Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament macochy a uprawnieni do zachowku

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2017-11-27

Ojciec i moja macocha (wychowywała mnie i brata od dziecka, ale nie byliśmy przez nią adoptowani) posiadali mieszkanie, które zapisali sobie wzajemnie na wypadek śmierci. Po śmierci ojca (2009) macocha przejęła spadek. Mój brat zmarł jeszcze tego samego roku co tata. Jego pełnoletni syn nie wniósł o zachowek, tak jak i ja. Macocha, którą się opiekuję, testamentem powołała mnie do spadku. Czy mój bratanek może żądać zachowku po śmierci macochy i czy jego niepełnoletnie dzieci mogą domagać się zachowku po moim ojcu (pradziadku)?

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni, lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

Uprawnienie do zachowku opiera się na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Ustawa zakreśla więc krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z powyższym przepisem są to jedynie zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Jako zasadę ustawa przyjmuje, że wysokość zachowku należnego uprawnionemu odpowiada połowie wartości udziału, który przypadałby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Odstępstwo od tej zasady zostało przewidziane jedynie w przypadku małoletnich zstępnych oraz dla osób trwale niezdolnych do pracy. Te kategorie uprawnionych są traktowane w sposób uprzywilejowany – ich zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego, który otrzymaliby przy dziedziczeniu ustawowym.

Roszczenie z tytułu zachowku przedawnia się w terminie 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego) albo od dnia otwarcia spadku (którym jest dzień śmierci spadkodawcy), jeżeli zmarły testamentu nie pozostawił.

Z powyższego wynikają dla Pani dwie najważniejsze informacje:

  • Syn Pani brata miał czas na domaganie się zachowku w ciągu 5 lat od chwili otwarcia testamentu po Pani ojcu i to wyłącznie od Pani macochy jako od osoby, która otrzymała cały spadek w testamencie.
  • Pani bratanek nie może żądać zapłaty zachowku po śmierci Pani macochy, ponieważ nie należy do kręgu osób uprawnionych do zachowku po niej. Jego ojciec, a Pani brat, nie był bowiem przez macochę przysposobiony, a zatem nie należał do kręgu osób uprawnionych do zachowku. Tak samo jego syn i syna dzieci.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Odrzucenie spadku przez osoby pominięte w testamencie

Czy w przypadku, gdy jest testament i powołany w nim tylko jeden spadkobierca (wnuczka spadkodawcy), pozostali spadkobiercy (w tym ja córka...

Testamenty wzajemne między małżonkami

Sprawa dotyczy zabezpieczenia się małżonków w przypadku śmierci poprzez testamenty wzajemne. Moja żona i ja jesteśmy małżeństwem po raz drugi....

Wydziedziczenie w testamencie a ubieganie się o zachowek

Mąż został wydziedziczony w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego przez jego rodziców. Powód, jaki podali, to uzyskanie znacznej...

Obietnice zmarłego a treść testamentu

Dwa lata temu zmarł mój ojciec. Miał z pierwszego małżeństwa syna. Po rozwodzie ożenił się z moją matką, wówczas matka miała 2 dzieci...

Podejrzenie co do autentyczności testamentu

Rodzice męża rozwiedli się 35 lat temu. Mąż właśnie otrzymał pismo z sądu informujące o wniosku drugiej żony ojca o stwierdzenie nabycia...

Bezdzietne małżeństwo - dziedziczenie po jednym z małżonków

Ja i mój mąż jesteśmy bezdzietnym małżeństwem. Każde z nas otrzymało w aktach darowizny nieruchomości. Ja otrzymałam od matki mieszkanie,...

Szanse podważenia wydziedziczenia

Mój ojciec po śmierci mojej mamy drugi raz się ożenił. Bez mojej wiedzy sporządził testament notarialny, w którym przepisał cały spadek żonie,...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »