Kategoria: Testament

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament notarialny – najpewniejsze rozwiązanie

Tomasz Krupiński • Opublikowane: 2016-04-27

Moja żona, wraz ze swoim rodzeństwem (siostra i brat) jest współwłaścicielem mieszkania własnościowego po zmarłych rodzicach. Trzy lata temu, gdy żona dowiedziała się, że ma raka, postanowiła zabezpieczyć mnie na wypadek swojej śmierci i sporządziła testament w formie aktu notarialnego. W tym dokumencie wskazała, że po jej śmierci ja dziedziczę wszystko, co do niej należy. Podobno akt notarialny trzeba uprawomocnić, jak się to załatwia? Czy mogę być pewny, że ten dokument zachowa ważność?

Tomasz Krupiński

»Wybrane opinie klientów

Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof

Nie wspomina Pan, czy mieszkanie jest obecnie zamieszkiwane oraz czy był przeprowadzany dział spadku i zniesienie współwłasności, stąd przyjmuję, że po śmierci rodziców Pana żony nic w tym zakresie nie zostało robione.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że zgodnie z art. 950 Kodeksu cywilnego (K.c.) – testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.

Zatem przepis ten przewiduje możliwość sporządzenia testamentu zwykłego w formie aktu notarialnego. Przepis ten nie precyzuje jednak żadnych szczegółowych wymagań co do jego treści ani wymagań formalnych. W rezultacie do tej formy testamentu stosować należy przepisy ustawy z 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie, w zakresie, w jakim odnoszą się do aktu notarialnego. Chodzi tu zwłaszcza o art. 79-95 Prawa o notariacie.

Testament notarialny zostaje sporządzony w języku polskim. Na żądanie strony notariusz, wykorzystując własną znajomość języka obcego wykazaną w sposób określony dla tłumaczy przysięgłych lub korzystając z pomocy tłumacza przysięgłego, może jednak dodatkowo sporządzić go w języku obcym (art. 2 § 3 Prawa o notariacie). Jeżeli osoba biorąca udział w czynności nie zna języka polskiego i do czynności nie jest dołączony przekład na inny znany tej osobie język, notariusz powinien przetłumaczyć akt osobiście lub przy pomocy tłumacza (art. 87 § 1 pkt 1 Prawa o notariacie).

Sporządzenie testamentu notarialnego może nastąpić nie tylko w kancelarii notarialnej, lecz także – jeżeli uzasadniają to szczególne okoliczności – poza nią (por. art. 3 Prawa o notariacie).

W literaturze brak zgodności co do tego, czy każde naruszenie przepisów Prawa o notariacie, mających zastosowanie do testamentu notarialnego, powoduje jego nieważność. Część przedstawicieli nauki prawa opowiada się za zróżnicowaniem naruszeń na takie, których zaistnienie skutkuje nieważnością testamentu, oraz na takie, które ze względu na niewielką wagę pozostają bez wpływu na jego ważność. Do pierwszej grupy zalicza się m.in. uchybienie obowiązkowi odczytania aktu (art. 94 § 1 zd. 1 Prawa o notariacie), brak daty (art. 92 § 1 pkt 1 Prawa o notariacie) czy też brak podpisu notariusza (art. 92 § 1 pkt 9 Prawa o notariacie). Do drugiej zaś na przykład ustalenie tożsamości w sposób sprzeczny z art. 85 § 2 Prawa o notariacie lub uchybienie w odczytaniu załączników do aktu notarialnego (art. 94 § 1 zd. 3 Prawa o notariacie). Zwolennicy poglądu przeciwnego uważają natomiast, że każde naruszenie Prawa o notariacie powinno skutkować nieważnością testamentu (por. S. Wójcik, F. Zoll, w: System P.P., t. 10, 2009, s. 306-307). Przedstawiony problem nie został jeszcze w sposób jednoznaczny rozstrzygnięty w orzecznictwie Sądu Najwyższego.

Ponadto notariusz nie może sporządzić testamentu w formie aktu notarialnego dla: samego siebie, swego małżonka, swych krewnych lub powinowatych w linii prostej bez ograniczenia stopnia, a w linii bocznej krewnych i powinowatych do trzeciego stopnia włącznie, osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki, kurateli lub będących w bliskim z nim stosunku (art. 84 § 1 Prawa o notariacie). Wyłączenie to dotyczy również zastępcy notariusza (art. 84 § 2 Prawa o notariacie). Trwa ono dalej po ustaniu małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 84 § 3 Prawa o notariacie). Naruszenie zakazu z art. 84 Prawa o notariacie skutkuje nieważnością testamentu.

Wskazać warto, że testament sporządzony w formie aktu notarialnego ma charakter dokumentu urzędowego (art. 2 § 2 Pr.not.). Na równi z innymi dokumentami publicznymi stanowi więc dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone (art. 244 K.p.c.). Z domniemania prawdziwości nie korzysta jednak zapisane w akcie notarialnym oświadczenie testatora co do stanu jego władz umysłowych i świadomości w chwili sporządzania testamentu.

Należy zauważyć, że testament notarialny stanowi dla spadkodawcy prawdopodobnie najkorzystniejszą formę wyrażenia ostatniej woli. Ze względu na obecność notariusza niebezpieczeństwo sporządzenia testamentu nieważnego lub zawierającego nieprecyzyjne postanowienia jest minimalne. Przy dokonywaniu czynności notarialnych notariusz jest obowiązany czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (art. 80 § 2 Prawa o notariacie). Notariusz obowiązany jest także udzielać stronom niezbędnych wyjaśnień dotyczących dokonywanej czynności notarialnej (art. 80 § 3 Prawa o notariacie).

Ze względu na trudność obalenia testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego, a także ograniczoną możliwość jego sfałszowania, zniszczenia lub ukrycia, najpełniej zabezpiecza on realizację rzeczywistej woli spadkodawcy.

Spadkodawca otrzymuje jedynie wypis aktu notarialnego obejmującego testament notarialny. Ma on jednak moc prawną oryginału (art. 109 Prawa o notariacie). Oryginał przechowywany jest przez notariusza przez 10 lat od chwili jego sporządzenia, a następnie zostaje przekazany na przechowanie do archiwum ksiąg wieczystych właściwego sądu rejonowego (art. 90 § 1 Prawa o notariacie).

Tak więc, jak Pan widzi testament notarialny Pana żony jest skuteczny bez konieczności dopełniania przez Pana jakichkolwiek czynności. Jednak okoliczność, że testament został sporządzony w formie aktu notarialnego, nie stoi na przeszkodzie udowadnianiu jego nieważności, przewidzianej w przepisie art. 945 K.c. (postanowienie SN z 25 czerwca 1985 r., III CRN 181/85, Lexis.pl nr 320960). Sama jednak forma aktu notarialnego znacznie zmniejsza skuteczność takiego żądania.

Zgodnie z art. 646 Kodeksu postępowania cywilnego:

§ 1. Osoba, u której znajduje się testament, jest obowiązana złożyć go w sądzie spadku, gdy dowie się o śmierci spadkodawcy, chyba że złożyła go u notariusza.

§ 2. Kto bezzasadnie uchyla się od wykonania powyższego obowiązku, ponosi odpowiedzialność za wynikłą stąd szkodę. Ponadto sąd spadku może nałożyć na uchylającego się grzywnę.

Dopiero mając odpis testamentu, w momencie śmierci Pana żony, powinien Pan złożyć ten testament w sądzie spadku (sąd ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, sąd miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część). Przewidziany w art. 646 K.p.c. obowiązek złożenia testamentu w sądzie spadku dotyczy również notariusza i obejmuje każdy testament, także testament odwołany (uchwała SN z 25 czerwca 2003 r., III CZP 14/2003, LexisNexis nr 361580, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 106).

Reasumując, obecnie, po sporządzeniu przez żonę testamentu – nie musi Pan nigdzie go zgłaszać ani uprawomocnić. Resztę czynności dokonuje już notariusz. Jeżeli ma Pan wątpliwości, proszę udać się do notariusza sporządzającego akt notarialny.

Proszę dokładnie sprawdzić swój testament. Po śmierci Pana żony wnosi Pan do sądu spadku wniosek o otwarcie i ogłoszenie testamentu oraz o stwierdzenie nabycia spadku po Pana żonie, dołączając kopię testamentu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »