Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z testamentem?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Ustne zapewnienie o przekazaniu działki

Autor: Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2015-02-26

Moja babcia posiada kilka działek. Większość z nich już przekazała swoim dzieciom. Także moja mama otrzymała ustne zapewnienie o przekazaniu działki od swojej matki. Obawiamy się jednak, że po śmierci babci jej pozostałe dzieci nie będą chciały uwzględnić woli matki i moja mama nie dostanie należnej jej części. Co babcia mogłaby teraz zrobić, by zabezpieczyć interesy mojej mamy? Może testament byłby dobrym rozwiązaniem?

W zakresie poruszonej przez Pana problematyki najczęściej znajduje w praktyce zastosowanie umowa darowizny lub testament. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku (art. 888 Kodeksu cywilnego).

Co do zasady oświadczenie darczyńcy w przedmiocie dokonania darowizny powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli tylko przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Wyjątkiem jest sytuacja darowizny nieruchomości (gruntu, budynku, lokalu mieszkalnego) oraz spółdzielczego prawa do lokalu, kiedy to koniecznie trzeba zachować formę aktu notarialnego dla ważności dokonanej czynności prawnej.

Maksymalne wynagrodzenie notariusza przy tego typu czynności uzależnione jest od zadeklarowanej przez strony wartości przedmiotu umowy (wartości nieruchomości czy spółdzielczego prawa do lokalu) i wynosi przy wartości rzeczy:

  • do 3000 zł – 100 zł;
  • powyżej 3000 zł do 10 000 zł – 100 zł + 3% od nadwyżki powyżej 3 000 zł;
  • powyżej 10 000 zł do 30 000 zł – 310 zł + 2% od nadwyżki powyżej 10 000 zł;
  • powyżej 30 000 zł do 60 000 zł – 710 zł + 1% od nadwyżki powyżej 30 000 zł;
  • powyżej 60 000 zł do 1 000 000 zł – 1 010 zł + 0,4% od nadwyżki powyżej 60 000 zł;
  • powyżej 1 000 000 zł do 2 000 000 zł – 4 770 zł + 0,2% od nadwyżki powyżej 1 000 000 zł;
  • powyżej 2 000 000 zł – 6 770 zł + 0,25% od nadwyżki powyżej 2 000 000 zł, nie więcej jednak niż 7 500 zł (przy relacjach rodzice lub dziadkowie – dziecko lub wnuk) + 23% VAT

    – przy czym niekiedy (np. przy darowiźnie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu) maksymalna stawka wynagrodzenia notariusza jest niższa o połowę od podanych wyżej stawek taksy (o szczegóły najlepiej spytać samego notariusza).

Należy podkreślić, że stawki wynagrodzenia notarialnego w tym przypadku mają charakter stawek maksymalnych. Innymi słowy, notariusz może wziąć za dokonanie czynności (sporządzenie umowy) mniej, ale nie może żądać więcej. Stąd też praktyczna wskazówka – niekiedy przed spotkaniem z konkretnym notariuszem lepiej podpytać w kilku kancelariach o wysokość wynagrodzenia za daną usługę.

Darowizna, jako forma przekazania majątku zstępnym, od 1 stycznia 2007 r. stała się o tyle atrakcyjna, że wskutek nowelizacji ustawy o podatku od spadków i darowizn zwolniono od tego podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez najbliższą rodzinę a to małżonka, zstępnych, wstępnych (rodziców, dziadków itp.), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli tylko:

  1. zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego, oraz
  2. udokumentują – w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne – ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

W przypadku gdy darowizny dokonano w formie aktu notarialnego, zgłoszenie umowy do urzędu skarbowego nie jest konieczne, albowiem uczyni to sam notariusz. Należy podkreślić, że umowa darowizny z punktu widzenia darczyńcy ma szczególny skutek. Otóż umowa ta w sposób ostateczny przenosi własność darowanej rzeczy na obdarowanego. Oznacza to, że obdarowany staje się właścicielem darowanej rzeczy (ruchomości, nieruchomości) z chwilą podpisania aktu notarialnego darowizny.

Zamiast umowy darowizny w grę może wejść także testament. Babcia może zapisać przedmiotową nieruchomość w testamencie. Najpewniejszym (a jednocześnie niedrogim) rodzajem testamentu jest testament notarialny.  Koszt sporządzenia testamentu w formie aktu notarialnego to ok. 100 zł.  Oczywiście babcia może spisać również własnoręczny testament. Forma testamentu własnoręcznego jest uregulowana przez ustawodawcę w przepisie art. 949 Kodeksu cywilnego. Należy on do testamentów zwykłych. Każdy, kto umie czytać i pisać oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych, może oświadczyć swoją „ostatnią wolę” w tej formie.

Aby można było uznać taki testament za ważny, powinien on być w całości napisany ręką spadkodawcy, w języku, który jest jemu znany, oraz być opatrzony datą i podpisem. Jeśli testament zostanie napisany w sposób nieczytelny, to takie oświadczenie będzie bezskuteczne. Warto zatem dołożyć wszelkich starań, aby treść pisma była czytelna, a testament sporządzony z zachowaniem wszystkich reguł, o których mowa w przepisach.

Nieważny będzie testament spisany przy użyciu urządzenia mechanicznego, np. maszyny do pisania, komputera (choćby nawet był własnoręcznie podpisany przez spadkodawcę). Testament nie może zostać opatrzony podpisem elektronicznym. Taka forma podpisu nie spełnia warunków testamentu własnoręcznego.

Nie ma zaś znaczenia materiał, na którym sporządzono testament własnoręczny. Można go napisać zarówno na kartce papieru, jak i na desce czy murze. Do spisania „ostatniej woli” można użyć ołówka, długopisu, pióra, kredy itp. Należy jedynie pamiętać, aby w całości był spisany ręką testatora i podpisany.

Brak daty w treści testamentu może powodować nieważność oświadczenia spadkodawcy. Brak daty nie pociągnie za sobą nieważności testamentu własnoręcznego, o ile nie wywołuje wątpliwości co do zdolności spadkodawcy do sporządzenia testamentu, co do treści testamentu lub co do wzajemnego stosunku kilku testamentów.

Jeśli bowiem spadkodawca sporządzi kilka testamentów o różnej treści i nie opatrzy ich datą, to jej brak spowoduje, że nie będzie można ustalić, który z nich był ostatni. W takim przypadku sąd uzna wszystkie testamenty za nieważne.

Taka sama sytuacja będzie miała miejsce, gdy spadkodawca nie miał przez jakąś część swojego życia pełnej zdolności do czynności prawnych (np. był ubezwłasnowolniony), a w toku postępowania nie zostanie udowodnione, kiedy sporządzono testament. Wtedy również brak daty na testamencie oznaczać będzie jego nieważność.

Datę można umieścić w każdym miejscu pisma. Może znaleźć się na górze dokumentu, w jego treści lub pod oświadczeniem spadkodawcy. Nie ma to wpływu na ważność testamentu. Podpis spadkodawcy powinien znaleźć się na końcu testamentu, tj. pod oświadczeniem woli.

Proszę zwrócić uwagę, że Pana mama – w przypadku odziedziczenia spadku po jej matce – nie będzie musiała zapłacić, podobnie jak w przypadku umowy darowizny, podatku od spadków i darowizn.

Zgodnie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez m.in. zstępnych, małżonka, jeżeli: zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.

Jeżeli zatem spadkobierca złoży właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie SD-Z2, w terminie 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia lub od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, to nie będzie musiał płacić żadnego podatku.

Przy testamencie będzie Pana mama musiała ponieść również koszty postępowania spadkowego (ok. 50 zł za wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, u notariusza – będzie drożej).

Poprzez tę formę przekazania nieruchomości (bądź jej części) Pana mama stanie się jej właścicielem dopiero po śmierci mamy. Warto jeszcze pamiętać, że testament może być w każdym czasie przez babcię odwołany.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Kwestionowanie testamentu odręcznego

Czy testament odręczny napisany w 2000 r. przez mojego ojca ma jakąś wartość prawną? W testamencie wyszczególnione są przedmioty...

Testament w związku partnerskim

Od kilku lat jestem w związku partnerskim . W tym czasie wspólnie zbudowaliśmy dom, który formalnie jest moją wyłączną własnością....

Dysponowanie rachunkiem maklerskim po śmierci męża

Mój mąż zmarł miesiąc temu. Pozostawił testament, w którym przekazuje wszystko mi. Czy mogę sprzedać jego samochód i dysponować rachunkiem...

Testament nieuwzględniający jednego spadkobiercy

Mój dziadek miał żonę, a z nią dwoje dzieci – mojego wujka i mojego tatę. Babcia zmarła, a dziadek powtórnie się ożenił (nie...

Dziedziczenie w Polsce na podstawie testamentu sporządzonego za granicą

Mam obywatelstwo polskie i amerykańskie, na stałe mieszkam w USA. Moje dzieci są obywatelami amerykańskimi. Posiadam w Polsce nieruchomości...

Jak uniknąć konieczności sprzedaży domu po śmierci małżonka?

Jak sporządzić testament, żeby zabezpieczyć się wzajemnie w małżeństwie (w przypadku śmierci jednego z nas) od konieczności przekazania...

Testament u notariusza

Jestem 30 lat po ślubie. Mamy troje dzieci. Nasz dom wybudowaliśmy z mężem na jego działce otrzymanej w spadku po dziadkach jeszcze przed naszym...

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »