Porady Prawne przez internet

Masz problem związany z długami spadkowymi?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Uwolnienie się od odpowiedzialności za długi

Autor: Małgorzata Rybarczyk • Opublikowane: 2014-05-28

Co zrobić, aby w razie mojej śmierci rodzina (żona, dzieci) mogła uwolnić się od odpowiedzialności za moje długi?

Jeżeli chce Pan uchronić rodzinę przed odziedziczeniem długów po Pana śmierci, to jedyną skuteczną metodą w momencie, gdy Pan żyje, jest zrzeczenie się spadku po Panu przez wszystkie osoby uprawnione.

Kwestie zrzeczenia się spadku po żyjącym spadkodawcy uregulowane są w Kodeksie cywilnym (w skrócie K.c.). Art. 1048 K.c. stanowi: „Spadkobierca ustawowy może przez umowę z przyszłym spadkodawcą zrzec się dziedziczenia po nim. Umowa taka powinna być zawarta w formie aktu notarialnego”.

„Art. 1049. § 1. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej.

§ 2. Zrzekający się oraz jego zstępni, których obejmuje zrzeczenie się dziedziczenia, zostają wyłączeni od dziedziczenia, tak jakby nie dożyli otwarcia spadku”.

Skutki umowy o zrzeczenie się dziedziczenia rozciągają się w zasadzie także na zstępnych zrzekającego się. Występuje zatem tutaj rzadka w prawie cywilnym sytuacja, w której umowa bezpośrednio wpływa na sytuację prawną osób niebędących jej stronami. Wobec takiej regulacji ustawowej należy przyjąć, że zrzekający się nie musi uzyskiwać zgody zstępnych na zawarcie umowy o zrzeczenie się dziedziczenia ani zgody sądu, gdy zstępni są małoletni. Skutki zrzeczenia się rozciągają się zarówno na zstępnych zrzekającego się żyjących w momencie zawierania umowy, jak i na zstępnych, którzy urodzili się później (tak też E. Skowrońska-Bocian, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie X, Warszawa 2011, s. 360).

Oznacza to, iż w przypadku, gdy Pańscy spadkobiercy dokonają u notariusza, w formie aktu notarialnego, zrzeczenia się spadku po Panu, to zostaną oni w świetle prawa wyłączeni z kręgu osób mogących dziedziczyć po Panu. Tym samym nie tylko nie odziedziczą Pańskich długów, ale także nie będą mieli prawa do zachowku. Jeśli po Pańskiej śmierci zwrócą się do nich np. banki, wystarczy, iż przedstawią wypis aktu notarialnego, by uwolnić się od odpowiedzialności za pozostałe po Panu długi. Istotne jest, że zawarcie przedmiotowej umowy w innej formie niż akt notarialny, np. w zwykłej formie pisemnej albo formie ustnej, powoduje nieważność takiej umowy z mocy prawa.

W każdej chwili, gdyby sytuacja uległa zmianie, aż do chwili Pańskiej śmierci spadkobiercy mogą uchylić się od złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się dziedziczenia. Uchylenie się od zrzeczenia może nastąpić poprzez zawarcie nowej umowy między zrzekającym się, czyli np. żoną, a spadkodawcą, czyli Panem. Również ta umowa powinna być zawarta w formie aktu notarialnego, co wynika z treści art. 1050 K.c. Nieważność umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia po spadkodawcy w wyniku uchylenia się przez uczestnika od jego oświadczenia woli prowadzi do przywrócenia mu pozycji spadkobiercy ustawowego (postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 12 października 2005 r., III CK 48/2005).

Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje jedynie spadek po osobie wskazanej w akcie notarialnym. W związku z tym Pańskie dzieci czy też w przyszłości wnuki będą mogły dziedziczyć po Pańskiej małżonce.

Proszę pamiętać, iż spadkobierca ustawowy, który zrzekł się przez umowę z przyszłym spadkodawcą dziedziczenia po nim, może dziedziczyć po tym spadkodawcy na podstawie sporządzonego przez niego testamentu. Gdyby sporządził Pan przed śmiercią testament, to pomimo zrzeczenia się dziedziczenia żona, dzieci, rodzice będą mogli zostać rzeczywistymi spadkobiercami. W takiej sytuacji będą musieli dokonać odrzucenia spadku, w innym bowiem razie będą pomimo wcześniejszego zrzeczenia się spadku odpowiadać za Pańskie długi. Przypuszczam jednak, iż do tego nie dojdzie, skoro wiedziałby Pan, iż spadkobiercy w umowie zawartej z Panem zrzekli się spadku i nie ma składników wartościowych w Pańskim majątku, które mogliby dziedziczyć. I w tym miejscu tylko jedna uwaga – odrzucenie spadku w takiej sytuacji może nastąpić dopiero po Pańskiej śmierci.

Opisywana przeze mnie metoda zrzeczenia się spadku dotyczyć może nie tylko żony, rodziców, ale także dzieci – pod warunkiem, iż są już pełnoletnie. Jeżeli nie mają ukończonych 18 lat, to na zawarcie takiej umowy konieczne jest niestety uzyskanie zgody sądu rodzinnego z uwagi na ochronę interesów małoletnich dzieci. W takiej sytuacji Pańska małżonka winna wystąpić do sądu z wnioskiem o wyrażenie zgody na zawarcie umowy o zrzeczeniu się spadku w imieniu małoletnich dzieci. Ponieważ nie wiadomo, za ile lat Pan umrze i jak zmieni się Pańska faktyczna sytuacja finansowa, istnieje bardzo niewielkie prawdopodobieństwo, by sąd wyraził zgodę na zawarcie takiej umowy w imieniu dzieci. Zakładając bowiem, iż Pańska sytuacja ulegnie poprawie, mogłaby taka zgoda skutkować pokrzywdzeniem małoletnich dzieci poprzez pozbawienie ich spadku w przyszłości.

Jeżeli faktycznie dzieci są małoletnie, proponuję po prostu zostawić tę kwestię do chwili Pańskiej śmierci. Aby najbliżsi odziedziczyli długi, musi dojść do śmierci spadkodawcy, a następnie do nabycia spadku przez spadkobierców. W związku z tym, jeżeli okaże się w przyszłości, iż pozostawił Pan jedynie długi, zarówno żona, jak i dzieci (czy też inni, dalsi spadkobiercy) będą mieć możliwość odrzucenia spadku w terminie 6 miesięcy od dnia Pańskiej śmierci. Odrzucenie spadku uwolni ich od odpowiedzialności za wszystkie Pańskie długi – pod warunkiem, iż dochowają sześciomiesięcznego terminu.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj i zapytaj prawnika >>


Podobne materiały

Jak odrzucić spadek z długami?

Moja mama zmarła ponad rok temu, zaś tata – 5 tygodni temu. Wiem, że rodzice byli zadłużeni w paru bankach. Jak odrzucić spadek z...

Czy ponoszę odpowiedzialność za długi matki?

Moja matka ma sporo długów (chodzi o kredyty). Komornik zajmuje część jej wypłaty. Boję się, że wierzyciele zażądają ode mnie spłaty tych...

Gdzie dowiedzieć się na jaką kwotę był zadłużony zmarły?

Zmarł ojciec mojej bratanicy, który miał długi. Gdzie można dowiedzieć się, na jaką kwotę był zadłużony i u jakich wierzycieli? Czy bratanica...

Co należy do długów spadkowych?

Niedawno zmarł mój ojciec, który pozostawił w spadku gospodarstwo rolne. Spadkobiercy to ja i moja siostra. Siostra chce złożyć do sądu wniosek...

Sprzedaż spadku i nierówny podział zysków

Ja i brat wystąpiliśmy o zasiedzenie nieruchomości w imieniu zmarłej matki. Sąd wydał postanowienie o zasiedzeniu, obecnie w księdze...

Sprzedaż ruchomości objętej spisem inwentarza majątku spadkowego

Przyjąłem jako jedyny spadkobierca ustawowy spadek z dobrodziejstwem inwentarza, wartość długów przekracza wartość majątku. Składnikiem majątku...

Śmierć jednego z kredytobiorców

Dom był zapisany na tatę, który zmarł. Spadkobiercami są: mama, mój brat i ja (każda osoba dziedziczy 1/3). Na ww. dom rodzice wspólnie zaciągnęli...

Zrzeczenie się spadku za życia dłużników

Rodzice mają duże zadłużenie za mieszkanie. Czy jest możliwość zrzeczenia się spadku (długów) po nich?

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »