Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Testament z zapisem windykacyjnym

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-08-13

Tata zamierza spisać testament. W skład jego majątku wchodzą dwa samochody, które są zarejestrowane na niego, oraz mieszkanie. Nurtuje go głównie to, czy w swoim testamencie może tylko rozpisać same samochody, czy musi również wskazać spadkobiercę mieszkania. Tata chce podzielić samochody pomiędzy mnie i brata, natomiast mieszkanie ma być dla mamy.

Możliwość takiego rozporządzenia majątkiem, jak opisany w pytaniu, daje Pani ojcu instytucja tzw. zapisu windykacyjnego.

Zgodnie z treścią przepisu art. 981 (1) § 1 Kodeksu cywilnego, w testamencie sporządzonym w formie aktu notarialnego, spadkodawca może postanowić, że oznaczona osoba nabywa przedmiot zapisu z chwilą otwarcia spadku (zapis windykacyjny). Przepisy kształtujące tę instytucję prawną zostały wprowadzone do polskiego prawa spadkowego niedawno, bo 23 października 2011 r. Dniem otwarcia spadku jest dzień śmierci spadkodawcy, z tą chwilą spadkobierca (lub zapisobierca windykacyjny) nabywa spadek (przedmiot zapisu windykacyjnego), niezależnie od tego, kiedy nastąpi formalne potwierdzenie praw do spadku (przedmiotu zapisu) – art. 924 i 925 K.c.

Przepis art. 981 (1) § 2 K.c. stanowi, że przedmiotem zapisu windykacyjnego może być:

1) rzecz oznaczona co do tożsamości,

2) zbywalne prawo majątkowe,

3) przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne,

4) ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności.

Należy jednak pamiętać, o czym pouczy także każdy notariusz sporządzający akt notarialny zawierający testament z zapisem windykacyjnym, iż takie rozrządzenie spadkodawcy na wypadek śmierci będzie bezskuteczne, jeśli w chwili otwarcia spadku przedmiot zapisu nie należy do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia (por. art. 981 (2) K.c.). Taka regulacja prawna ma na celu zabezpieczenie praw osób trzecich przed nieuprawnionymi rozrządzeniami spadkodawcy na wypadek śmierci.

Przewidziana w nim ochrona dotyczy nie tylko takich przypadków, gdy przedmiot zapisu windykacyjnego nie należy do spadkodawcy, lecz również sytuacji, gdy spadkodawca zawarł za życia umowę zobowiązującą do przeniesienia prawa, stanowiącego przedmiot zapisu windykacyjnego o skutkach jedynie obligacyjnych (umowa przedwstępna sprzedaży) lub gdy z powodu innego zdarzenia niż umowa ciąży na nim tego rodzaju zobowiązanie, np. z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, z tytułu czynu niedozwolonego (por. M. Pazdan, Kodeks cywilny. Komentarz do art. 450-1088, pod red. H. Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C. H. Beck, 2011, wydanie 6).

Analogicznie jak przy powołaniu spadkobiercy zapisu windykacyjnego nie można uzależnić od warunku lub terminu, takie zastrzeżenie spadkodawcy będzie bowiem uznawane, co do zasady, za nieistniejące (art. 981 (3) § 1 K.c.). Jeżeli jednak z treści testamentu lub z okoliczności wynika, że bez takiego zastrzeżenia zapis windykacyjny nie zostałby uczyniony, zapis windykacyjny będzie wówczas nieważny. Przepisów tych nie stosuje się, jeżeli ziszczenie lub nieziszczenie się warunku albo nadejście terminu nastąpiło przed otwarciem spadku. Ponadto, co istotne dla potwierdzenia praw do zapisu windykacyjnego, do jego nabycia stosuje się odpowiednio przepisy o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku, o zdolności do dziedziczenia, o niegodności dziedziczenia (art. 981 (5) K.c.).

Zapis windykacyjny nieważny ze względu na zastrzeżenie warunku lub terminu wywołuje skutki zapisu zwykłego uczynionego pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu, chyba że co innego wynika z treści testamentu lub z okoliczności (art. 981 (3) § 2 K.c.).

Reasumując, Pani ojciec poprzez poczynienie w testamencie notarialnym stosownych zapisów windykacyjnych może dowolnie rozporządzić swoim majątkiem, przydzielając jego składniki konkretnym osobom (czyli tak jak Pani napisała: samochody dla Pani i brata, natomiast mieszkanie dla Pani mamy).

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Wykonawca testamentu

Jestem rozwiedziony. Chciałbym sporządzić testament na rzecz niepełnoletniej córki, której opiekunem prawnym jest moja była żona. Czy mogę to zrobić tak,...

Jak zagwarantować synowi dziedziczenie mieszkania?

Za kilka dni wstępuję ponownie w związek małżeński. Jak zagwarantować synowi dziedziczenie mieszkania po mnie? Myślę o sporządzeniu...

Testament u notariusza

Jestem 30 lat po ślubie. Mamy troje dzieci. Nasz dom wybudowaliśmy z mężem na jego działce otrzymanej w spadku po dziadkach jeszcze przed naszym...

Testament sprzed 20 lat

Prawie 20 lat temu ojciec zostawił mi testament, jako jego jedynej spadkobierczyni. Nigdy go nie otworzyłam, bo myślałam, że brat, który rozporządza całym...

Czy strona w postępowaniu spadkowym ma obowiązek stawiennictwa w sądzie?

Najbliższą rodziną zmarłej ciotki jest mój mąż i jego siostra. Ciotka zostawiła testament, w którym jedyną spadkobierczynią uczyniła siostrę...

Co z domem, który dziedziczę z pasierbicą?

Mąż w testamencie zapisał mojej pasierbicy działkę i 1/4 domu, w którym razem mieszkaliśmy (a ja nadal mieszkam). Mieliśmy wspólnotę...

Stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu

Zmarła ciotka, która na podstawie testamentu powołała do spadku moją żonę. Ciotka nie była zamężna i nie miała dzieci. Co należy zrobić, aby sąd...

Czy przez błąd w imieniu spadkobiercy spadek może przepaść?

Mojej mamie na chrzcie dano imię Agata, a w urzędzie zapisano Anna. We wszystkich dokumentach figuruje jako Anna, ale rodzina i znajomi zwracają...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »