Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Uchylenie się od skutków prawnych przyjęcia spadku przez małoletniego

Autor: Monika Cieszyńska • Opublikowane: 2015-09-18

Trzy lata temu zmarł mój ojciec; miałem wtedy 16 lat. Rodzice byli po rozwodzie. Ojciec był pozbawiony władzy rodzicielskiej, nie utrzymywaliśmy kontaktów. Tydzień temu otrzymałem wezwanie do sądu w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po moim ojcu na wniosek gminy. Okazało się, że po ojcu pozostały długi wobec gminy za najem lokalu. Mama nie zdawała sobie sprawy, że tak ważne jest odrzucenie spadku w moim imieniu w ciągu 6 miesięcy i tego nie zrobiła. Co powinienem zrobić, by długi mojego ojca nie stały się moimi długami?

Rozumiem, że w chwili śmierci ojca był Pan osobą niepełnoletnią.

W imieniu niepełnoletniego oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku składa jego przedstawiciel ustawowy (czyli co do zasady rodzic) po uprzednim uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego. Sześciomiesięczny termin na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w przypadku osoby, która nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych, czyli między innymi osoby niepełnoletniej, biegnie od chwili, w której o powołaniu do spadku takiej osoby dowiedział się jej przedstawiciel ustawowy.

Skoro Pana ojciec zmarł trzy lata temu, to powyższy termin już minął, chyba że nie wiedzieli Państwo dotąd o jego śmierci, co jesteście w stanie udowodnić.

Niestety dojście do pełnoletniości i nabycie pełnej zdolności do czynności prawnych nie powoduje, że może Pan złożyć oświadczenie co do spadku po ojcu. Ewentualnie można spróbować wystąpić do sądu z tzw. wnioskiem o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza i złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Sądem właściwym będzie sąd rejonowy ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. We wniosku winien Pan podnieść, iż w chwili śmierci spadkodawcy był Pan osobą niepełnoletnią, a mama nie odrzuciła w Pana imieniu spadku, gdyż nie wiedziała o długach swojego byłego męża, z którym po rozwodzie nie utrzymywała żadnych kontaktów (a więc działała pod wpływem błędu). We wniosku powinien Pan więc powołać na świadka mamę, która to wszystko potwierdzi. Nadto winien Pan wskazać termin, w którym powziął Pan wiadomość o długach ojca. Proszę mieć na uwadze, że powyższy wniosek należy złożyć w terminie nieprzekraczającym roku od daty dowiedzenia się o długach spadkodawcy.

Jeśli sąd nie uwzględni takiego wniosku, to należy pamiętać, iż jako osoba niepełnoletnia w chwili zgonu spadkodawcy nabył Pan spadek z tzw. dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczeniem odpowiedzialności za dług spadkowe.

Powyższe potwierdza art. 1015 Kodeksu cywilnego:

„Art. 1015.

§ 1. Oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

§ 2. Brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza”.

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wysokości korzyści uzyskanych we spadku. Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza powoduje, że odpowiedzialność spadkobiercy zostaje ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Oznacza to, że spadkobierca taki odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem, ale tylko do wartości tego, co przypadło mu w spadku. Przykładowo, jeśli udział spadkowy jest warty 50 tys. zł, to spadkobierca odpowiada za ewentualne długi tylko do wysokości 50 tys. zł. Jeśli w spadku spadkodawca nie pozostawił żadnych korzyści, to spadkobierca w ogóle nie ponosi odpowiedzialności za długi spadkowe.

Stan czynny spadku ustalany jest w spisie inwentarza. Spis inwentarza obejmuje zarówno aktywa (stan czynny spadku) jak i pasywa (stan bierny spadku). Stan czynny spadku jest to zatem wartość należących do spadku aktywów (tj. korzyści spadkowych). W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza sąd powinien wydać postanowienie o sporządzeniu takiego spisu. Jeśli tego nie uczyni, warto złożyć wniosek o sporządzenie spisu w sądzie. Według art. 644 Kodeksu postępowania cywilnego „jeżeli złożono oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a inwentarz nie był przedtem sporządzony, sąd wyda postanowienie o sporządzeniu spisu inwentarza”. Zgodnie z art. 53 z dnia 29 sierpnia 1997 r. ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. z 2006 r. Nr 167, poz. 1191) „za dokonanie spisu inwentarza albo innego spisu majątku pobiera się stałą opłatę w wysokości 10% przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego za każdą rozpoczętą godzinę”.

Komornika opłaca najczęściej osoba, która złożyła oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza (koszt sporządzenia spisu inwentarza jest długiem spadkowym). Istnieje możliwość ubiegania się o zwolnienie z ww. kosztów. Wówczas komornik koszty sporządzenia spisu inwentarza ściągnie z majątku spadkowego. Wniosek o zwolnienie z kosztów należy złożyć do sądu rejonowego, w okręgu którego działa komornik. Do wniosku należy załączyć wypełniony formularz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Formularz dostępny jest w sekretariacie sądu lub na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości.

Z uwagi na powyższe zasady dotyczące dziedziczenia spadku z dobrodziejstwem inwentarza, warto więc spróbować złożyć wniosek o zatwierdzenie przez sąd uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Na marginesie proszę pamiętać, że w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku należy zgłosić nabycie spadku do urzędu skarbowego w celu skorzystania ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.

Nadto w razie gdyby kiedykolwiek wszczęto przeciwko Panu egzekucję komorniczą z powodu wspomnianych długów, to proszę zwrócić uwagę, czy sąd w klauzuli wykonalności ograniczył Pana odpowiedzialność do stanu czynnego spadku.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia z przyszłym spadkodawcą

Czy syn może czuć się bezpiecznie, jeśli podpisał akt notarialny (umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia) w związku z zadłużeniem ojca?...

Odrzucenie długów zmarłej siostry

Siostra zmarła 3 lata temu i został po niej duży, niespłacony kredyt bankowy. Szwagier, jej córka i wnuki oraz moja mama zrzekli się spadku po niej....

Możliwe przedawnienie długu

Mój ojciec zmarł w 2000 r., a mama 1,5 roku później. Okazało się obecnie z pisma firmy windykacyjnej, że tata w 1998 r. zaciągnął...

Co zrobić, gdy spadkodawca pozostawił po sobie długi?

Zmarł mój ociec, który pozostawił po sobie długi w bankach. Co muszę zrobić, żeby ich nie spłacać – zarówno ja, jak i moje dzieci?

Kiedy długi nie przekraczają wartości spadku – możliwe rozwiązania

Przed 4 miesiącami zmarł ojciec, pozostawiając majątek i długi, które jednak nie przekraczają wartości spadku. Spadkobiercami są: żona, ja –...

Odrzucenie spadku przez kolejnych spadkobierców

Czy ja, mąż i moje dzieci musimy coś z wyprzedzeniem zrobić, aby odrzucić spadek, o którym wiemy tylko tyle, że to same długi? Chodzi...

Czy darowiznę przekazuje się wraz z długami?

Moja żona przyjęła spadek po zmarłym wraz z siostrą i matką. Ojciec żony miał długi w ZUS-ie i dom ze spadku jest zajęty hipotecznie....

Czy spadek można odrzucić u notariusza, czy tylko w sądzie?

Zmarł mój teść*. Był rozwiedziony z teściową od 30 lat. Czy w tym przypadku muszę z całą rodziną odrzucić spadek, aby po nim nie...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »