Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spadkobierca pominięty w podziale rodzinnego majątku

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-09-23

Nie wiem, w jaki sposób doszło do podziału rodzinnego majątku bez mojej wiedzy. Dwaj bracia podzielili cały majątek między siebie. Doszło do tego prawdopodobnie tuż przed śmiercią mojego ojca, który im to zapisał; dodam, że mama żyje. Jeden brat wziął dom rodzinny, drugi otrzymał działki, mnie pominięto. Chciałabym wiedzieć, czy mogli to zrobić bez mojej wiedzy i czy w tym momencie coś mi się jeszcze należy.

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Jak wynika z Pani pytania Pani ojciec przekazał przed śmiercią swój majątek na rzecz dwóch synów, pomijając kompletnie Panią. Niestety, jako właściciel Pani ojciec mógł swobodnie dysponować prawem własności, w szczególności mógł swoje nieruchomości sprzedać, podarować lub przekazać komu tylko chciał. Zbycia tego mógł dokonać bez Pani, ani niczyjej zgody, pod warunkiem że był jedynym właścicielem wskazanych nieruchomości. Nie ma Pani niestety w chwili obecnej żadnych praw do przekazanego braciom majątku.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jednakże nie jest tak, że nie należy się Pani zupełnie nic z majątku po zmarłym ojcu. Po jego śmierci nabyła Pani bowiem prawo do zachowku, czyli do roszczenia pieniężnego względem braci, którzy otrzymali od ojca darowizny.

Przepisy o zachowku znajdują się w art. 991 i następnych ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zmianami, dalej „K.c.”). Prawo do zachowku ustanawia art. 991 K.c., zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym (dzieciom, a w ich braku wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu),
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny lub / i zapisu w testamencie.

Należy mieć bowiem na uwadze, iż nie dolicza się do spadku drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych (np. prezentów urodzinowych) oraz darowizn uczynionych przed więcej niż dziecięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku na rzecz innych osób niż spadkobiercy i uprawnieni do zachowku. Jednocześnie art. 994 K.c. określa, których darowizn nie dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku.

Pozostałe darowizny, a już na pewno darowizny nieruchomości, będą doliczane do spadku przy obliczaniu zachowku. Szczególnie interesujący jest tutaj art. 1000 K.c., który stanowi zabezpieczenie interesów osób, które są uprawnione do zachowku. Często zdarza się bowiem tak, że spadkodawca rozporządza swoim majątkiem w taki sposób, że uczyniona wcześniej darowizna wyczerpuje cały spadek. Nie oznacza to jednak, że uprawniony do zachowku pozbawiony jest roszczeń. Jak słusznie zauważa się w literaturze „osoba uprawniona do zachowku roszczenia z tego tytułu powinna w pierwszej kolejności kierować przeciwko spadkobiercom zmarłego, w drugiej kolejności w stosunku do osób, na których rzecz zostały uczynione zapisy windykacyjne (art. 999 K.c.), w trzeciej zaś kolejności odpowiadają osoby obdarowane” [A. Kidyba (red.), E. Niezbecka, komentarz elektroniczny lex do art. 1000 K.c.]. Zgodnie z art. 1000 Kodeksu cywilnego, jeżeli uprawniony nie może otrzymać od spadkobiercy należnego mu zachowku, może żądać od osoby, która otrzymała od spadkodawcy darowiznę doliczoną do spadku, sumy pieniężnej potrzebnej do uzupełnienia zachowku.

Ustalmy teraz, kto i w jakiej wysokości dziedziczy po Pani ojcu. Jeżeli Pani ojciec miał tylko trójkę dzieci (Panią i dwóch synów), jego żona nadal żyje, to do spadku powołane są wszystkie dzieci i małżonek każde po 1/4 udziału w spadku. Zachowek wynosi połowę udziału, przyjmując, że w chwili śmierci ojca była Pani pełnoletnia i zdolna do pracy, czyli będzie wynosił 1/8 wartości poczynionych na rzecz Pani braci darowizn. Przyjmując, że Pani ojciec nie pozostawił oprócz darowanych nieruchomości nic wartościowego w spadku, to od każdego z braci może Pani żądać 1/8 wartości darowanych im nieruchomości. Oczywiście pod warunkiem, że zmarły był ich jedynym właścicielem. Jeżeli bowiem współwłaścicielem była żyjąca matka, to może Pani żądać zachowku nie 1/8 od wartości całości darowizny, ale od jej połowy. Na wystąpienie z żądaniem zapłaty zachowku ma Pani 5 lat od chwili śmierci Pani ojca.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Oświadczenie o stanie majątkowym a zachowek

Zakończyła się sprawa spadkowa i złożyłam pozew o zachowek. Sąd w odpowiedzi chce bym przedstawiła stan majątkowy rodziny, dochody,...

Gospodarstwo, renta strukturalna – zachowek

Mam poważny problem z bratem. Przed ok. 25 laty ojciec przekazał mu cały majątek: działkę, las, budynki gospodarcze, aby nasza matka otrzymała rentę...

Czy należy się zachowek od testamentu i darowizny?

Babcia zmarła w 1995 r., ale dwa lata wcześniej przekazała mi część posiadanego majątku w drodze darowizny. Pozostałą część zapisała mi...

Rodzinne sprawy spadkowe

Dwa miesiące temu zmarła moja mama. Zostawiła testament, w którym jestem jedynym spadkobiercą. Spadek przyjęłam i posiadam poświadczenie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »