Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spłata krewnych z powodu dziedziczenia testamentowego

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-10-07

W zeszłym tygodniu zmarła moja babcia, która w testamencie uczyniła mnie spadkobiercą swojego mieszkania. Babcia miała dwie córki, tj. nieżyjącą już moją mamę oraz moją ciocię (a ona ma też syna). Ja jestem jedynakiem. Czy muszę spłacić ciocię i kuzyna? Ile im się należy?

Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:

  1. zmarła Pana babcia pozostawiając testament na Pana rzecz;
  2. zmarła miała dwie córki, z których jedna (Pana matka) zmarła jeszcze przed Pana babcią.

Zgodnie z przepisem art. 991 § 1 ustawy Kodeks cywilny „zstępnym (dzieciom, wnukom itd.), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – 2/3 wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Zachowek jest zatem roszczeniem, którego można dochodzić przed sądem, przysługuje zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, niepowołanym do dziedziczenia wskutek pozostawienia przez spadkodawcę niekorzystnego dla nich testamentu, o wypłatę wartości części udziału spadkowego, który by im przypadał przy dziedziczeniu ustawowym (w przypadku braku testamentu).

Mając powyższe na uwadze, stwierdzam, że żyjącej córce Pana babci pozbawionej udziału w spadku po matce – wskutek pozostawienia przez nią niekorzystnego dla niej testamentu – przysługuje od Pana zachowek, zgodnie z cytowanym wyżej art. 991 § 1.

Wyliczmy teraz należny Pana ciotce zachowek.

Udział każdego z dzieci zmarłej (zakładam, że mąż babci nie żył w chwili jej śmierci) przy dziedziczeniu ustawowym (czyli gdyby nie było testamentu) wynosiłby po 1/2 udziału w spadku po babci.

Gdy dziecko nie dożyje chwili śmierci swojego rodzica (tak jak ma to miejsce w odniesieniu do Pana mamy), udział spadkowy, który by mu przypadł w wyniku dziedziczenia ustawowego, przypada jego zstępnym (dzieciom, wnukom itp.), czyli Panu.

Wobec tego należny zachowek po babci dla Pana cioci wynosi albo 1/3 (1/2 x 2/3) – jeżeli ciocia w chwili śmierci babci była trwale niezdolna do pracy, albo 1/4 (1/2 x 1/2) – w pozostałych wypadkach, udziału w spadku po babci.

Aby obliczyć kwotową wartość należnego cioci zachowku, należy w pierwszej kolejności ustalić wartość spadku po babci. Należy więc ustalić wartość przedmiotów i praw majątkowych wchodzących w skład spadku po babci.

Zgodnie z orzecznictwem sądowym wartość spadku ustala się według cen z daty orzekania o roszczeniach z tytułu zachowku (tak w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1985 r., sygn. akt III CZP 75/84).

Zwracam uwagę, że roszczenie o zachowek, tak jak każde roszczenie majątkowe (tzn. posiadające wymierną wartość materialną), podlega przedawnieniu (art. 117 § 1 Kodeksu cywilnego). Oznacza to, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że wyraźnie zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.

Zgodnie z przepisem art. 1007 § 1 „roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu”.

Reasumując, Pana ciocia niewątpliwie jest osobą uprawnioną do zachowku i może wystąpić do Pana z takim żądaniem w ciągu 5 lat od dnia otwarcia testamentu. Jeśli Pana ciocia wystąpi do Pana z takim żądaniem, to radziłabym Panu porozumieć się z ciocią i dobrowolnie zapłacić zachowek. W taki sposób uniknie Pan procesu sądowego i sporych kosztów, które Pan będzie musiał ponieść. Proszę bowiem mieć na uwadze, że strona przegrywająca sprawę ponosi wszystkie koszty procesu, które nie są małe.

Ponadto radziłabym Panu jak najszybciej otworzyć testament po babci w sądzie lub u notariusza. Przepisy przewidują bowiem obowiązek złożenia testamentu przez osobę, która go posiada. Zgodnie z dyspozycją przepisu art. 646 Kodeksu postępowania cywilnego każda osoba, u której znajduje się testament, obowiązana jest złożyć go w sądzie spadku (czyli sądzie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy), gdy dowie się o śmierci spadkodawcy. Za ukrywanie testamentu grozi grzywna.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Ostatnia wola w testamencie

Jestem w trakcie rozwodu. Chciałabym sporządzić testament , w którym moim spadkobiercą uczyniłabym ojca, ale gdyby nie mógł lub nie chciał...

Nie mogę znaleźć zmienionego testamentu

Moja partnerka zmarła nagle 10 lutego 2014 r. po ciężkiej chorobie. Nie zdążyliśmy wziąć ślubu. Zanim się poznaliśmy, partnerka sporządziła testament...

Zachowek dla dzieci wydziedziczonego

Zostałam wydziedziczona przez moją matkę. Z tego powodu cały spadek (o wartości ok. 200 000 zł) przypadł mojej siostrze. Matka nie...

Procentowy podział spadku w testamencie

Tata (który był wdowcem) zmarł dwa miesiące temu. Majątek, tj. mieszkanie własnościowe (bez księgi wieczystej) i działkę podzielił między nas...

Spadek po ciotce

Zmarła moja ciotka, która zostawiła testament notarialny i wskazała mnie jako spadkobiercę. Nie miała dzieci, a jej majątkiem było gospodarstwo...

Dziedziczenie między rodzeństwem

Zmarła moja siostra, która była wdową. Nasi rodzice nie żyją, a siostra zostawiła swojego pełnoletniego syna. Dawniej wspomagałem siostrę finansową....

Dwa testamenty notarialne rodziców

Przypadkiem zapoznałem się z testamentami notarialnymi moich rodziców. Okazało się, że cały swój majątek (dom) przepisali na moją siostrę, ja...

Testamenty wzajemne między małżonkami

Sprawa dotyczy zabezpieczenia się małżonków w przypadku śmierci poprzez testamenty wzajemne. Moja żona i ja jesteśmy małżeństwem po raz drugi....

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »