Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spełnienie woli zmarłej dotyczącej rozporządzenia mieszkaniem

Autor: Grzegorz Gęborek • Opublikowane: 2014-06-23

Opiekuję się mieszkaniem, którego właścicielem była moja krewna. Mieszkanie otrzymała jako darowiznę od swojego taty, nie ma ono aktu własności – w dokumentach zaznaczono, że udziały w kamienicy przechodzą na krewną. Niedawno zmarła ona w USA. Jak wyglądać będzie sprawa spadkowa? Wolą zmarłem było wynajmowanie mieszkania, a potem przekazanie go jej synowi. Tymczasem mąż krewnej zaczyna interesować się spadkiem, choć nigdy nawet nie był w Polsce. Co powinienem zrobić w tej sytuacji, by uszanować wolę zmarłej? Obawiam się, że jej mąż sprzeda to mieszkanie i nic nie da z tej kwoty dziecku.

Z przesłanych dokumentów wynika, że Pana krewna otrzymała darowiznę od swojego ojca, której przedmiotem jest cały udział ojca, w wysokości 21/245, w przedmiotowej nieruchomości. Nadto w obydwu aktach notarialnych zawarto wniosek o dokonanie stosownych wpisów zmian w Księdze Wieczystej, w takiej sytuacji wnioski do sądu składa notariusz. Nie mogę ustalić, czy wpis rzeczywiście nastąpił, gdyż zamazał Pan numer księgi wieczystej, ale nie mam podstaw, by sądzić, że stan prawny nieruchomości nie został uregulowany, a Pana krewna nie została ujawniona jako właściciel w księdze wieczystej. Nadto przesłane skany aktów notarialnych potwierdzają prawo własności Pańskiej krewnej do lokalu.

W Pańskiej sprawie należy rozważyć kwestię dziedziczenia nieruchomości lokalowej położonej w Polsce. Wątpliwości wyniknęły z uwagi na podwójne obywatelstwo (polskie i amerykańskie) krewnej i jej męża oraz amerykańskie obywatelstwo syna Pańskiej krewnej, jak wynika z przesłanych dokumentów. W pierwszej kolejności należy ustalić prawo, które będzie właściwe w sprawie spadkowej.

Nie otrzymałem od Pana informacji, czy krewna sporządziła testament. Jest to istotne, gdyż mogła ona dokonać wyboru prawa właściwego w sprawie spadkowej innego niż prawo polskie, ale nic nie wskazuje, że tak było. Wobec tego właściwym będzie prawo polskie jako prawo ojczyste Pana krewnej.

Osobną kwestią pozostaje jurysdykcja sądu polskiego, który w przypadku nieruchomości lokalowej położonej w Polsce ma jurysdykcję zgodnie z art. 1108 Kodeksu postępowania cywilnego (w skrócie K.p.c.):

„§ 1. Do jurysdykcji krajowej należą sprawy spadkowe, jeżeli spadkodawca w chwili śmierci był obywatelem polskim lub miał miejsce zamieszkania bądź miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej.

§ 2. Do jurysdykcji krajowej należą również sprawy spadkowe, jeżeli majątek spadkowy albo jego znaczna część znajduje się w Rzeczypospolitej Polskiej”.

Wskazał Pan, że docelowo mieszkanie miał otrzymać syn zmarłej. Nie napisał Pan, czy krewna zostawiła testament. W tej sytuacji dojdzie do dziedziczenia ustawowego. Jeżeli w chwili śmierci krewna pozostawała w związku małżeńskim, to co do zasady jej mąż jest również uprawniony do dziedziczenia.

Art. 931 Kodeksu cywilnego:

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych”.

W obecnym stanie prawnym możliwe jest przeprowadzenie postępowania spadkowego przed sądem bądź przed notariuszem.

Jeżeli spadkobierca zdecyduje się na wszczęcie postępowania spadkowego przed sądem właściwym będzie sąd położenia majątku spadkodawcy, a więc w praktyce będzie to sąd właściwy miejscowo z uwagi na położenie nieruchomości. Art. 628 K.p.c.: „do czynności w postępowaniu spadkowym, które należą do zakresu działania sądów, wyłącznie właściwy jest sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część (sąd spadku). W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy”.

W celu wszczęcia postępowania przed sądem w pierwszej kolejności należy złożyć wniosek o nabycie spadku. Co ważne, prawo nie przewiduje określonego terminu na złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku i wniosek można złożyć w każdym czasie. W praktyce dużo spraw spadkowych jest nieuregulowanych przez lata. Jednakże proszę mieć na uwadze, że w skład spadku mogą wchodzić także obowiązki i długi spadkodawczyni, które mogą przekraczać nawet aktywa. W takiej sytuacji możliwym jest odrzucenie spadku, należy jednak zwrócić uwagę na termin do złożenia oświadczenia.

„Art. 1015 § 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba nie mająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”.

Do wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy dołączyć akt zgonu, akt urodzenia syna krewnej oraz akt małżeństwa. Wniosek podlega opłacie w kwocie 50 zł. „Sąd spadku bada z urzędu, kto jest spadkobiercą” (art. 670 KPC). Oznacza to, że sąd będzie ustalał, czy został sporządzony testament oraz krąg spadkobierców. We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wnioskodawca powinien wskazać wszystkich spadkobierców. Sąd przeważnie odbiera tzw. „zapewnienie spadkowe”, jest to oświadczenie spadkobiercy odnośnie istnienia pozostałych spadkobierców oraz testamentu. Jest to stosunkowo wygodne i pozwala uniknąć procedury związanej z ogłoszeniem.

Art. 671 K.p.c. brzmi:

§ 1. Za dowód, że nie ma innych spadkobierców, może być przyjęte zapewnienie złożone przez zgłaszającego się spadkobiercę. 

§ 2. W zapewnieniu zgłaszający się powinien złożyć oświadczenie co do wszystkiego, co mu jest wiadome:

1) o istnieniu lub nieistnieniu osób, które wyłączałyby znanych spadkobierców od dziedziczenia lub dziedziczyłyby wraz z nimi;

2) o testamentach spadkodawcy.

§ 3. Pod względem skutków karnych zapewnienie jest równoznaczne ze złożeniem zeznań pod przyrzeczeniem, o czym sędzia powinien uprzedzić składającego zapewnienie”.

Jeżeli sąd uzna złożone zapewnienie spadkowe za wystarczające, wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Jeżeli będzie ono niewystarczające, to postanowienie może zapaść dopiero po wezwaniu pozostałych spadkobierców przez ogłoszenie. W takim przypadku postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku może być wydane dopiero po upływie sześciu miesięcy ogłoszenia.

Po wydaniu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, jeżeli sąd stwierdzi nabycie spadku przez kilku spadkobierców, można przeprowadzić dział spadku. Dział można przeprowadzić zarówno sądownie, jak i przed notariuszem.

Art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r.:

 

„1. Opłatę stałą w kwocie 500 złotych pobiera się od wniosku o dział spadku, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku, pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 złotych.

2. Opłatę stałą w kwocie 1 000 złotych pobiera się od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności, a jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności, pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 złotych”.

Należy także pamiętać o dopełnieniu formalności w urzędzie skarbowym w zakresie podatku od spadków i darowizn. Syn krewnej podlega zwolnieniu z podatku. Warunkiem jest jednak złożenie formularza SD-Z2 we właściwym urzędzie skarbowym w terminie sześciu miesięcy od chwili nabycia spadku.

Odnośnie Pańskich obaw dotyczących sprzedaży lokalu przez męża krewnej pragnę zauważyć, że syn krewnej odziedziczy część udziału. Natomiast pieczę nad tym majątkiem będzie pełnił jego opiekun prawny – ojciec. Sprzedaż udziału należącego do syna jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, na którą wymagana jest zgoda sądu.

Art. 101 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego:

„§ 1. Rodzice obowiązani są sprawować z należytą starannością zarząd majątkiem dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską.

§ 2. Zarząd sprawowany przez rodziców nie obejmuje zarobku dziecka ani przedmiotów oddanych mu do swobodnego użytku.

§ 3. Rodzice nie mogą bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu ani wyrażać zgody na dokonywanie takich czynności przez dziecko”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Zrzeczenie się dziedziczenia

Mój ojciec wziął kredyt w banku, nie informując nas o tym. Nie posiada żadnego majątku. W tej chwili jest ciężko chory i może niedługo umrzeć. Komornik...

Wezwanie do US w związku z niezapłaconym podatkiem od spadku

Nabyłem spadek po ojcu na mocy postanowienia sądu. Było to kilka lat temu. Mój problem jest taki, że nie złożyłem stosownego zeznania podatkowego. Teraz...

Od jakiego momentu zaczyna biec okres, w którym można odrzucić spadek?

Krewna mojej żony zmarła 1,5 roku temu. Najprawdopodobniej zostawiła sporo długi, więc żona notarialnie odrzuciła spadek. Naszych dzieci (dorosłe córki,...

Sprzedaż spadku i nierówny podział zysków

Ja i brat wystąpiliśmy o zasiedzenie nieruchomości w imieniu zmarłej matki. Sąd wydał postanowienie o zasiedzeniu, obecnie w księdze...

Jak uregulować sprawy spadkowe?

Rodzice pozostawili akty notarialne, w których powołali do dziedziczenia mnie i mojego brata (zmarli w 1986 i 1989 r.). Brat zmarł 7 lat później. Był żonaty,...

Przekazanie domu pozbawiając rodzeństwo prawa do zachowku

W 2000 r. moi rodzice wspólnie kupili dom. Oboje widnieją w KW jako właściciele. W 2008 r. zmarł ojciec, nie pozostawiając testamentu. Oprócz mnie...

Pełnomocnictwo do rachunku w biurze maklerskim

Po mamie zostały akcje zakładu pracy. Mam upoważnienie do rozporządzania tymi akcjami – rachunek w biurze maklerskim. W jaki sposób mogę nimi...

Skomplikowane postępowania spadkowe

Mój mąż zmarł 9 lat temu. Mamy córkę, a mąż miał też syna z pierwszego małżeństwa. Mamy dom, który zbudowany został z pieniędzy...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »