Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Spłata z majątku spadkowego

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-04-11

Matka zmarła w 2008 roku. Nieruchomości zostały przejęte przez bratanicę, ale nie wiem, czy oficjalnie i czy to jest pewne. Z tego co wiem, nie było żadnej sprawy sądowej, żadnego powiadomienia. Ja jestem inwalidą 1 grupy, jest mi ciężko. Jakie są możliwości spłata z majątku po matce zachowku dla mnie? Brat i jego dzieci zagarnęły wszystko i nie chcą się dzielić.

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Zachowek jest to część spadku należna osobom najbliższym zmarłemu niezależnie od tego, kto został przez niego powołany do spadku w testamencie. Ustanowienie prawa do zachowku opiera się na założeniu, że każdy człowiek w razie śmierci ma moralny obowiązek pozostawienia choćby części majątku swoim najbliższym.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (K.c.) zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się – jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Według § 2 art. 991 K.c.: „Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

W praktyce zachowek może być egzekwowany wtedy, gdy zmarły pozostawił testament, (w którym albo w ogóle pominął osoby najbliższe, albo zapisał im zbyt małą część majątku) lub rozporządził za życia swoim majątkiem w drodze umowy darowizny.

Problem zachowku nie istnieje, gdy osoby do niego uprawnione otrzymają w spadku po zmarłym lub w formie darowizny część majątku równą lub wyższą od tej, jaka należałaby się im z racji zachowku.

Jak wynika z powyższego jest Pan niewątpliwie osobą uprawnioną do zachowku, jeśli mama nieodpłatnie przekazała nieruchomość na rzecz bratanicy (darowizna, testament), a Pan nie otrzymał od mamy ani za jej życia, ani po jej śmierci spadku, który pokryłby należny Panu zachowek.

Jeżeli zmarła przepisała bratanicy nieruchomość odpłatnie (np. w drodze umowy dożywocia), to niestety nie ma szans, żeby otrzymać jakąkolwiek spłatę z majątku spadkowego po mamie.

Aby mieć podstawę do wystąpienia z żądaniem wypłaty zachowku, musi Pan mieć pewność, za pomocą jakiej umowy nieruchomość została bratanicy przekazana. Proszę zatem w pierwszej kolejności ustalić (np. w księdze wieczystej nieruchomości), na jakiej podstawie otrzymała ją bratanica. Może się okazać, że zmarła nie poczyniła żadnej darowizny, ani nie spisała testamentu na rzecz bratanicy. W takiej sytuacji nieruchomość, która należała do zmarłej, weszła w skład masy spadkowej i została odziedziczona przez jej spadkobierców. Pan jako syn zmarłej jest powołany do spadku w pierwszej kolejności, co wynika wprost z art. 931 K.c., cytuję:

„§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.”

Wracając do tematu zachowku, w Pana sprawie mogą mieć miejsce różne warianty:

  1. Pana mama darowała bratanicy nieruchomość (jeżeli taka darowizna została dokonana, to stosowny wpis znajdzie Pan w księdze wieczystej nieruchomości);
  2. Został spisany testament na rzecz bratanicy.

Ad. 1. Zakładając, że zmarła darowała nieruchomość, to istotna będzie kwestia ustalenia, kiedy taka darowizna została dokonana, bowiem ma to znaczenie w kwestii zachowku, ponieważ:

a. Jeśli bratanica nie jest spadkobiercą ani osobą uprawnioną do zachowku po śmierci Pana mamy, a darowizna została dokonana przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), to Panu nie będzie należał się zachowek.

Według bowiem art. 994 § 1 K.c., przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku.

b. W sytuacji gdy od dnia poczynienia darowizny a śmierci mamy nie minęło więcej niż 10 lat, to ta darowizna będzie doliczana do spadku, jednakże warto również przy tym uwzględnić art. 1007 K.c. cytuję:

„Roszczenie o zachowek wygasa po pięciu latach od chwili ogłoszenia testamentu lub otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy).”

Z powyższych przepisów wynika, że nawet jeśli zmarła poczyniła darowiznę na rzecz bratanicy przed upływem 10 lat, licząc od jej śmierci, a wystąpi Pan o zachowek, to bratanica może powołać się na przedawnienie roszczenia o zachowek, a co za tym idzie – przegra Pan sprawę.

Ad. 2. W sytuacji gdyby się okazało, że zmarła pozostawiła testament, który nie został otwarty i ogłoszony, to bieg przedawnienia o zachowek jeszcze się nie rozpoczął i będzie Pan mógł ubiegać się o zachowek od ewentualnej darowizny (pod warunkiem że darowizna została dokonana mniej niż 10 lat od śmierci zmarłej a bratanica nie jest osobą uprawnioną do spadku lub zachowku lub testamentu na rzecz). Jeśli bratanica jest powołana do spadku lub jest osobą uprawnioną do zachowku, to 10-letni termin nie będzie miał zastosowania w sprawie i będzie Pan mógł po ogłoszeniu testamentu domagać się zachowku od bratanicy.

Reasumując, w Pana sprawie, żeby starać się o zachowek, należy w pierwszej kolejności sprawdzić księgę wieczystą nieruchomości, żeby dowiedzieć się, czy nieruchomość została przepisana na rzecz bratanicy, a jeśli tak, to na jakiej podstawie.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »