Kategoria: Zachowek
Baner RODO

Porady Prawne przez internet

Masz podobny problem?
Opisz nam go i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spłata zachowku po mamie, jak ustrzec się przed spłatą zachowku po tacie?

Autor: Michał Soćko • Opublikowane: 2018-07-13

Moja mama zmarła w 2015 r. i pozostawiła spisany u notariusza testament, w którym powołała mnie do całości spadku. W jego skład wchodzi połowa nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym. Druga połowa należy do mojego ojca, który nadal żyje. Ojciec postanowił zmienić swój testament (w którym uprzednio powołał do spadku moją siostrę) na moją rzecz – w zamian za opiekę i możliwość dożywotniego mieszkania. Ojciec jest w tym domu zameldowany, lecz kilka lat temu opuścił mamę. Obecnie w tym domu mieszka moja siostrzenica i lokatorka. Zameldowana jest również siostra z mężem, lecz przebywają od kilkunastu lat za granicą. Obok posesji swój dom posiada siostra, lecz go wynajmuje. Testament po mamie nie został otwarty, gdyż ojciec nie chciał się na to zgodzić i musiałam odwołać wizytę u notariusza. Ojciec nalega, żeby mu pomoc, lecz nie mając pewności, że będziemy w tym domu mogli zamieszkać bez lokatorów i osób zameldowanych, wahamy się. W jaki sposób załatwić sprawę spadku po mamie i darowiznę ojca jego części spadku oraz spłatę 1/4 wartości nieruchomości siostrze w kwocie 120 tys. zł, aby siostra już nie mogła się upominać o zachowek, tak po mamie, jak i po ojcu w razie jego śmierci? Czy otwarcie testamentu w sądzie jest korzystniejsze w tej sytuacji, czy też lepiej to przeprowadzić u notariusza? Zaznaczam, że przyjazd siostry na rozprawę może być utrudniony.

Michał Soćko

»Wybrane opinie klientów

 Możliwość uzyskania rzetelnej informacji z domu
Krzysztof, 54 lata
Szybki kontakt z prawnikiem, rzeczowa porada, ludzkie podejście do sprawy. Tacy powinni być prawnicy.
Krzysztof
Jestem bardzo zadowolona z pomocy pana Janusza Polanowskiego której mi udzielił wyczerpującej odpowiedzi.Polecam wszystkim
Wiola
Jak zwykle szybko i rzetelnie.
Joanna
Jestem bardzo zadowolona z porady, jasna wyczerpująca odpowiedz na każde pytanie. Polecam.
Ewa
Dziękuję prawnikowi, który bardzo mi pomógł w zawikłanej dla mnie sprawie, nikt inny jak w "eporady24" nie pomógłby mi lepiej, wielki szacunek dla Pana !!! dziękuję za tak wyczerpujące informacje, opinia dla Pana to 5x2/5 ocen najwyższych, polecam wszystkim zainteresowanych swoimi problemami tylko w : eporady24...
Janina
Odpowiedz udzielona bardzo szybko, precyzyjnie, konkretnie. W końcu zrozumiałam dlaczego tak a nie inaczej mam postąpić. Jestem bardzo zadowolona z porady.
Agnieszka
Kompetentna i szybka odpowiedź powołująca się na konkretne przepisy prawne i orzeczenia Sądu. Miły kontakt Ekspertem.
Ewa, nauczyciel
O pomoc prawna zwracałam się już dwukrotnie. Pytania dotyczyły różnych zagadnień. W obu przypadkach otrzymałam profesjonalne, wyczerpujące odpowiedzi . Wytłumaczono mi moje prawa i obowiązki. Za każdym razem po zadaniu dodatkowych pytań na mój panel przychodziła informacja, która rozwiewała moje wątpliwości. Odpowiedzi są udzielane prawie natychmiast. 
Elżbieta
Jestem bardzo zadowolony ze szczegółowej i szybkiej odpowiedzi 
Piotr, logistyk, 49 lat
Bardzo dziękuję za odpowiedź, która wyjaśniła wszystkie moje wątpliwości. Szybka i fachowa porada, bez wychodzenia z domu. Sprawa godna polecenia każdemu, kto takiej pomocy potrzebuje!
Teresa
Odpowiedz byla wyczerpująca i pomocna w mojej sytuacji.
Stanisława
Super!!! Odpowiedz na pytanie sprawnie i szybko zostało załatwione.
Gabriela, ekonomista. 61 lat
Szybka wyczerpującą porada, cena przystępna
Andrzej, kierownik wsparcia, 64 lata
Korzystam od czasu do czasu i otrzymuję wyczerpujące odpowiedzi.
Aleksandra
Dziękuję za udzielenie wyczerpującej informacji
lidia
Szybkość udzielenia porady bez wychodzenia z domu
Anna, 60 lat, księgowa
Bardzo szybkie i wyczerpujące odpowiedzi na zadane pytania. Dodatkowym atutem jest możliwość zadawania pytań dodatkowych związanych z poruszaną kwestią.
Daniel, 45 lat
5 piszę to jako b. doświadczony człowiek m.in. nauczyciel, socjolog, politolog, oficer LWP, ale kiedyś skończyłem 2- lata szkołę naczelników więzień itd, itd.
Franciszek, 77 lat
Dziękuję bardzo. 
Zdzisław
Pani Radca Prawny Katarzyna Nosal jest osobą bardzo kompetentną, wyrozumiałą i podchodzącą do sprawy w sposób rzetelny. Porada opisana dokładnie językiem zrozumiałym dla osoby nie operującej w sferze prawa i ustaw. Jestem bardzo zadowolony z porad i szczerze polecam porady prawne u Pani prawnik i portalu. 
Piotr, funkcjonariusz publiczny, 43 lata
Dziękuję za profesjonalne doradztwo. Ocena 5
Cecylia
Jestem bardzo zadowolona, szczegółowe, wyczerpujące odpowiedzi, bez problemu mogłam zadawać pytania dodatkowe aż dowiedziałam się wszystkiego, co chciałam wiedzieć.
Natalia
odpowiedz jest wyczerpująca i dla mnie jasna, dziekuje
Irena
Serdecznie dziękuję. Opinia bardzo czytelna i zrozumiała. Jeszcze raz dziękuję Panie Mecenasie. 
Dora
Szybko sprawnie i rzeczowo. Polecam każdemu, kto chce skonfrontować swoje rozumienie problemów prawnych z niezależną opinią prawnika. 
Andrzej
Odpowiedź była bardzo konkretna , rzeczowa i wyczerpująca. Odpowiedź na dodatkowe pytanie i wizyta u notariusza z aktualnymi dokumentami pomogła mi podjąć końcową decyzję , na złożenie sprawy do sądu o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Pani stwierdzenie na początku odpowiedzi , że sprawa jest szczególnie złożona sprawdziło się, bo i notariusz to potwierdził i skierował mnie do sądu. Dziękuję za wyjaśnienie problemu i trafne odpowiedzi.
Adam, emeryt
Bardzo dobra
Ala
Pytanie i wyczerpująca odpowiedź, a przecież tego właśnie chce zainteresowany. Brawo.
Marek
Bardzo szybka i rzetelna odpowiedz , na oba pytania otrzymałam wyczerpujące informacje. Bardzo dziękuję.Polecam.
Małgorzata, pedagog terapeuta

Na początek wyjaśnię, że nie jest konieczna wola Pani ojca co do otwarcia, ogłoszenia i stwierdzenia nabycia spadku z testamentu po Pani mamie. Jedyne, co musi Pani zrobić, to taki wniosek skierować do sądu (nie do notariusza) i wskazać oczywiście wszystkich uczestników takiego postępowania (podać ich adres zamieszkania oraz akty urodzenia i małżeństwa). Sąd w tym postępowaniu nie wymaga stawiennictwa wszystkich, ale sprawdza, czy każdy ze spadkobierców ustawowych został prawidłowo wezwany na rozprawę. Jest więc pewien sposób na spadkobierców, którzy nie chcą się dobrowolnie stawić u notariusza.

Co do otwarcia, ogłoszenia i stwierdzenia nabycia spadku, jak już wspominałem, korzystniejsze będzie przeprowadzenie tej sprawy w sądzie. Sąd nie będzie pytał, czy Pani siostra może się stawić, a będzie jedynie sprawdzał, czy Pani siostra została należycie zawiadomiona.

Co do zachowku po Pani mamie, niewątpliwie będzie musiała Pani go zapłacić, chyba że Pani siostra również otrzymała od Pani mamy jakiś majątek albo w formie darowizny, zapisu bądź w innej formie. Jeżeli nie, to Pani siostra może żądać od Pani zachowku. Zgodnie bowiem z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.”

Zatem Pani siostra może żądać połowy tego, co dziedziczyłaby, gdyby nie został sporządzony testament. Oczywiście zachowek ma być wypłacony w środkach pieniężnych. Jeżeli zaś dojdzie do porozumienia co do kwoty, powinna Pani sporządzić ugodę z siostrą, że zrzeka się wszelkich roszczeń w stosunku do Pani z tytułu zachowku po mamie.

W praktyce często bywa tak, że osoby najpierw otrzymują określoną kwotę, a potem przed sądem żądają więcej, powyższa ugoda powinna załatwić przyszłe roszczenia w tym zakresie.

Co do uregulowania kwestii spadku po ojcu, to musiałbym mieć jasność, czy już za życia ma Pani przejąć jego majątek, czy też ma być on Pani przepisany w formie testamentu. Dla Pani najlepiej jest nabyć część po ojcu już za jego życia, ale nie drogą darowizny, gdyż od darowizny siostrze będzie musiała Pani zapłacić zachowek. Lepszym sposobem dla zapewnienia ojcu dożywotniej opieki i uniknięcia zapłaty siostrze zachowku jest zawarcie z ojcem umowy dożywocia. Oczywiście dotyczy to jedynie nieruchomości lub udziału w nieruchomości.

Umowa dożywocia jest najlepszym sposobem, żeby uchronić się przez wypłatą ewentualnego zachowku.

Według art. 908 § 1 K.c. – jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Stosownie do art. 908 § 2 K.c.: jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia.

Jak więc wynika z przepisów, w zamian za przeniesienie na Pani rzecz własności nieruchomości zobowiąże się Pani do opieki nad ojcem, dostarczania mu środków utrzymania, mieszkania itp.

Z przepisów Kodeksu cywilnego wynika, że strony umowy dożywocia mogą swobodnie kształtować treść obowiązków nakładanych na nabywcę nieruchomości w związku z umową dożywocia. W takiej umowie strony same określają, co należy rozumieć pod pojęciem dożywotniego utrzymania. Dopiero w braku postanowień umownych ważne są obowiązki określone w art. 908 K.c.

Umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem (darowizną) i dlatego, jeżeli zostanie zawarta, Pani siostra nie będzie mogło żądać zachowku od wartości nieruchomości zbytej na rzecz Pani tą umową (tak jakby to miało miejsce w przypadku darowizny czy dziedziczenia testamentowego).

Wartości nieruchomości przeniesionej przez spadkodawcę na nabywcę w zamian za dożywotnie utrzymanie, tj. wykonywanie umowy dożywocia, nie dolicza się do substratu zachowku. Dożywocie jest umową wzajemną i odpłatną, i również przy liberalnym pojmowaniu darowizny w rozumieniu przepisów o zachowku nie może ona mieć znaczenia z tego punktu widzenia. Tak też stwierdził Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2006 r. (VI ACa 99/2006).

Nawet w razie obiektywnej niewspółmierności świadczeń nie ma tutaj częściowej darowizny (Z. Policzkiewicz-Zawadzka, Umowa o dożywocie, Warszawa 1971, s. 56 i n.; Z. Radwański, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 8, Prawo zobowiązań. Część ogólna, Warszawa 2004, s. 618; odmiennie: J. Hubert, Darowizna połączona z dożywociem, PN 1948, t. 1, s. 451-452; J. Korzonek, glosa do orzeczenia SN z 28 czerwca 1945 r., C I 5/45, PiP 1946, nr 5-6, s. 185; W. Hans, Dożywocie w nowym kodeksie cywilnym, NP 1965, nr 4, s. 377).

Zawarcie umowy dożywocia jest najlepszym sposobem na uniknięcie zapłaty zachowku po śmierci Pani ojca. Po spisaniu umowy dożywocia nie będzie Pani musiała płacić zachowku na rzecz siostry, oczywiście od części ojca.

Co do zameldowania i zamieszkania rodziny w domu, niestety będzie musiała Pani zażądać opuszczenia przez nich nieruchomości, a w razie odmowy wnieść sprawę o eksmisję.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Dwie darowizny notarialne i jedna bez potwierdzenia a zachowek

W 2007 roku darowizną notarialną rodzice podarowali bratu dom, w którym zamieszkuje ze swoją rodziną. Mnie, córce, rodzice podarowali mieszkanie, gdzie ustanowiona została na rzecz rodziców dożywotnia służebność. Ja mieszkam w innym mieszkaniu. Drugi brat (posiadający swoje mieszkanie), za jego zgodą, dostał od rodziców w ramach darowizny 20 000 zł do ręki bez żadnego poświadczenia. W 2009 roku zmarła mama, tato jeszcze żyje. Czy po śmierci taty brat, który nie został obdarowany notarialnie. może wystąpić jeszcze z jakimkolwiek roszczeniem?

Z testamentu dziedziczy siostrzenica, komu należy się zachowek?

Siostra mojej mamy (bezdzietna panna) na mocy testamentu powołała mnie do całości spadku. Rodzice cioci już nie żyją. Przy życiu pozostało jej rodzeństwo i dzieci po zmarłym bracie. Czy osoby te mogą dochodzić ode mnie zachowku?

Zachowek dla dzieci z pierwszego małżeństwa, kiedy się należy?

Mój mąż po śmierci swojego ojca darował swojej matce cały odziedziczony po nim ustawowo spadek. Jego matka w testamencie zapisała synowej, czyli mnie, cały swój majątek. Mąż ma dwoje dzieci z poprzedniego małżeństwa, czy w związku z tym po śmierci mojej teściowej jego dzieci będą miały prawo do ubiegania się ode mnie zachowku? Jeśli tak, co można zrobić, żeby temu zapobiec?

Roszczenia majątkowe syna jeszcze za życia rodzica, czy uzasadnione?

Wychowała mnie babcia, która następnie darowała mi swoje mieszkanie. Obecnie babcia ma 80 lat i ze względu na pogarszający się stan jej zdrowia zabrałam ją do siebie, aby się nią opiekować, natomiast darowane mieszkanie sprzedałam. Jej syn wnosi o należną część za sprzedane mieszkanie, pomimo tego że babcia żyje, a on nie ma zamiaru się nią opiekować. Czy ma do tego prawo?

Spadkobierca testamentowy nie dożył otwarcia spadku, co z zachowkiem?

Początkiem tego roku, w odstępie dwóch miesięcy zmarli moi dziadkowie. Oboje w 2004 r. spisali testamenty, dzieląc w nich po połowie swój majątek między jedyne dzieci – moją mamę i ciotkę. Mama zmarła 7 lat temu, jestem jej jedyną spadkobierczynią. Sąd przyznał cały spadek po dziadkach ciotce. Czy w tej sytuacji przysługuje mi wobec ciotki roszczenie o zachowek?

Niezrealizowana obietnica brata spłaty z gospodarstwa rolnego

Przed laty, kiedy rodzice przechodzili na emeryturę, gospodarstwo rolne zostało przekazane bratu (przepisy nie przewidywały możliwości przeniesienia prawa na kilkoro dzieci). Wówczas brat zobowiązał się, że spłaci mnie i siostrę w częściach, które nam się należały (gdyby nie doszło do przeniesienia prawa). Nigdy nie spełnił swojej obietnicy. Od tego czasu minęło 30 lat, a brat zmarł. Czy można domagać się zapłaty od jego następców prawnych – dzieci i żony?

Testament ojca z zapisem wszystkiego dla siostry a zachowek dla pozostałych

Rodzice byli rozwiedzeni. Pół domu otrzymałam w darowiźnie od mamy. Tata ożenił się po raz drugi, zamieszkał w Niemczech. Niedawno zmarł, zostawiając testament, w którym wszystko, co posiadał, zapisał mojej siostrze, czyli swoją połowę domu oraz meble, samochód. Jest już postanowienie sądowe o nabyciu spadku przez siostrę. Nie mamy więcej rodzeństwa. Komu i w jakiej wysokości należy się zachowek: pierwszej żonie, drugiej żonie? Czy należy się również mnie?



Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »