Kategoria: Spadek

Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Sprawy pogrzebowe po śmierci kuzynki taty

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2016-02-12

Zmarła moja ciocia (córka brata taty). Nie miała już żadnej bliższej niż my rodziny. Zajmujemy się teraz jej pogrzebem. Czy mój tata i pozostałe stryjeczne rodzeństwo mają prawo do dziedziczenia po cioci? Czy i jak powinniśmy przeprowadzić jakieś postępowanie spadkowe? Jeżeli złożymy w banku cioci wniosek o wypłatę środków na pokrycie kosztów pogrzebu – czy i kto mam wówczas prawo do zasiłku pogrzebowego?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Stosownie do przepisów Kodeksu cywilnego (w skrócie: K.c.) najbliżsi krewni zostają powołani do spadku z mocy ustawy w następującej kolejności:

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

  1. W pierwszej kolejności spadek należy się dzieciom i małżonkowi spadkodawcy;
  2. Dalej małżonek spadkodawcy, dzieci i wnuki spadkodawcy.
  3. Następnie małżonek i rodzice spadkodawcy – gdy nie ma dzieci i wnuków.
  4. W dalszej kolejności rodzice spadkodawcy – gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków.
  5. Dalej jeden rodzic i rodzeństwo spadkodawcy (ich zstępni) – gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków, a drugi rodzic nie żyje.
  6. Następnie dziadkowie – gdy nie ma innych bliższych krewnych. Udział spadkowy przypadający któremuś z dziadków przechodzi (jeśli nie może lub nie chce dziedziczyć) na jego zstępnych. Oznacza to, że w określonych sytuacjach do dziedziczenia mogą dojść wujowie i ciotki spadkodawcy, a więc rodzeństwo jego rodziców, oraz ich zstępni (jeśli ci również nie mogą lub nie chcą przyjąć spadku);
  7. Pasierbowie (gdy nie żyją dziadkowie spadkodawcy).
  8. Na samym końcu – gmina lub Skarb Państwa (gdy nie ma nawet pasierbów).

W obecnym stanie prawnym kuzyni spadkodawcy oraz ich zstępni stanowią potencjalny krąg jego spadkobierców ustawowych. Aby jednak należał im się spadek, osoby wyprzedzające je w prawie do dziedziczenia muszą albo umrzeć przed otwarciem spadku, albo go odrzucić (czy też podpisać ze spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia).

Tak więc jeżeli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym (art. 934 § 2 zd. 1). Rozpatrywany przepis dopuszcza dziedziczenie przez wujów i ciotki spadkodawcy, a w ich braku także przez kuzynów. Podziału przypadającego na nich udziału dokonuje się według zasad, które dotyczą podziału spadku między zstępnych spadkodawcy (art. 934 § 2 zd. 2). Oznacza to, że zstępni dziadków dziedziczą w częściach równych.

Osobami tymi są:

  • zstępni spadkodawcy (dzieci, wnuki itd.);
  • małżonek spadkodawcy;
  • rodzice spadkodawcy;
  • rodzeństwo spadkodawcy (ich zstępni);
  • dziadkowie spadkodawcy.
  • wujkowie i ciotki spadkodawcy.

Warto zauważyć, że spadek należy się zarówno rodzinie ojca, jak i matki spadkodawcy. Oczywiście Pani ojciec może odrzucić spadek. Odrzucenie spadku powoduje wyłączenie spadkobiercy z dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku i do spadku zostają powołani spadkobiercy w dalszej kolejności.

Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Jeżeli spadkobierca odrzuca spadek, a ma zstępnych, to oni również powinni odrzucić spadek w terminie sześciu miesięcy od dnia, kiedy dowiedzą się, że zostali powołani do spadku.

Dla wykazania swoich praw do spadku po spadkobiercy konieczne jest uzyskanie postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia sporządzonego u notariusza. W tym celu należałoby złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku z przedstawieniem aktu zgonu spadkodawcy oraz aktu urodzenia spadkobierców wraz z ich ewentualnymi aktami małżeństwa. Trzeba też wykazać aktami zgonu, że spadkobiercy w linii przed Pana tatą zmarli lub odrzucili spadek. Wszystkie te okoliczności powinien załatwić wnioskodawca na własny koszt, do czego koszt zapewne go zobowiąże. Powinien też wskazać we wniosku dane potencjalnych spadkobierców wraz z ich adresami. Opłata od wniosku wynosi 50 zł.

Oczywiście takie postępowanie nie jest konieczne (spadkobiercy zwlekają z tym czasem wiele lat) jednak dla wykazania swoich praw do spadku jest to konieczne, dla banku czy ZUS-ie również.

Przepisy prawa bankowego nakładają obowiązek przekazania środków każdej osobie, która udowodni, że zapłaciła za pogrzeb jego klienta. Instytucję wypłaty kosztów pogrzebu określa art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa bankowego. Przewiduje on, że „w przypadku śmierci posiadacza jednego z rachunków oszczędnościowych bank jest obowiązany wypłacić z niego kwotę wydaną na pokrycie kosztów pogrzebu posiadacza rachunku”. Środki muszą zostać wypłacone osobie, która przedstawi rachunki stwierdzające wysokość poniesionych przez nią wydatków. Nie musi ona należeć do kręgu osób najbliższych zmarłego klienta czy nawet jego spadkobierców.

Obowiązki banku wskazane w art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa bankowego wiążą się jedynie ze śmiercią posiadaczy rachunków: oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz terminowych lokat oszczędnościowych. Wypłata nie może zostać dokonana natomiast w przypadku rachunku rozliczeniowego, rachunku powierniczego czy rachunku lokaty terminowej.

Środki z tytułu pogrzebu mogą zostać wypłacone tylko raz. Jeżeli więc do banku zgłosi się jedna z większej liczby osób, które współfinansowały pochówek, pozostałe zostaną pozbawione możliwości otrzymania zwrotu pieniędzy. Rachunki przedstawione w banku powinny zostać wystawione konkretnie na osobę, która żąda wypłaty środków od banku. Nie może to być więc zwykły paragon, na którym nie ma bliższych danych dotyczących kupującego.

Górnym limitem środków, jakie może zwrócić bank, jest wysokość kwoty zgromadzonej na rachunku. Należy jednocześnie pamiętać, że bank wypłaca pieniądze na pokrycie kosztów zorganizowania pogrzebu ze środków zgromadzonych przez zmarłego klienta, a nie z własnych.

Przepis art. 55 ust. 1 pkt 1 Prawa bankowego określa dodatkowo, że górna granica zwróconych pieniędzy nie może przekraczać kosztów zorganizowania pogrzebu zgodnie ze zwyczajami przyjętymi w danym środowisku. Ocena przyjętych zwyczajów jest zadaniem pracownika banku i zależy od jego uznania. W żadnym przypadku nie powinien on kierować się jednak wysokością obowiązujących stawek zasiłku pogrzebowego (obecnie jest to 4 tys. zł).

Do takich kosztów należy bez wątpienia zaliczyć zakup trumny, odzieży pogrzebowej i innych przedmiotów związanych z oprawą pogrzebu, opłaty związane z obrzędami religijnymi, koszt wykupu miejsca na cmentarzu czy zorganizowania stypy (z tym bywa różnie).

Osoba, która spotka się z odmową wypłaty całości kosztów pogrzebu udowodnionych imiennymi rachunkami, może żądać kontroli decyzji prawnika banku na drodze sądowej. W tym celu może wnieść przeciwko bankowi pozew o zapłatę pozostałej części wydatków.

Kwota wypłacona osobie, która zorganizowała pogrzeb, nie wchodzi do spadku po posiadaczu rachunku. Art. 55 ust. 1 pkt 1 wprowadza więc wyjątek od ogólnych zasad dziedziczenia. Nie oznacza to jednak, że spadkobiercy są pozbawieni prawa do zweryfikowania zasadności decyzji banku o wypłacie pieniędzy. Oni również mogą wytoczyć powództwo o zasądzenie określonej kwoty, w sytuacji gdy pieniądze zostały wypłacone do rąk osoby nieuprawnionej lub sama kwota przewyższa koszt pogrzebu zgodny z utartymi zwyczajami.

Co do zasiłki pogrzebowego, to stanowiska są różne. Według Komentarza Prawo bankowe. Komentarz „w literaturze przyjmuje się, że od poniesionych kosztów pogrzebu należy odliczyć zasiłek pogrzebowy [tak R. Tollik, w: W. Góralczyk (red.), Prawo…, s. 157; D. Rogoń, w: F. Zoll (red.), Prawo…, t. I, s. 482]”. Autor jednak wskazuje, że nie wydaje się, aby takie rozwiązanie było uzasadnione. Osoba, która pokrywa koszty pogrzebu, nie musi być osobą, której przysługuje zasiłek pogrzebowy. Brak jest więc podstawy prawnej do takiego odliczenia.

Wydaje się więc, że jeżeli bank pokryje wszelkie koszty pogrzebu, które zostaną mu przedstawione, to ZUS taki wniosek może oddalić. Wniosek do ZUS-u nic jednak nie kosztuje i osoba uprawniona może taki wniosek złożyć w obu instytucjach. Bank jednak obecnie nie powinien odejmować zasiłku pogrzebowego.

Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu. Aby go uzyskać, należy złożyć wniosek w jednostce ZUS właściwej według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o zasiłek.

Zgodnie z art. 77 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych:

„1. Zasiłek pogrzebowy przysługuje w razie śmierci:

1) ubezpieczonego;

2) osoby pobierającej emeryturę lub rentę;

3) osoby, która w dniu śmierci nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty, lecz spełniała warunki do jej uzyskania i pobierania;

4) członka rodziny osoby wymienionej w pkt 1 i 2.

2. Członkami rodziny, o których mowa w ust. 1 pkt 4, są osoby wymienione w art. 67, z tym że od wnuków i rodzeństwa nie wymaga się spełnienia warunku przyjęcia na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności.

3. Zasiłek pogrzebowy przysługuje również w razie śmierci ubezpieczonego po ustaniu ubezpieczenia, jeżeli śmierć nastąpiła w okresie pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego.

4. Zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu”.

Członkami rodziny, o których mowa powyżej, są:

  • dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione,
  • przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletniości inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej,
  • wnuki i rodzeństwo,
  • małżonek (wdowa i wdowiec),
  • rodzice, w tym ojczym, macocha oraz osoby przysposabiające.

Według art. 78 tej ustawy:

„1. Zasiłek pogrzebowy przysługuje osobie, która pokryła koszty pogrzebu.

2. Zasiłek pogrzebowy przysługuje również pracodawcy, domowi pomocy społecznej, gminie, powiatowi, osobie prawnej kościoła lub związku wyznaniowego, jeżeli pokryły koszty pogrzebu.

3. W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez więcej niż jedną osobę lub podmiot, o którym mowa w ust. 2, zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi między te osoby lub podmioty – proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu”.

Zgodnie z art. 79:

„1. W razie poniesienia kosztów pogrzebu przez inną osobę niż wymieniona w art. 77 ust. 1 pkt 4, pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, powiat, osobę prawną kościoła lub związku wyznaniowego, zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, nie wyższej jednak niż określona w art. 80.

2. Jeżeli pogrzeb organizowany był na koszt Państwa, organizacji politycznej lub społecznej, lecz osoby, o których mowa w art. 77 ust. 1 pkt 4, poniosły również część jego kosztów, przysługuje im zasiłek w wysokości określonej w art. 80”.

Wypłata zasiłku pogrzebowego powinna nastąpić niezwłocznie, najpóźniej w terminie 30 dni od dnia wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do przyznania prawa do zasiłku. W razie odmowy prawa do zasiłku pogrzebowego, uprawnionemu przysługuje odwołanie do rejonowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji.

Aby otrzymać zasiłek pogrzebowy, należy w pierwszej kolejności skompletować dokumenty, które są wymagane do jego wypłaty: 

  • wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego,
  • skrócony odpis aktu zgonu,
  • oryginał rachunków poniesionych kosztów pogrzebu, a jeżeli oryginały zostały złożone w banku – kopie rachunków potwierdzone przez bank,
  • dokumenty potwierdzające pokrewieństwo lub powinowactwo (skrócone odpisy aktów stanu cywilnego lub dowód osobisty).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »