Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament ojca z zapisem wszystkiego dla siostry a zachowek dla pozostałych

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2018-08-15

Rodzice byli rozwiedzeni. Pół domu otrzymałam w darowiźnie od mamy. Tata ożenił się po raz drugi, zamieszkał w Niemczech. Niedawno zmarł, zostawiając testament, w którym wszystko, co posiadał, zapisał mojej siostrze, czyli swoją połowę domu oraz meble, samochód. Jest już postanowienie sądowe o nabyciu spadku przez siostrę. Nie mamy więcej rodzeństwa. Komu i w jakiej wysokości należy się zachowek: pierwszej żonie, drugiej żonie? Czy należy się również mnie?

Uprawnienie do zachowku wynika z art. 991 Kodeksu cywilnego (K.c.), zgodnie z którym:

„§ 1. Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

§ 2. Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z cytowanego powyżej przepisu wynikają następujące zasady:

  • roszczenie z tytułu zachowku jest zawsze roszczeniem o zapłatę określonej sumy pieniężnej (równowartość w pieniądzu 2/3 – gdy uprawniony do zachowku jest trwale niezdolny do pracy albo małoletni lub 1/2 udziału spadkowego – w pozostałych wypadkach – przysługującego spadkobiercy ustawowemu, który nie został powołany do dziedziczenia z mocy testamentu);
  • roszczenie z tytułu zachowku przysługuje wtedy, gdy dany spadkobierca należy do kręgu spadkobierców ustawowych, a przy dziedziczeniu testamentowym nie został powołany do spadku i nie otrzymał od spadkodawcy darowizny i/lub zapisu w testamencie. Należy pamiętać, że o zachowek można wystąpić tylko w ściśle określonym okresie czasu.

Uprawnienie do zachowku opiera się na istnieniu bliskiej więzi rodzinnej między spadkodawcą a uprawnionym. Ustawa zakreśla więc krąg uprawnionych podmiotów stosunkowo wąsko. Zgodnie z powyższym przepisem są to jedynie zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki itd.), małżonek oraz rodzice spadkodawcy.

Jako zasadę ustawa przyjmuje, że wysokość zachowku należnego uprawnionemu odpowiada połowie wartości udziału, który przypadałby mu przy dziedziczeniu ustawowym. Odstępstwo od tej zasady zostało przewidziane jedynie w przypadku małoletnich zstępnych oraz dla osób trwale niezdolnych do pracy. Te kategorie uprawnionych są traktowane w sposób uprzywilejowany – ich zachowek wynosi 2/3 wartości udziału spadkowego, który otrzymaliby przy dziedziczeniu ustawowym.

Jeśli spadkobierców ustawowych po śmierci zmarłego było troje (Pani, siostra, druga żona ojca), to udział każdej z Pań w spadku to 1/3. Należny zachowek to:

  • 1/6 wartości spadku – jeżeli w dniu śmierci ojca była Pani zdolna do pracy lub
  • 2/9 – gdy w dniu śmierci ojca była Pani trwałe niezdolna do pracy.

Jak obliczamy zachowek?

Sumujemy wszystkie aktywa spadku, w tym i wartość poczynionych darowizn, a następnie odejmujemy pasywa spadku, czyli długi. Otrzymujemy tzw. substrat zachowku. Od tej kwoty liczymy zachowek, tzn. 1/6 lub 2/9.

Roszczenie z tytułu zachowku przedawnia się w terminie 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu (art. 1007 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego; w skrócie „K.p.c.”) albo od dnia otwarcia spadku (którym jest dzień śmierci spadkodawcy), jeżeli zmarły testamentu nie pozostawił.

Uprawniona do zachowku po śmierci ojca będzie zatem Pani i druga żona ojca (będąca żoną w chwili jego śmierci). Pierwszej żonie nic się nie należy. To, że otrzymała Pani darowiznę od matki, nie ma żadnego znaczenia dla uprawnienia do zachowku po ojcu, tak więc może Pani bez żadnego problemu wystąpić do siostry, która otrzymała spadek po ojcu w testamencie, o zapłatę zachowku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Testament babci i ubezwłasnowolniony dziadek

Sąd uznał testament zmarłej babci, który odnalazła synowa po śmierci męża (syna babci). Pozbawia to obecnie chorego dziadka (męża babci) połowy jego...

Spłata zachowku po mamie, jak ustrzec się przed spłatą zachowku po tacie?

Moja mama zmarła w 2015 r. i pozostawiła spisany u notariusza testament, w którym powołała mnie do całości spadku. W jego skład...

Spadkobierca testamentowy nie dożył otwarcia spadku, co z zachowkiem?

Początkiem tego roku, w odstępie dwóch miesięcy zmarli moi dziadkowie. Oboje w 2004 r. spisali testamenty, dzieląc w nich po połowie swój...

Niezrealizowana obietnica brata spłaty z gospodarstwa rolnego

Przed laty, kiedy rodzice przechodzili na emeryturę, gospodarstwo rolne zostało przekazane bratu (przepisy nie przewidywały możliwości przeniesienia prawa na...

Testament ciotki a prawo do spadku jej sióstr

Niedawno zmarła moja ciotka, zostawiła testament (w formie aktu notarialnego), w którym wszystko mi zapisała. Ciotka nie miała męża ani dzieci....

Majątek w testamencie dla partnera

Chcę spisać testament u notariusza, w którym chciałabym przekazać cały w testamencie majątek dla partnera. Moi rodzice nie żyją, rodzeństwa...

Sprawa zachowku w stosunku do darowizny

Jak wygląda sprawa zachowku w stosunku do darowizny? Moja mama przekazała mi połowę nieruchomości na zasadzie darowizny. Miałem brata, który klika lat...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »