Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z zachowkiem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ubieganie się o zachowek przez osobę niezdolną do pracy

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-01-19

Jakiś czas temu zmarła moja żona. W testamencie przekazała cały spadek na rzecz swojej bratanicy. Ja nie figuruję w tym zapisie. Od 10 lat jestem na rencie i mam całkowitą niezdolność do pracy. Czy i w jakiej wysokości przysługuje mi zachowek?

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego (w skrócie K.c.) spadkobiercom pominiętym w testamencie należy się zachowek w wysokości 1/2 tego, co by im przypadło w razie dziedziczenia ustawowego, którego reguły obowiązują automatycznie, jeśli spadkodawca nie zostawił testamentu. Jeśli jednak spadkobierca jest małoletni albo niezdolny do pracy (tak jak jest to w Pana sytuacji), należy mu się zachowek w wysokości 2/3 tego, co by im przypadło w razie dziedziczenia ustawowego.

Według § 2 art. 991 K.c. „jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia”.

Z powyższych przepisów wynika, że zobowiązaną do zapłaty zachowku po śmierci Pana żony będzie córka brata Pana żony, jeżeli została ona wskazana w testamencie zmarłej jako jedyna jej spadkobierczyni. Spośród osób uprawnionych do zachowku ustawodawca wymienia ponadto małżonka osoby zmarłej, a więc jest Pan po śmierci żony osobą uprawnioną do zachowku.

Aby mógł Pan skutecznie dochodzić zachowku, proponuję Panu w pierwszej kolejności przeprowadzić postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po Pana żonie (o ile takie nie zostało jeszcze przeprowadzone) – aby móc wykazać w sądzie, że jest Pan spadkobiercą ustawowym po żonie. Następnie należałoby wystąpić do spadkobierczyni testamentowej z pisemnym wezwaniem o zapłatę zachowku w określonym terminie. Jeżeli ona nie odpowie na Pana wezwanie i nie zapłaci należnego zachowku, pozostaje Panu droga sądowa – złożenie pozwu o zachowek.

O zachowek może Pan wystąpić w ciągu 5 lat od otwarcia testamentu. W kwestii zachowku należy wziąć pod uwagę, prócz art. 991 K.c., także inne przepisy tego kodeksu, w szczególności – art. 993-996.

Według art. 993 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny uczynione przez spadkodawcę”.

Zgodnie z art. 994 § 1 K.c. „przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku”.

Podstawę ustalenia sumy stanowiącej zachowek stanowi tzw. substrat zachowku. Substrat zachowku to wartość stanu czynnego spadku wraz z wartością darowizn podlegających doliczeniu. Aby ustalić wysokość należnego zachowku, należy ustalić wartość aktywów spadku pozostawionego przez Pana żonę – należy zsumować wartość przedmiotów spadkowych pozostawionych przez nią oraz odjąć od tej kwoty pasywa spadku (długi spadkowe). Do tego należy doliczyć wartość darowizn uczynionych na rzecz innych osób uprawnionych do zachowku za życia Pana żony.

Zachowek wylicza się w następujący sposób:

Wartość spadku ustalona dla potrzeby obliczenia zachowku × (razy) udział danego spadkobiercy wynikający z dziedziczenia ustawowego × (razy) ułamek należnego zachowku - (minus) darowizny (lub wartość majątku, który otrzymał uprawniony do zachowku w spadku) dla uprawnionego do zachowku = wartość zachowku.

Jeżeli zna Pan wszystkie przedmioty spadkowe wchodzące w skład spadku po żonie, może Pan występując o zachowek, obliczyć wartość spadku według cen rynkowych obowiązujących obecnie. Jeżeli brata siostry nie zgodzi się z Pana wyliczeniami, to sąd w toku postępowania o zachowek z pewnością powoła biegłego w celu sporządzenia opinii określającej wartość aktywów spadkowych.

Jeżeli będzie Pan miał problem z wyliczeniem zachowku, to proszę o informację. Żeby obliczyć dla Pana zachowek, potrzebowałabym informacji o wartości masy spadkowej oraz kręgu spadkobierców ustawowych.

Poniżej przedstawiam Panu wybrane artykuły Kodeksu cywilnego, żeby Panu było łatwiej zrozumieć kolejność dziedziczenia ustawowego:

„Art. 931. § 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.

§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 932. § 1. W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek i rodzice.

§ 2. Udział spadkowy każdego z rodziców, które dziedziczy w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy, wynosi jedną czwartą całości spadku. Jeżeli ojcostwo rodzica nie zostało ustalone, udział spadkowy matki spadkodawcy, dziedziczącej w zbiegu z jego małżonkiem, wynosi połowę spadku.

§ 3. W braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych.

§ 4. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

§ 5. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.

§ 6. Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku.

Art. 933. § 1. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy, wynosi połowę spadku.

§ 2. W braku zstępnych spadkodawcy, jego rodziców, rodzeństwa i ich zstępnych, cały spadek przypada małżonkowi spadkodawcy”.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Czy należy się zachowek dla wnuka?

Mój brat po tacie odziedziczył 30 tys. zł więcej, niż wynikało to z działu spadku (zgodziłam się, nie żądałam bowiem spłaty). Wkrótce później...

Zmniejszenie zachowku o wartość książeczki mieszkaniowej

Rodzice za życia założyli mojemu bratu książeczkę mieszkaniową. Wykorzystał jej wkład, gdy kupował mieszkanie. Ja miałam dostać mieszkanie po rodzicach....

Gdy spadkobierca testamentowy chce podzielić się spadkiem z osobą pominiętą

Istnieje testament zmarłej kobiety, która wszystko, co posiadała, zapisała swojej wnuczce. W skład spadku wchodzą oszczędności, połowa mieszkania...

Zabezpieczenie darowizny od dziadków

Moi eksteściowie chcą przepisać moim dzieciom, a swoim jedynym wnukom, nieruchomość, która jest wystawiona do sprzedaży, więc może być to...

Gdy wnuk dziedziczy w zbiegu z dziećmi zmarłego

Miesiąc temu zmarła moja mama. Przez ostatnie dwa miesiące opiekowała się nią moja siostra, która nawet nie zawiadomiła mnie o pogrzebie. W tych...

Czy bratanica jest osobą uprawnioną do zachowku po wujku?

Czy ja jako bratanica mogę wystąpić o zachowek po zmarłym wujku?

Rodzeństwo z ustawy nie dziedziczy po sobie

Przed 18 laty zmarła moja mama, a jej mąż 4 lata temu. Mąż mamy był osobą samotną, gdyż nie ożenił się już drugi raz, nie miał swoich dzieci,...

Plany pozbawienia zachowku

Tata przepisał mieszkanie dla syna siostry 4 lata temu. Dowiedziałam się od siostry, że reszta rodzeństwa jest wydziedziczona. Rozumiem jednak, że naszym...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »