Kategoria: Zachowek

Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament z wydziedziczeniem a zachowek

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-10-09

Zmarła moja mama. Posiadała znaczny majątek. Zostawiła testament, w którym mnie wydziedziczyła, a tacie nic nie zapisała. Wobec tego, o jak wysoki zachowek może wystąpić tata? Czy zamiast mnie do zachowku po babci mogą wystąpić moje dzieci?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Dziękuję za rzeczową wyczerpującą odpowiedź
Grażyna
Dziękuję za odpowiedź. Wyjaśniła moje wątpliwości. 
Karol
Bardzo dziękuję. Wg mnie bardzo dobra i pełna odpowiedź,która wyjaśniła moje wątpliwości. Polecam innym mającym problemy z testamentem i zachowkiem.
Stanisław, 70 lat, emeryt
Polecam korzystanie z usługi eporady, wszystkie informacje są konkretne, szczegółowo i wyczerpująco opisane, niczym nie odbiega jak wizyta bezpośrednio w kancelarii. 100% profesjonalizmu w każdej dziedzinie. Sam korzystałem i gwarantuję 100% satysfakcji. Polecam.
Paweł, 39 lat
Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata

Podstawę prawną stanowi art. 1008 Kodeksu cywilnego (K.c.) spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;

2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;

3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Pojęciem „wydziedziczenie” obejmowane są często, chociaż nieprawidłowo, sytuacje, w których spadkodawca pozbawia spadkobiercę ustawowego przypadającego mu z mocy ustawy udziału w spadku. Zgodnie jednak z przepisami Kodeksu cywilnego wydziedziczenie oznacza pozbawienie osoby uprawnionej do zachowku z mocy art. 991 § 1 przysługującego jej prawa.

Przepisy Kodeksu cywilnego nie wykluczają możliwości wyłączenia spadkobiercy ustawowego od dziedziczenia (testament negatywny), przy czym wyłączenie od dziedziczenia nie pozbawia takiego spadkobiercy prawa do zachowku (tak uchwała SN z 10 kwietnia 1975 r., III CZP 14/75, LexisNexis nr 301518, OSNCP 1976, nr 2, poz. 28, z glosą J. Kapery, PiP 1977, nr 2, s. 169).

Wydziedziczenia można dokonać jedynie w testamencie. Może to być zarówno testament zawierający ustanowienie innego spadkobiercy, jak również testament negatywny. Spadkodawca nie musi użyć ściśle określonych wyrażeń. Użyte sformułowania jednak nie mogą nasuwać wątpliwości co do woli pozbawienia uprawnionego jego zachowku. Musi także zostać wskazana przyczyna wydziedziczenia w taki sposób, aby przynajmniej w drodze wykładni można było ustalić, która z przyczyn wymienionych w art. 1008 wystąpiła w konkretnym przypadku. Podstawę wydziedziczenia może stanowić jedynie przyczyna przewidziana ustawą (tak też wyrok SN z 23 czerwca 1998 r., III CKN 561/97, LexisNexis nr 2111053).

Jeżeli podstawę wydziedziczenia stanowi pojedynczy fakt (art. 1008 pkt 2), musi on nastąpić przed dokonaniem wydziedziczenia. Jeżeli natomiast przyczynę stanowi pewien stan trwały, powinien istnieć w chwili wydziedziczenia. Późniejsza zmiana istniejącej sytuacji nie pociąga za sobą automatycznie bezskuteczności wydziedziczenia. Może natomiast mieć znaczenie dla oceny, czy stan uzasadniający wydziedziczenie miał rzeczywiście charakter trwały.

Istnieje możliwość podważenia postanowienia o wydziedziczeniu. Spadkobierca wydziedziczony w testamencie, któremu już z innych przyczyn nie służy roszczenie o zachowek, może w celu ochrony innego interesu prawnego żądać ustalenia, że wydziedziczenie jest bezpodstawne (wyrok SN z 9 grudnia 1974 r., I CR 873/74, LexPolonica nr 311931).

Możliwość podważenia zapisów testamentu istnieje w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku. Oczywiście wymaga to przeprowadzenia postępowania dowodowego skutkującego podważeniem zapisów.

Reasumując tę część rozważań, wskazać należy, że jeżeli faktycznie został Pan w testamencie wydziedziczony, a nie tylko wyłączony od dziedziczenia, to jest Pan traktowany tak, jakby nie dożył Pan otwarcia spadku i oczywiście nie jest Pan brany pod uwagę jako spadkobierca, nie ma Pan również prawa do zachowku. Prawo to jednakże mają Pana dzieci pod warunkiem, że również nie zostały wydziedziczone (art. 1011 K.c.). Udział spadkowy, który przypadłby wydziedziczonemu przez spadkodawcę, przypada zstępnym wydziedziczonego (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 1971 r., III CZP 5/71, RPEiS 1972, nr 1, s. 350), czyli Pana dzieciom.

Co się zaś tyczy Pana ojca, to okoliczność, iż nie został powołany w testamencie do dziedziczenia, nie oznacza, że Pana ojciec nie dziedziczy. Należy bowiem wskazać, że do dziedziczenia na podstawie zasad przewidzianych w przepisach ustawy dochodzi wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z powołanych osób nie chce lub nie może być spadkobiercą.

Odpowiednio do przepisów Kodeksu cywilnego (K.c.) najbliżsi krewni zostają powołani do spadku z mocy ustawy w następującej kolejności:

  1. w pierwszej kolejności dzieci i małżonek spadkodawcy;
  2. dalej małżonek spadkodawcy, dzieci i wnuki spadkodawcy;
  3. następnie małżonek i rodzice spadkodawcy (gdy nie ma dzieci i wnuków);
  4. w dalszej kolejności rodzice spadkodawcy (gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków);
  5. dalej jeden rodzic i rodzeństwo spadkodawcy – zstępni rodziców (gdy nie ma małżonka, dzieci i wnuków, a drugi rodzic nie żyje);
  6. następnie dziadkowie (gdy nie ma innych bliższych krewnych);
  7. pasierbowie (gdy nie żyją dziadkowie spadkodawcy);
  8. na samym końcu gmina lub Skarb Państwa (gdy nie ma nawet pasierbów).

Jak zatem z tego wynika, pomimo iż Pana tata nie został powołany do spadku w testamencie, to i tak będzie dziedziczył po swojej żonie z ustawy wraz z jej rodzeństwem lub ich dziećmi (zakładam, że rodzice Pana mamy już nie żyją). Pana ojciec odziedziczy połowę spadku po swojej żonie, a druga połowa przypadnie jej rodzeństwu bądź ich dzieciom do podziału. Tak więc, jeżeli majątek po Pana mamie wynosi np. 100 tys. zł, to Pana ojciec otrzyma połowę tej kwoty.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »