Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament nieuwzględniający jednego spadkobiercy

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-02-16

Mój dziadek miał żonę, a z nią dwoje dzieci – mojego wujka i mojego tatę. Babcia zmarła, a dziadek powtórnie się ożenił (nie mieli dzieci). W testamencie przekazał mieszkanie swojej żonie. Umarł 8 miesięcy temu. Druga żona zapisała w swoim testamencie połowę mieszkania szwagrowi (mojemu wujkowi), a drugą połowę swojej siostrze. Mnie pominięto. Mój tata zmarł wcześniej. Natomiast żona dziadka zmarła pół roku temu, a wujek i druga osoba już zdążyli sprzedać mieszkanie. Czy mam prawo do zachowku, skoro testamenty mnie nie uwzględniały? W jakiej wysokości?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Kwestia zachowku została uregulowana w przepisach art. 991–1011 Kodeksu cywilnego. Zachowek jest to część spadku należna osobom najbliższym zmarłego niezależnie od tego, kto został przez niego powołany do spadku w testamencie. Ustanowienie prawa do zachowku opiera się na założeniu, że każdy człowiek w razie śmierci ma moralny obowiązek pozostawienia choćby części majątku swoim najbliższym.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

W praktyce zachowek może być egzekwowany wtedy, gdy zmarły pozostawił testament, w którym albo w ogóle pominął osoby najbliższe, albo zapisał im zbyt małą część majątku. Problem zachowku nie istnieje, gdy osoby do niego uprawnione otrzymają w spadku po zmarłym lub w formie darowizny część majątku równą lub wyższą od tej, jaka należałaby się im z racji zachowku.

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego „zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek)”.

W przedstawionych okolicznościach sprawy Pani (jako zstępna matki która zmarła wcześniej przed dziadkiem) została pozbawiona spadku po Pani dziadku, czyli nic nie otrzymała, ponieważ dziadek pozostawił testament na rzecz jego drugiej żony. W takiej sytuacji była Pani uprawniona do żądania zapłaty zachowku od żony zmarłego, która zmarła 1,5 roku po jego śmierci.

Zachowek na podstawie art. 922 § 3 jest jednym z długów spadkowych po zmarłej żonie dziadka. Do jego uregulowania zobowiązani są jej spadkobiercy, czyli wujek z siostrzenicą, których zmarła powołała w testamencie. Zgodnie z art. 922 § 1 „prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisów księgi niniejszej”.

Natomiast § 3 tego artykułu stanowi, że „do długów spadkowych należą także koszty pogrzebu spadkodawcy w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku, koszty postępowania spadkowego, obowiązek zaspokojenia roszczeń o zachowek oraz obowiązek wykonania zapisów i poleceń, jak również inne obowiązki przewidziane w przepisach księgi niniejszej”.

Z powyższego wynika, że wujek z siostrzenicą są zobowiązani do wypłaty zachowku na rzecz Pani, jeśli Pani wystąpi z takim żądaniem do nich. Zgodnie z art. 1007 Kodeksu cywilnego „roszczenie o zachowek wygasa po pięciu latach od chwili ogłoszenia testamentu”.

Przejdźmy teraz do wyliczenia zachowku. Według art. 993 „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

Zgonie z art. 994 § 1 „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”. Natomiast stosownie do art. 995 „wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu.

Aby ustalić wysokość należnego Pani zachowku po śmierci dziadka, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez zmarłego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe).

Do tego należy doliczyć wartość poczynionych darowizn.

Według art. 993 „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”. Stosownie do art. 994 § 1 „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”. Natomiast stosownie do art. 995 „wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku”.

Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu.

Aby ustalić wysokość należnego Pani zachowku po śmierci dziadka, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez spadkodawcę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez zmarłego oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć wartość poczynionych darowizn.

Jak wynika z opisu sprawy, zmarły dziadek pozostawił po swojej śmierci jedynie mieszkanie, a więc jeśli by nie testament na rzecz żony, to Pani dziedziczyłaby spadek na równi z żoną dziadka. Pani udział w spadku wyniósłby 1/2, przy założeniu że oprócz Pani i żony dziadek nie miał innych spadkobierców.

Zachowek to zwykle połowa normalnego udziału w spadku lub 2/3 – jeżeli spadkobierca w chwili śmierci danej osoby jest małoletni lub niezdolny do pracy. Zatem zachowek dla Pani będzie wynosił 1/4 (1/2 z 1/4) lub 1/3 (2/3 z 1/2).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Protokół testamentu ustnego

Gdzie powinien być przechowywany oryginał protokołu testamentu ustnego, otwartego w 1990 r.?

 

Wynajęcie odziedziczonego mieszkania

Moi rodzice przed śmiercią sporządzili testamenty, w których powołali wnuka (mojego syna) do dziedziczenia całego majątku. Moja siostra oświadczyła,...

Zagubiony testament

Co zrobić, jeśli wiem o pozostawionym przez spadkodawcę testamencie, a osoba, która jest w jego posiadaniu, nie chce go ujawnić i twierdzi,...

Dysponowanie rachunkiem maklerskim po śmierci męża

Mój mąż zmarł miesiąc temu. Pozostawił testament, w którym przekazuje wszystko mi. Czy mogę sprzedać jego samochód i dysponować rachunkiem...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »