Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Uchylenie się od skutków prawnych przyjęcia spadku przez małoletniego

Monika Cieszyńska • Opublikowane: 2015-09-18

Trzy lata temu zmarł mój ojciec; miałem wtedy 16 lat. Rodzice byli po rozwodzie. Ojciec był pozbawiony władzy rodzicielskiej, nie utrzymywaliśmy kontaktów. Tydzień temu otrzymałem wezwanie do sądu w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po moim ojcu na wniosek gminy. Okazało się, że po ojcu pozostały długi wobec gminy za najem lokalu. Mama nie zdawała sobie sprawy, że tak ważne jest odrzucenie spadku w moim imieniu w ciągu 6 miesięcy i tego nie zrobiła. Co powinienem zrobić, by długi mojego ojca nie stały się moimi długami?

Monika Cieszyńska

»Wybrane opinie klientów

Fachowe porady jakie uzyskałam od Pana Marka Goli , pomogly mi w porozumieniu się z rodzina mojego męża, w sprawie zachowku po zmarłej teściowej.Dziekuje bardzo i będę dalej polecała państwa usługi moim znajomym.
Malgorzata
Otrzymałam odpowiedź bardzo wyczerpującą i klarowną.
Anna, 66 lat, inżynier
Bardzo profesjonalnie, szybko, wszystko zrozumiałe
Ania, 68 lat, emerytka
Chciałem bardzo podziękować za poradę która mi bardzo pomogła wasza firma działa na najwyższym poziomie wasze odpowiedzi były wyczerpujące i pomocne jeszcze raz bardzo dziękuję i pozdrawiam.
Krzysztof
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź, uratowała mi Paki tyłek.
Jerzy, 53 lata, informatyk

Rozumiem, że w chwili śmierci ojca był Pan osobą niepełnoletnią.

Interesuje Cię ten temat? – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

W imieniu niepełnoletniego oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składa jego przedstawiciel ustawowy (czyli co do zasady rodzic) po uprzednim uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego. Sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w przypadku osoby, która nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, czyli między innymi osoby niepełnoletniej, biegnie od chwili, w której o powołaniu do spadku takiej osoby dowiedział się jej przedstawiciel ustawowy.

Skoro Pana ojciec zmarł trzy lata temu, to powyższy termin już minął, chyba że nie wiedzieli Państwo dotąd o jego śmierci, co jesteście w stanie udowodnić.

Niestety dojście do pełnoletniości i nabycie pełnej zdolności do czynności prawnych nie powoduje, że może Pan złożyć oświadczenie co do spadku po ojcu. Ewentualnie można spróbować wystąpić do sądu z tzw. wnioskiem o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza i złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Sądem właściwym będzie sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. We wniosku winien Pan podnieść, iż w chwili śmierci spadkodawcy był Pan osobą niepełnoletnią, a mama nie odrzuciła w Pana imieniu spadku, gdyż nie wiedziała o długach swojego byłego męża, z którym po rozwodzie nie utrzymywała żadnych kontaktów (a więc działała pod wpływem błędu). We wniosku powinien Pan więc powołać na świadka mamę, która to wszystko potwierdzi. Nadto winien Pan wskazać termin, w którym powziął Pan wiadomość o długach ojca. Proszę mieć na uwadze, że powyższy wniosek należy złożyć w terminie nieprzekraczającym roku od daty dowiedzenia się o długach spadkodawcy.

Jeśli sąd nie uwzględni takiego wniosku, to należy pamiętać, iż jako osoba niepełnoletnia w chwili zgonu spadkodawcy nabył Pan spadek z tzw. dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczeniem odpowiedzialności za dług spadkowe.

Powyższe potwierdza art. 1015 Kodeksu cywilnego:

„Art. 1015.

§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wysokości korzyści uzyskanych we spadku. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje, że odpowiedzialność spadkobiercy zostaje ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Oznacza to, że spadkobierca taki odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem, ale tylko do wartości tego, co przypadło mu w spadku. Przykładowo, jeśli udział spadkowy jest warty 50 tys. zł, to spadkobierca odpowiada za ewentualne długi tylko do wysokości 50 tys. zł. Jeśli w spadku spadkodawca nie pozostawił żadnych korzyści, to spadkobierca w ogóle nie ponosi odpowiedzialności za długi spadkowe.

Stan czynny spadku ustalany jest w spisie inwentarza. Spis inwentarza obejmuje zarówno aktywa (stan czynny spadku) jak i pasywa (stan bierny spadku). Stan czynny spadku jest to zatem wartość należących do spadku aktywów (tj. korzyści spadkowych). W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza sąd powinien wydać postanowienie o sporządzeniu takiego spisu. Jeśli tego nie uczyni, warto złożyć wniosek o sporządzenie spisu w sądzie. Według art. 644 Kodeksu postępowania cywilnego „jeżeli złożono oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a inwentarz nie był przedtem sporządzony, sąd wyda postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza”. Zgodnie z art. 53 z dnia 29 sierpnia 1997 r. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191) „za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę”.

Komornika opłaca najczęściej osoba, która złożyła oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza (koszt sporządzenia spisu inwentarza jest długiem spadkowym). Istnieje możliwość ubiegania się o zwolnienie z ww. kosztów. Wówczas komornik koszty sporządzenia spisu inwentarza ściągnie z majątku spadkowego. Wniosek o zwolnienie z kosztów należy złożyć do sądu rejonowego, w okręgu którego działa komornik. Do wniosku należy załączyć wypełniony formularz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Formularz dostępny jest w sekretariacie sądu lub na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

Z uwagi na powyższe zasady dotyczące dziedziczenia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, warto więc spróbować złożyć wniosek o zatwierdzenie przez sąd uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Na marginesie proszę pamiętać, że w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku należy zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego w celu skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.

Nadto w razie gdyby kiedykolwiek wszczęto przeciwko Panu egzekucję komorniczą z powodu wspomnianych długów, to proszę zwrócić uwagę, czy sąd w klauzuli wykonalności ograniczył Pana odpowiedzialność do stanu czynnego spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »