Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spadkobiercy zobowiązani do wzajemnego rozliczenia zapisów i darowizn

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2016-07-31

Teściowa zmarła, nie pozostawiając testamentu. Mieszkanie po niej (o wartości 250 tys. zł) odziedziczyła moja żona i jej brat. Wliczając wcześniejsze darowizny (na rzecz mojej żony 50 tys. zł, na rzecz naszego syna i bratanka mojej żony po 200 tys. zł), mają oboje prawo do zachowku. Gdyby moja żona przekazała 1/2 mieszkania po swojej mamie (125 tys. zł) bratu, to rozumiem, że jego ewentualne starania o zachowek stają się bezzasadne? Czy można w takim przypadku sądownie zobowiązać brata mojej żony do stwierdzenia (zapisu) o braku jakichkolwiek roszczeń o zachowek w przyszłości?

 

Podstawę prawną opinii stanowią przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.) oraz Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.).

 

W przypadku dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem – spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia.

 

W tym miejscu wskazać należy na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1971 r., sygn. akt III CRN 297/71, zgodnie z którym „art. 1039 k.c. mówi tylko o darowiznach dokonanych za życia spadkodawcy, a więc o takich nieodpłatnych przysporzeniach, które za jego życia przeszły z jego majątku do majątku spadkobiercy i stałyby się jego własnością, podczas gdy zapis dochodzi do skutku po śmierci spadkodawcy i daje zapisobiercy tylko określone roszczenie względem spadkobierców. Z art. 1039 k.c. wynika więc, że przysporzenia z tytułu zapisu zostały wyłączone od obowiązku zaliczenia na schedę spadkobiercy.”

 

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że: „Obowiązkiem zaliczania są objęci spadkobiercy ustawowi pierwszej grupy, tj. zstępni i małżonek spadkodawcy. Obowiązek ten będzie spoczywał także na przysposobionych oraz ich zstępnych, którzy dziedziczą spadek po danym spadkodawcy”*.

 

Innymi słowy zasadne byłoby dokonanie działu spadku w ten sposób, że żona przeniesienie na swojego brata udział w nieruchomości, a ten nie będzie już dochodził od niej żadnych roszczeń związanych ze spadkiem po matce, w tym roszczeń zachowkowych. Nie można zobowiązać, ale w treści ugody zawartej przed sądem lub notariuszem powinno się znaleźć stwierdzenie, że ugoda czyni zadość wszelkim roszczeniom w przyszłości.

 

Wskazane byłoby zatem jak najszybsze wystąpienie z wnioskiem o dział spadku. W postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać w tym przedmiocie postanowienie wstępne.

 

Dział spadku może nastąpić bądź na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami (przed notariuszem), bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców. Jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa o dział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego.

 

Konieczne jest zatem wystąpienie z wnioskiem o dział spadku i zniesienie współwłasności. Opłata sądowa wynosi 1000 zł, ale jeżeli będzie zgoda na zaproponowany podział, opłata wyniesie 300 zł.

 

Jeżeli zdecydowaliby się Państwo na notariusza, wówczas taksa notarialna zostanie ustalona na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Podstawą określenia maksymalnej stawki jest przy działach ogólna wartość majątku podlegającego działowi.

 

Maksymalna stawka wynosi od wartości:

 

  1. do 3000 zł – 100 zł;
  2. powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł;
  3. powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
  4. powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
  5. powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
  6. powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
  7. powyżej 2.000.000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie więcej niż 7500 zł.

 

Innymi słowy przeprowadzenie działu spadku przed sądem, choć trwające dłużej, będzie tańsze, aniżeli przeprowadzenie działu spadku i zniesienia współwłasności przed notariuszem.

 

 

 

 

* Andrzej Kidyba (red.), Elżbieta Niezbecka, Komentarz do art.1039 Kodeksu cywilnego, 2011.11.15

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Czy należy się zachowek od testamentu i darowizny?

Babcia zmarła w 1995 r., ale dwa lata wcześniej przekazała mi część posiadanego majątku w drodze darowizny. Pozostałą część zapisała mi...

Zakres odpowiedzialność obdarowanego wobec spadkobiercy

Siostra dopomina się o zachowek od sprzedaży mieszkania, które zostało przepisane na mnie przez ojca w 1999 r. w formie darowizny. Ponieważ...

Brak kontaktu w najbliższej rodzinie a zachowek

Moi teściowie posiadają mieszkanie. Niestety od paru lat nie mamy kontaktu z teściami i jedyną siostrą męża. Przypuszczamy, że w razie...

Przepisanie mieszkania na osobę niespokrewnioną

Ostatnio zmarł nasz wujek (brat mamy). Był kawalerem i w testamencie zapisał swoje własnościowe mieszkanie osobie obcej. Czy nam (bratankom)...

Jakie kroki należy podjąć by otrzymać zachowek?

Rodzice posiadali dwie odrębne nieruchomości: nieruchomość gruntową zabudowaną budynkiem mieszkalnym oraz nieruchomość gruntową niezabudowaną. Około 20...

Przekazanie spadku za opiekę

Czy przepisanie za opiekę majątku (tzn. mieszkania) na wnuka zwalnia od płacenia zachowku innym spadkobiercom (dzieciom)? W 2007 r. mój biologiczny ojciec...

Zachowek dla córki

Po śmierci moich rodziców mieszkanie przejęła siostrzenica. Czy mam prawo do zachowku?

Przepisanie mieszkania synowi a zachowek dla dzieci zmarłej córki

Miałam dwoje dzieci. Córka zmarła w 2011 roku. Po córce zostało dwoje dzieci. Mamy z mężem mieszkanie własnościowe, które chcemy zapisać po...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »