Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spłata długu mieszkaniowego rodziców

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-08-31

Spłaciłam dług mieszkaniowy rodziców (30 tys. zł), teraz rodzice chcą wykupić to mieszkanie. Oferuję im przekazanie całej kwoty na zakup. W zamian rodzice chcą, by mieszkanie po ich śmierci było tylko moje. Obawiam się jednak, że siostra będzie chciała spłaty. Jak tego uniknąć?

Jak rozumiem, Pani rodzice chcą, aby Pani nabyła jako jedyna na własność nieruchomość oraz żeby Pani siostra nie miała prawa do tzw. zachowku.

Jeśli każdy z rodziców sporządzi testament na wypadek swojej śmierci lub poczyni darowiznę na Pani rzecz, pomijając Pani siostrę, to wówczas siostra będzie miała prawo żądania zachowku od Pani od wartości poczynionej darowizny.

Krąg osób uprawnionych do zachowku reguluje art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.):

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo jego uzupełnienia”.

Dopiero w sytuacji, gdy uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku w jeden z powyższych sposobów, przysługuje mu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do jego pokrycia.

O zachowku możemy mówić jedynie po śmierci spadkodawcy. Tak więc po śmierci każdego z rodziców siostra będzie mogła domagać się zachowku od zapisanego w testamencie majątku na rzecz Pani lub od ewentualnej darowizny, jeśli Pani rodzice takowej dokonają.

Zgodnie z art. 992. K.c.: „przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczania zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców, którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni”.

Prawo polskie przewiduje trzy możliwości, żeby uchronić się przed wypłatą ewentualnego zachowku. Są to:

1.  Umowa dożywocia (art. 908 § 1 K.c.)

Umowa dożywocia jest najlepszym sposobem ażeby uchronić się przez wypłatą zachowku.

Według art. 908 § 1 K.c. „jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym”.

Stosownie do art. 908 § 2 K.c.: „jeżeli w umowie o dożywocie nabywca nieruchomości zobowiązał się obciążyć ją na rzecz zbywcy użytkowaniem, którego wykonywanie jest ograniczone do części nieruchomości, służebnością mieszkania lub inną służebnością osobistą albo spełniać powtarzające się świadczenia w pieniądzach lub w rzeczach oznaczonych co do gatunku, użytkowanie, służebność osobista oraz uprawnienie do powtarzających się świadczeń należą do treści prawa dożywocia”.

Z przepisów K.c. wynika, że strony umowy dożywocia mogą swobodnie kształtować treść obowiązków nakładanych na nabywcę nieruchomości w związku z umową dożywocia. W umowie dożywocia strony same określają, co należy rozumieć pod pojęciem dożywotniego utrzymania. Dopiero w braku postanowień umownych wchodzą obowiązki określone w art. 908 K.c.

Umowa dożywocia nie jest bezpłatnym przysporzeniem (darowizną) i dlatego, jeżeli zostanie zawarta, siostra nie będzie mogła żądać zachowku od wartości nieruchomości zbytej na Pani rzecz tą umową (co miałoby miejsce w przypadku zwykłej darowizny czy dziedziczenia testamentowego).

Wartości nieruchomości przeniesionej przez spadkodawcę na nabywcę w zamian za dożywotnie utrzymanie, tj. w wykonaniu umowy dożywocia, nie dolicza się do substratu zachowku. Dożywocie jest umową wzajemną i odpłatną, więc również przy liberalnym ujmowaniu darowizny w rozumieniu przepisów o zachowku nie może ona mieć znaczenia z tego punktu widzenia. Tak też stwierdził Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 19 lipca 2006 r. (sygn. akt VI ACa 99/2006).

2. Wydziedziczenie spadkobiercy, tj. pozbawienie go prawa do zachowku

Wydziedziczenie jest uregulowane w art. 1008 K.c. Zgodnie z tym przepisem: „spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawnieni:

wbrew woli spadkodawcy postępują uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

dopuścili się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności, albo rażącej obrazy czci;

uporczywie nie dopełniają względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych”.

Jak wynika z przytoczonego przepisu, wydziedziczenie może zostać dokonane jedynie w testamencie. Nieważność tego dokumentu pociąga za sobą nieważność wydziedziczenia.

Artykuł 1008 K.c. zawiera szczegółowe oraz wyczerpujące wyliczenie przyczyn wydziedziczenia.

W kwestii wydziedziczenia należy pamiętać, że samo wskazanie w testamencie, iż spadkodawca wydziedzicza spadkobiercę, i podanie przyczyny wydziedziczenia nie jest wystarczające dla skuteczności wydziedziczenia. Dla skuteczności wydziedziczenia konieczne jest, aby przyczyny będące podstawą wydziedziczenia istniały w rzeczywistości.

Jeżeli więc spadkodawca w testamencie wydziedzicza jakąś osobę, lecz wskazane przez niego w testamencie przyczyny nie mają faktycznie miejsca, to wówczas wydziedziczenie nie będzie skuteczne i osoba według testamentu wydziedziczona będzie mogła skutecznie ubiegać się o zachowek.

Powinna Pani pamiętać, że jeśli Pani siostra będzie miał swoje dzieci i dalszych zstępnych w chwili śmierci rodziców, to jeżeli wydziedziczenie zawarte w testamencie będzie skuteczne, o zachowek będą mogły wystąpić dzieci wydziedziczonej. Jak stanowi bowiem art. 1011 K.c., „zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę”.

3. Zrzeczenie się przez siostrę dziedziczenia po śmierci Pani rodziców

Zrzeczenie takie może być dokonane wyłącznie przez umowę w formie aktu notarialnego.

Według art. 1048 K.c. „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

Stosownie do art. 1049 § 1 K.c. „zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej”. Według § 2 tego art. „zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku”.

Do zawarcia umowy o zrzeczenie się spadku konieczna jest wola zarówno spadkodawcy, jak i spadkobiercy (czyli Pani rodziców i Pani siostry).

Podsumowując, wydaje się, że najlepszym sposobem w Pani sprawie, ażeby uniknąć spłaty siostry w przyszłości, jest spisanie z rodzicami umowy dożywocia lub spisanie umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia przez rodziców i siostrę.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Sprawa rozwodowa i spadkowa - w jakiej kolejności?

Moja mama zmarła miesiąc temu. Odziedziczę po niej dom. Jestem w związku małżeńskim, obecnie przed rozwodem. Chcę przeprowadzić sprawę rozwodową...

Niejasna metryka z USC a spadek

Syn krewnej poczęty nieślubnie dostał nowe nazwisko po mężu krewnej (w USC). W metryce jest napisane inne imię ojca (biologicznego), a nazwisko...

Kto będzie mógł dostać spadek?

Zmarła moja ciotka. Razem z mężem byli właścicielami mieszkania. Aktualnie jej mąż chce zrobić zapis tego mieszkania na mnie. Nie mieli oni żadnych...

Kolejne dziedziczenie w rodzinie

Rodzice przekazali gospodarstwo rolne mi i siostrze. Rodzice już nie żyją. Pół roku temu siostra zmarła; miała męża i dwoje dzieci. Czy należy...

Przekazanie mieszkania i możliwość dalszego zamieszkiwania

Mój brat stał się jedynym właścicielem mojej mamy mieszkania (darowizna). Jeśli mój brat przedwcześnie umrze, to czy moja matka będzie mogła zajmować to...

Uzyskanie prawa do mieszkania spółdzielczego lokatorskiego po latach od śmierci najemcy

24 lata temu zmarł nasz tata, do dzisiaj nie przeprowadzono sprawy spadkowej. Tata nie posiadał żadnego majątku, ale był członkiem spółdzielni mieszkaniowej...

Wcześniejsza ignorancja sióstr i obecne domaganie się spłaty

Jestem w 1/4 właścicielką domu po rodzicach (spadek). Mieszkam w nim z moją rodziną i ogromnym nakładem dokonaliśmy remontu. Siostry...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »