Indywidualne porady prawne

Pliki można dodać w kolejnym kroku
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!

Spłata z majątku spadkowego

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-04-11

Matka zmarła w 2008 roku. Nieruchomości zostały przejęte przez bratanicę, ale nie wiem, czy oficjalnie i czy to jest pewne. Z tego co wiem, nie było żadnej sprawy sądowej, żadnego powiadomienia. Ja jestem inwalidą 1 grupy, jest mi ciężko. Jakie są możliwości spłata z majątku po matce zachowku dla mnie? Brat i jego dzieci zagarnęły wszystko i nie chcą się dzielić.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Zachowek jest to część spadku należna osobom najbliższym zmarłemu niezależnie od tego, kto został przez niego powołany do spadku w testamencie. Ustanowienie prawa do zachowku opiera się na założeniu, że każdy człowiek w razie śmierci ma moralny obowiązek pozostawienia choćby części majątku swoim najbliższym.

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Według § 2 art. 991 K.c.: „Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

W praktyce zachowek może być egzekwowany wtedy, gdy zmarły pozostawił testament, (w którym albo w ogóle pominął osoby najbliższe, albo zapisał im zbyt małą część majątku) lub rozporządził za życia swoim majątkiem w drodze umowy darowizny.

Problem zachowku nie istnieje, gdy osoby do niego uprawnione otrzymają w spadku po zmarłym lub w formie darowizny część majątku równą lub wyższą od tej, jaka należałaby się im z racji zachowku.

Jak wynika z powyższego jest Pan niewątpliwie osobą uprawnioną do zachowku, jeśli mama nieodpłatnie przekazała nieruchomość na rzecz bratanicy (darowizna, testament), a Pan nie otrzymał od mamy ani za jej życia, ani po jej śmierci spadku, który pokryłby należny Panu zachowek.

Jeżeli zmarła przepisała bratanicy nieruchomość odpłatnie (np. w drodze umowy dożywocia), to niestety nie ma szans, żeby otrzymać jakąkolwiek spłatę z majątku spadkowego po mamie.

Aby mieć podstawę do wystąpienia z żądaniem wypłaty zachowku, musi Pan mieć pewność, za pomocą jakiej umowy nieruchomość została bratanicy przekazana. Proszę zatem w pierwszej kolejności ustalić (np. w księdze wieczystej nieruchomości), na jakiej podstawie otrzymała ją bratanica. Może się okazać, że zmarła nie poczyniła żadnej darowizny, ani nie spisała testamentu na rzecz bratanicy. W takiej sytuacji nieruchomość, która należała do zmarłej, weszła w skład masy spadkowej i została odziedziczona przez jej spadkobierców. Pan jako syn zmarłej jest powołany do spadku w pierwszej kolejności, co wynika wprost z art. 931 K.c., cytuję:

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.”

Wracając do tematu zachowku, w Pana sprawie mogą mieć miejsce różne warianty:

  1. Pana mama darowała bratanicy nieruchomość (jeżeli taka darowizna została dokonana, to stosowny wpis znajdzie Pan w księdze wieczystej nieruchomości);
  2. Został spisany testament na rzecz bratanicy.

Ad. 1. Zakładając, że zmarła darowała nieruchomość, to istotna będzie kwestia ustalenia, kiedy taka darowizna została dokonana, bowiem ma to znaczenie w kwestii zachowku, ponieważ:

a. Jeśli bratanica nie jest spadkobiercą ani osobą uprawnioną do zachowku po śmierci Pana mamy, a darowizna została dokonana przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), to Panu nie będzie należał się zachowek.

Według bowiem art. 994 § 1 K.c., przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

b. W sytuacji gdy od dnia poczynienia darowizny a śmierci mamy nie minęło więcej niż 10 lat, to ta darowizna będzie doliczana do spadku, jednakże warto również przy tym uwzględnić art. 1007 K.c. cytuję:

„Roszczenie o zachowek wygasa po pięciu latach od chwili ogłoszenia testamentu lub otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy).”

Z powyższych przepisów wynika, że nawet jeśli zmarła poczyniła darowiznę na rzecz bratanicy przed upływem 10 lat, licząc od jej śmierci, a wystąpi Pan o zachowek, to bratanica może powołać się na przedawnienie roszczenia o zachowek, a co za tym idzie – przegra Pan sprawę.

Ad. 2. W sytuacji gdyby się okazało, że zmarła pozostawiła testament, który nie został otwarty i ogłoszony, to bieg przedawnienia o zachowek jeszcze się nie rozpoczął i będzie Pan mógł ubiegać się o zachowek od ewentualnej darowizny (pod warunkiem że darowizna została dokonana mniej niż 10 lat od śmierci zmarłej a bratanica nie jest osobą uprawnioną do spadku lub zachowku lub testamentu na rzecz). Jeśli bratanica jest powołana do spadku lub jest osobą uprawnioną do zachowku, to 10-letni termin nie będzie miał zastosowania w sprawie i będzie Pan mógł po ogłoszeniu testamentu domagać się zachowku od bratanicy.

Reasumując, w Pana sprawie, żeby starać się o zachowek, należy w pierwszej kolejności sprawdzić księgę wieczystą nieruchomości, żeby dowiedzieć się, czy nieruchomość została przepisana na rzecz bratanicy, a jeśli tak, to na jakiej podstawie.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) w formularzu poniżej  ▼▼▼


Indywidualne porady prawne

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny

Komentarze (0):



Uwaga!
Szanowni Państwo!
Nasi prawnicy nie odpowiadają na pytania zadawane w formie komentarza pod tekstem. Jeśli chcą Państwo powierzyć swój problem naszym prawnikom, prosimy kliknąć tutaj >>


Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy

Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Zadaj pytanie »

eporady24.pl

prawo-budowlane.info

odpowiedziprawne.pl

Szukamy prawnika »