Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament napisany przez babcię i jej ostatnie życzenia

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2014-10-29

Teściowa aktem darowizny 4 lata przed śmiercią przekazała mieszkanie wnukowi, zaznaczając, by nie chce, żeby weszło do spadku po niej (taka forma testamentu). Niedawno teściowa zmarła. Dwoje z jej dzieci ma roszczenie o zachowek do wnuka lub jego ojca (który przekazał pieniądze na wykup mieszkania). Mamy potwierdzenie, że to mąż dał środki na wykupienie nieruchomości, a poza tym potem wnuk w mieszkaniu babci zrobił duży remont. Czy w tej sytuacji syn lub mąż muszą płacić zainteresowanym zachowek?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Na wstępie przedstawię kilka słów o instytucji zachowku, aby łatwiej było zrozumieć Pani jego istotę.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Zgodnie z art. 991 § 1 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Należy pamiętać, że bardzo istotne podczas ustalania zachowku jest określenie wartości schedy, od której będzie on wyliczony. Od tego zależy, jaki komu przysługuje zachowek, kto i ile ma komu dopłacić. Na tę wartość składa się nie tylko to, co spadkodawca pozostawił w chwili śmierci. Uwzględnia się także wartość darowizn i to nawet poczynionych na rzecz osób obcych.

Wartość przedmiotu darowizny, od której będzie liczony zachowek, oblicza się według stanu z chwili jej dokonania i według cen z chwili ustalania zachowku.

Zgodnie z powyższym w celu ustalenia wartości należnego zachowku przyjmuje się stan nieruchomości, w jakim znajdowała się w chwili darowizny, i do tego stanu stosuje się ceny aktualne na chwilę śmierci spadkodawcy (czyli to, ile będzie kosztować nieruchomość w chwili śmierci spadkodawcy w stanie, w jakim znajdowała się w chwili dokonania darowizny – nie dolicza się remontów ani dokonanych ulepszeń nieruchomości przez ten czas).

Na rzecz Pani syna babcia dokonała darowizny, przekazując mu nieruchomość, która, jak rozumiem, stanowi jedyny majątek zmarłej. Tym samym dzieci babci mają roszczenie do Pani syna o zachowek do wysokości należnego im udziału w spadku po babci.

Konstrukcja schedy spadkowej oraz zaliczania (bądź nie) darowizny na jej rzecz ma zastosowanie jedynie do działu spadku. Wynika to z umiejscowienia art. 1039 K.c. w tytule VIII księgi 4 Kodeksu cywilnego. Zaliczanie więc darowizn na schedę spadkową zostało umiejscowione w części Kodeksu poświęconej wspólności majątku spadkowego i działowi spadku.

Kwestia zaliczania lub niezaliczania darowizny do schedy spadkowej nie ma wpływu na wysokość zachowku. Tę wylicza się bowiem o tzw. substrat zachowku – analogicznie do obliczania schedy spadkowej.

Przepisy dotyczące zachowku posiadają własne normy dotyczące zaliczania do substratu darowizn (co również przemawia na rzecz tego, aby dwóch instytucji – schedy spadkowej i substratu zachowku nie traktować jako jednej).

Pragnę zwrócić uwagę na argumenty, których może użyć Pani syn do obrony w ewentualnym procesie sądowym o zachowek.

Mianowicie w przedmiotowej sprawie istotny jest fakt, że pieniądze na zakup mieszkania pochodziły faktycznie od ojca obdarowanego. Choć więc formalnie nabywczynią mieszkania była Pani babcia, faktycznie kupno następowało na rzecz ojca obdarowanego.

Uważam, że fakt ten powinien być przez Pani syna podniesiony w ewentualnym postępowaniu sądowym i wzięty pod uwagę przez sąd przy ustalaniu wysokości zachowku. Oczywiście powinien Pani syn postarać się wykazać przed sądem za pomocą wszelkich dozwolonych środków dowodowych (np. w postaci zeznań świadków, dokumentów), że to od jego ojca pochodziły pieniądze na wykup lokalu.

Na marginesie, bez komentarza z punktu widzenia oceny moralnej pozostawiam żądanie dzieci zmarłej, skoro mieszkanie zostało wykupione za środki pochodzące z majątku ojca obdarowanego, a więc babcia nie przyczyniła się wobec tego w ogóle do powstania substancji majątku, który formalnie uwzględnia się przy obliczaniu zachowku. Można się też zastanowić, czy roszczenie dzieci zmarłej nie jest na tej podstawie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a jego zgłoszenie stanowi nadużycie prawa, co mogłoby w procesie sądowym oddziaływać na korzyść Pani syna, włącznie z oddaleniem powództwa o zachowek, czyli wygraniem procesu przez Pani syna. 

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »