak, to można przedstawić (komornikowi lub rzeczoznawcy) ich listę oraz podkreślić, że wszystkie inne rzeczy znajdujące się w domu (wraz z pomieszczeniami przynależnymi) należą do kogoś innego (np. do Pani).

Komornik (zgodnie z art. 948 K.p.c.) będzie zapewne korzystał z pomocy biegłego. Komornikowi – co powinno był szczególnie łatwe (z uwagi na funkcjonowanie kancelarii komorniczej) – można przedstawić stanowisko na piśmie (zwłaszcza zawierające informacje o ewentualnym znajdowaniu się w danym domu rzeczy, których właścicielem był zmarły); być może nawet przed wyznaczonym terminem oszacowania. Jak w każdej ważnej sprawie, warto pisma składać za pokwitowaniem przyjęcia (również komornik i jego kancelaria mają prawny obowiązek kwitować odbiór pism) lub wysyłać je listami poleconymi (np. z przydatną opcją za zwrotnym potwierdzeniem odbioru).

Proponuję zapoznać się z (dość krótkim) wskazanym na wstępie rozporządzeniem. Być może ktoś z obecnych w domu będzie świadkiem dokonywania czynności przez biegłego sądowego. Być może zasadne okaże się zgłoszenie uwag do protokołu, np. dotyczących prawa własności znajdujących się w domu rzeczy ruchomych. Obecność osób zainteresowanych (np. właścicieli znajdujących się tamże przedmiotów) może okazać się wskazana. Przed podpisaniem czegokolwiek, w tym protokołu czynności w ramach spisu inwentarza, proponuję dobrze zapoznać się z całością tekstu (niezależnie od prób pośpieszania). Lepiej się zastanowić i zgłosić ewentualne uwagi lub zastrzeżenia niż później zgłaszać skargi na czynności komornika sądowego (z uwzględnieniem czynności biegłego). Ewentualne skargi wnosi się do sądu rejonowego w terminie 7 dni od dokonania czynności, ewentualnie od dowiedzenia się o niej.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jaka część należy się wdowie i dzieciom?

Mój ojciec testamentem na wypadek swojej śmierci cały swój majątek zapisał pasierbowi – synowi drugiej żony, z którą zawarł związek...

Zachowek dla córki

Po śmierci moich rodziców mieszkanie przejęła siostrzenica. Czy mam prawo do zachowku?

Brak zachowku dla matki

Kilka lat temu moja matka przepisała notarialnie swój dom na mojego brata. Ten brat zmarł w zeszłym miesiącu, nie pozostawił testamentu. Żyje żona...

Ubieganie się dzieci o swoją część ojcowizny

Moj dziadek 8 lat temu przepisał notarialnie cały swój dorobek jednej córce, a miał 10 dzieci. Córka miała się nim opiekować. Część majątku...

Czy brat powinien mnie spłacić?

Rodzice byli w posiadaniu 10-hektarowego gospodarstwa rolnego wraz z zabudowaniami gospodarczymi i budynkiem mieszkalnym, które stanowiło cały ich...

Jak rodzeństwo może zrzec się zachowku?

W jaki sposób moje rodzeństwo może się zrzec prawa do zachowku (darowizna domu na mnie)? Rodzice, czyli darczyńcy, żyją.

Jaką część majątku muszę oddać rodzeństwu?

Mam siostrę i brata. Dostałem w darowiźnie od rodziców ich dom i kawałek ziemi, a siostra i brat także otrzymali po kawałku ziemi....

Zabezpieczenie darowizny przed roszczeniami o zachowek

Mąż rozwiódł się z pierwszą żoną przed kilkunastu laty, zrzekł się całego majątku na jej rzecz. Majątek stanowiło mieszkanie 2-pokojowe zakupione...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »