Porady Prawne przez internet

Masz problem ze spadkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament po zmarłym i spadkobierca ustawowy

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-03-06

Należę do spadkobierców ustawowym zmarłej. Okazało się jednak, że przed śmiercią poczyniła ona ustny testament, część majątku przekazując swoim opiekunom. Liczą oni teraz na spłatę z mojej strony, co mnie nie urządza. Czy powinniśmy teraz założyć wspólną sprawę spadkową? Jak rozwiązać problem dziedziczenia?

Z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku może wystąpić każdy ze spadkobierców i osoby zainteresowane. Wystarczy, że tylko jedna z wyżej wymienionych osób złoży wniosek do sądu o stwierdzenie nabycia spadku. Nie ma potrzeby, a wręcz jest to zbędne, aby każdy ze spadkobierców wnosił swój wniosek, ponieważ tylko skomplikuje to całą sprawę. Wystarczy zatem, aby to Pani albo ktokolwiek inny ze spadkobierców założył taką sprawę, a pozostałe osoby będą o niej powiadomione przez sąd.

W pierwszej kolejności. aby uregulować sprawy spadkowe. należy przeprowadzić postępowanie spadkowe po osobie zmarłej (czyli uzyskać potwierdzenie nabycia spadku).  Postępowanie mające doprowadzić do stwierdzenia nabycia spadku w sądzie wszczyna się poprzez złożenie w sądzie rejonowym, właściwym ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy (czyli zmarłego), wniosku o stwierdzenie nabycia spadku.

Pierwszym krokiem, jaki powinni zawsze wykonać spadkobiercy zmarłego, jest ustalenie, czy spadkodawca pozostawił testament, czy też nie, ponieważ od tego zależy dalszy tryb postępowania spadkowego, a szczególnie treść wniosku, który należy skierować do sądu, oraz to, kto będzie po zmarłym dziedziczył.

Jeżeli spadkodawca pozostawił testament pisemny, wówczas przed stwierdzeniem nabycia spadku testament ten musi zostać otwarty i ogłoszony. W przypadku sporządzenia testamentu ustnego ogłasza się napisane przez świadka pismo stwierdzające treść tego testamentu.  Zgodnie z treścią art. 649 Kodeksu postępowania cywilnego otwarcia i ogłoszenia dokonuje sąd spadku, którym jest sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy.

We wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy podać:

  • oznaczenie właściwego wydziału cywilnego sądu rejonowego, do którego wniosek jest kierowany;
  • imię i nazwisko oraz dokładny adres wnioskodawcy;
  • wykaz uczestników postępowania, przez których rozumiemy wszystkie osoby powołane do dziedziczenia na mocy testamentu i ustawy, wraz z ich dokładnymi adresami zamieszkania;
  • tytuł „Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po [imię i nazwisko zamarłego]”;
  • w głównej części wniosku podać dane o spadkodawcy (imię i nazwisko, data śmierci, ostatnie miejsce zamieszkania, stan cywilny) oraz informację o tym, czy istnieje testament, wymienić spadkobierców.

Do wniosku należy dołączyć:

  • odpis wniosku w tylu kopiach, ilu jest uczestników postępowania;
  • odpis skrócony aktu urodzenia dla mężczyzn i kobiet niezamężnych;
  • odpis skrócony aktu małżeństwa dla kobiet i mężczyzn zamężnych;
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy;
  • oświadczenia o przyjęciu, odrzuceniu spadku lub zrzeczeniu się dziedziczenia (jeśli były składane).

Odpisy aktów stanu cywilnego muszą być nie starsze niż sprzed 3 miesięcy. Od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku należy wnieść opłatę. Opłata ta jest stała i wynosi 50 zł.  Cała procedura stwierdzenia nabycia spadku kończy się wydaniem przez sąd postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym zostają ustalone udziały poszczególnych spadkobierców w spadku. Sąd na tym etapie nie dzieli jeszcze spadku między spadkobierców, a jedynie ustala, kto jest spadkobiercą i w jakiej części dziedziczy.

Powinna Pani zatem złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, w którym musi Pan zaznaczyć, że prawdopodobnie spadkodawca zostawił testament, o którym wiadomo osobom X. Sąd wezwie takie osoby na przesłuchanie i będzie ustalał, czy uznać taki testament jako ostatnią wolę spadkodawcy, czy też nie.

Po wydaniu postanowienia o stwierdzenia nabycia spadku można będzie spadek podzielić.  Rzeczy nabyte w postępowaniu spadkowym stanowią współwłasność spadkobierców w częściach ułamkowych. Przepisy Kodeksu cywilnego nie zakreślają spadkobiercom żadnego terminu do pozostawania we wspólności, mimo że pozostawanie w tej wspólności jest stanem przejściowym, a co więcej, zgodnie z art. 220 Kodeksu cywilnego w związku z art. 1035 Kodeksu, roszczenie o dział spadku nie ulega przedawnieniu.

Do momentu podziału spadku wszyscy spadkobiercy są właścicielami całego spadku i wszystkich rzeczy wchodzących w skład spadku. Dział spadku przeprowadza się po to, aby przydzielić konkretne rzeczy (ruchomości i nieruchomości) konkretnym spadkobiercom.

Jeżeli między spadkobiercami nie będzie sporu co do sposobu działu spadku, ewentualnych rozliczeń itp., najprostszym, najszybszym, ale z kolei droższym sposobem jest umowny dział spadku przeprowadzony w drodze umowy notarialnej, u notariusza. Chociaż notarialny podział spadku będzie kosztowniejszy niż sądowy, za to notariusz załatwi wszelkie formalności.

Jeśli chodzi o koszty notarialne działu spadku, to podstawą do określenia maksymalnej stawki taksy notarialnej jest ogólna wartość majątku podlegającego działowi. Koszty notarialne oblicza notariusz w zależności od tego, jaką stawkę przyjmie. Stawki określone są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28.06.2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej.

Maksymalna stawka taksy notarialnej jest zależna od wartości majątku podlegającego działowi i wynosi od wartości:

  • wartość majątku do 3000 zł – maksymalna opłata 100 zł,
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3000 zł,
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł,
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł,
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000zł,
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł,
  • powyżej 2 000 000 zł – 6770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 10 000 zł, a w przypadku czynności dokonywanych pomiędzy osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn więcej niż 7500 zł.

Powyższe kwoty są kwotami maksymalnymi, jakie może naliczyć notariusz. Do powyższych kwot notariusz doliczy 23% podatku VAT.

Drugim ze sposobów dokonania działu spadku jest droga sądowa – takie postępowanie jest tańsze, ale też może dłużej trwać. Wniosek o dział spadku ze zniesieniem współwłasności może złożyć każdy ze spadkobierców.

We wniosku o dział spadku (który składa się do sądu właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy, a jeżeli tego nie można ustalić – ze względu na położenie majątku spadkowego) należy powołać:

  • postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia,
  • spis inwentarza,
  • jak również podać, jakie spadkodawca sporządził testamenty, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują.

Jeżeli spis inwentarza nie został sporządzony, należy we wniosku wskazać majątek, który ma być przedmiotem działu. Spis inwentarza nie jest konieczny, ponieważ wystarczy, że we wniosku o dział spadku zostanie zaznaczone, co wchodzi w skład spadku i jaka jest wartość aktualna tych składników majątkowych. Jeśli między spadkobiercami będzie spór co do wartości majątku spadkowego, to sąd powoła biegłego rzeczoznawcę.

W wypadku, gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, należy przedstawić dowody stwierdzające, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy, należy więc dołączyć odpis z księgi wieczystej.

W postępowaniu spadkowym zarówno skład, jak i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd, który dokonuje tego na podstawie wyjaśnień uczestników postępowania. Od prawidłowego ustalenia wartości majątku spadkowego zależy obliczenie wielkości poszczególnych sched spadkowych przypadających na rzecz poszczególnych współspadkobierców.

We wniosku o dział spadku można zaproponować sposób dokonania podziału majątku, ale to sąd decyduje ostatecznie o tym sposobie.

Sposób dokonania działu spadku

Z punktu widzenia sposobu dokonania działu spadku można wyróżnić:

  • podział fizyczny spadku – podział w naturze,
  • przyznanie przedmiotów spadkowych jednemu spadkobiercy, z obowiązkiem spłaty pozostałych lub bez takiej spłaty,
  • podział cywilny – polega na sprzedaży przedmiotów wchodzących w skład spadku i podziale uzyskanej w tej sumy między współspadkobiercami.

Przy zgodnym podziale w zasadzie sąd związany jest sposobem podziału podanym przez spadkobierców w zgodnym wniosku. Może on od tego odstąpić jedynie wówczas, gdy występuje sprzeczność proponowanego podziału z prawem, zasadami współżycia społecznego albo też podział naruszałby w sposób rażący interesy osób uprawnionych. W braku zgodnego wniosku uczestników postępowania sąd powinien dokonać działu z uwzględnieniem składu dzielonego spadku oraz interesów poszczególnych współspadkobierców.

Wysokość opłaty sądowej w sprawie o dział spadku wynosi (zgodnie z art. 51 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych):

  • 500 zł – od wniosku o dział spadku,
  • 300 zł – jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku,
  • 1000 zł – od wniosku o dział spadku połączony ze zniesieniem współwłasności,
  • 600 zł – od wniosku, jeżeli zawiera on zgodny projekt działu spadku i zniesienia współwłasności.

Na dzień dzisiejszy w Pani sprawie sąd musi ustalić, kto dziedziczy i na jakiej podstawie. Jeśli zostanie już wydane postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku, to można będzie z pozostałymi spadkobiercami rozmawiać na temat działu spadku. Oczywiście najlepiej wszystko załatwić polubownie, co wiąże się z mniejszymi kosztami i oszczędzeniem czasu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Główne zasady dziedziczenia

Mój ojciec zmarł nagle, był rozwiedziony z moją matką. Z tego małżeństwa jest nas trójka rodzeństwa. Wszyscy już jesteśmy dorośli. Ojciec od...

Czy pasierb może dziedziczyć po ojczymie?

Niedawno zmarł mój ojczym, nie byłem usynowiony. Mama i ojczym mają własnościowe mieszkanie spółdzielcze. Ojczym ma syna z pierwszego...

Co zrobić, aby mieszkanie było mamy po śmierci taty?

Niedawno zmarł nasz tata. Spadkobiercami jest dwoje jego dzieci i mama. Co zrobić, aby całe mieszkanie było mamy po śmierci taty? Jak przepisać na nią...

Kwota pozostała po zmarłym mężu

Niedawno zmarł mój mąż. Pozostały wspólnie zaoszczędzone pieniądze na moim koncie (jestem jego właścicielką, mąż był pełnomocnikiem). Nie mamy...

Zabezpieczenie spadku

Mam problem ze spadkiem. Niedawno zmarła moja ciotka. W testamencie ciotka zapisała cały dom na mnie. Niestety rodzina ciotki odcięła mi dostęp do tego...

Jakie czynności podjąć, aby formalnie nabyć spadek?

Mój ojciec zmarł pół roku temu, nie pozostawiając testamentu. Ojciec posiadał troje dzieci, jest jeszcze mama. Ojciec pozostawił dwa domy. Jakie czynności...

Prawo do mieszkania po śmierci męża

Mój mąż jest właścicielem mieszkania własnościowego i chciałby dopisać mnie jako współwłaściciela. Nie mamy dzieci. Czy w razie śmierci...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »